جمعه ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵

کارگران در اقدامی نمادین، با نوشتن شعارهایی از جمله «ما گرسنه‌ایم» بر بدن خود، اعتراضشان را به نمایش گذاشتند

در هفته‌های اخیر، اعتراضات کارگران معدن در ترکیه بار دیگر توجه افکار عمومی و رسانه‌ها را به خود جلب کرده است؛ اعتراضاتی که با راهپیمایی طولانی، تحصن در پایتخت، اعتصاب غذا و در نهایت بازداشت گسترده کارگران همراه بوده و به یکی از مهم‌ترین رخدادهای کارگری این کشور تبدیل شده است.

ماجرای این اعتراضات به ماه‌ها پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که کارگران شاغل در معدن زغال‌سنگ شرکت «دوروک» (Doruk Madencilik) با مشکل عدم پرداخت دستمزد و مزایای قانونی خود مواجه شدند. به گفته کارگران و نمایندگان اتحادیه، حقوق آن‌ها برای چندین ماه، در برخی موارد تا پنج ماه پرداخت نشده و مطالبات دیگری از جمله سنوات، اضافه‌کاری، پاداش‌ها و مزایای مربوط به دوره‌های مختلف کاری نیز همچنان معوق مانده است.

این وضعیت در شرایطی رخ داده که به گفته کارگران، تغییر مالکیت و مدیریت معدن در سال‌های گذشته نیز به تشدید مشکلات انجامیده است. این معدن در سال ۲۰۱۶ توسط صندوق بیمه سپرده پس‌انداز (TMSF) تصرف و در سال ۲۰۲۲ به یک هلدینگ خصوصی واگذار شد. به گفته اتحادیه مستقل کارگران معدن، پس از این انتقال، روند نقض حقوق کارگران شدت گرفت و بسیاری از تعهدات کارفرما نسبت به کارکنان نادیده گرفته شد.

در نتیجه این شرایط، تعداد کارگران معدن که پیش‌تر حدود ۱۲۰۰ نفر بود، به‌تدریج کاهش یافت و به حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ نفر رسید. بسیاری از کارگران یا اخراج شدند یا به دلیل شرایط دشوار کاری و عدم پرداخت دستمزد، ناچار به ترک کار شدند. کارگران باقی‌مانده نیز با مشکلات جدی در زمینه ایمنی محیط کار مواجه بودند و گزارش‌هایی از استفاده از تجهیزات قدیمی و ناکافی منتشر شد.

با انباشت این مشکلات و بی‌نتیجه ماندن پیگیری‌ها، کارگران تصمیم به سازمان‌دهی یک اقدام اعتراضی گسترده گرفتند. این اقدام با هدایت و سازمان‌دهی «اتحادیه مستقل کارگران معدن» برنامه‌ریزی شد و هدف آن رساندن صدای کارگران به مسئولان دولتی و افکار عمومی بود.

در همین راستا، در تاریخ ۱۱ آوریل، گروهی از کارگران معدن از منطقه میهالیچچیک در استان اسکی‌شهیر راهپیمایی خود را به سمت آنکارا آغاز کردند. این راهپیمایی که حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلومتر طول داشت، در مدت حدود ۹ روز انجام شد و کارگران در طول مسیر با دشواری‌های زیادی مواجه بودند.

هدف نهایی این راهپیمایی، رسیدن به ساختمان وزارت انرژی و منابع طبیعی در پایتخت ترکیه و طرح مستقیم مطالبات کارگران بود. کارگران اعلام کرده بودند که قصد دارند با حضور در مقابل این وزارتخانه، نسبت به وضعیت خود اعتراض کنند و خواستار پاسخگویی مسئولان شوند.

با این حال، پیش از آغاز رسمی این حرکت، اتفاقی رخ داد که فضای اعتراضات را تحت تأثیر قرار داد. در آستانه این راهپیمایی، «باشاران آکسو» از سازمان‌دهندگان اصلی و رهبران اتحادیه مستقل کارگران معدن بازداشت شد. این اقدام با واکنش گسترده محافل کارگری و تشکل‌های بین‌المللی مواجه شد.

فدراسیون جهانی اتحادیه‌های کارگری (WFTU) با صدور بیانیه‌ای، بازداشت آکسو را محکوم کرد و خواستار آزادی فوری او شد. در این بیانیه تأکید شده بود که بازداشت این فعال کارگری تلاشی برای جلوگیری از شکل‌گیری اعتراضات و سرکوب مطالبات کارگران است.

با وجود این بازداشت، کارگران به حرکت خود ادامه دادند و راهپیمایی برنامه‌ریزی‌شده را متوقف نکردند. آن‌ها با تأکید بر ادامه مسیر، اعلام کردند که بازداشت رهبرانشان مانع پیگیری مطالباتشان نخواهد شد.

کارگران در طول مسیر، با برگزاری تجمعات و سردادن شعار، تلاش کردند توجه افکار عمومی را به وضعیت خود جلب کنند. آن‌ها همچنین در پیام‌ها و بیانیه‌های خود تأکید کردند که مطالباتشان شامل پرداخت کامل دستمزدهای معوق، پرداخت سنوات و مزایا، پایان دادن به مرخصی‌های اجباری بدون حقوق، بازگشت کارگران اخراج‌شده و بهبود شرایط ایمنی در محیط کار است.

پس از طی این مسیر طولانی، کارگران سرانجام در روز ۲۰ آوریل به آنکارا رسیدند و در مقابل ساختمان وزارت انرژی تجمع کردند. این تجمع به‌سرعت به یک تحصن اعتراضی تبدیل شد.

کارگران در اقدامی نمادین، پیراهن‌های خود را از تن درآوردند و با نوشتن شعارهایی از جمله «ما گرسنه‌ایم» بر بدن خود، اعتراضشان را به نمایش گذاشتند. آن‌ها همچنین اعلام کردند که در صورت عدم پاسخگویی مسئولان، دست به اعتصاب غذا خواهند زد.

در ادامه، با بی‌پاسخ ماندن مطالبات، کارگران اعتصاب غذای خود را در مقابل ساختمان وزارتخانه آغاز کردند. این اقدام نشان‌دهنده شدت نارضایتی و ناامیدی کارگران از روند موجود بود.

در طول این تحصن، کارگران با استفاده از ابزارهای نمادین دیگری نیز اعتراض خود را ادامه دادند. از جمله، آن‌ها با کوبیدن کلاه‌های ایمنی خود به زمین و سوت زدن، توجه رهگذران و رسانه‌ها را جلب کردند و تلاش کردند صدای خود را به گوش مسئولان برسانند.

با این حال، به گفته منابع خبری و اتحادیه کارگران، هیچ پاسخ مشخصی از سوی وزارت انرژی به این اعتراضات داده نشد. کارگران اعلام کردند که به جای دریافت پاسخ، با برخورد نیروهای امنیتی مواجه شده‌اند.

در نهایت، در صبح روز سه‌شنبه، نیروهای امنیتی ترکیه وارد عمل شدند و اقدام به بازداشت گسترده کارگران کردند. بر اساس گزارش‌ها، حدود ۱۱۰ کارگر معدن که در این تجمع و اعتصاب غذا شرکت داشتند، بازداشت شدند.

این بازداشت‌ها در حالی صورت گرفت که کارگران پس از روزها راهپیمایی و تحصن، همچنان بر ادامه اعتراض خود تأکید داشتند. اتحادیه مستقل کارگران معدن در واکنش به این اقدام اعلام کرد که بازداشت‌ها آن‌ها را از ادامه مسیر منصرف نخواهد کرد.

در بیانیه این اتحادیه آمده است: «ما معدنچی هستیم، بازداشت‌ها ما را متوقف نخواهد کرد. ما از جایی که متوقف شدیم، ادامه خواهیم داد.»

همچنین «گوکای چاکیر»، رئیس اتحادیه معدنچیان، در سخنانی تند از وضعیت موجود انتقاد کرد و گفت که در این کشور برای کارگران ارزشی قائل نیستند و تنها پول اهمیت دارد.

بازداشت این کارگران واکنش‌های مختلفی را در میان فعالان کارگری و رسانه‌ها برانگیخت. بسیاری از ناظران این اقدام را نشانه‌ای از برخورد سخت‌گیرانه با اعتراضات کارگری دانستند.

در عین حال، تا زمان انتشار این گزارش، وزارت انرژی ترکیه هیچ توضیح رسمی درباره این بازداشت‌ها یا مطالبات کارگران ارائه نکرده است.

کارگران معدن دوروک تأکید کرده‌اند که مطالبات آن‌ها صرفاً محدود به پرداخت دستمزدهای معوق نیست، بلکه شامل مجموعه‌ای از حقوق اساسی کارگری است. از جمله این مطالبات می‌توان به پرداخت کامل حقوق و مزایا، تضمین ایمنی محیط کار، پایان دادن به سیاست‌های مرخصی بدون حقوق، بازگشت کارگران اخراج‌شده و حتی ملی‌سازی معدن اشاره کرد.

آن‌ها همچنین اعلام کرده‌اند که تا زمان تحقق این مطالبات، به اعتراضات خود ادامه خواهند داد.

در مجموع، اعتراضات اخیر کارگران معدن در ترکیه نشان‌دهنده بحرانی عمیق در روابط کارگری در این بخش است؛ بحرانی که با انباشت مطالبات، عدم پاسخگویی نهادهای مسئول و در نهایت برخورد امنیتی با کارگران، به نقطه اوج خود رسیده است.

این روند که از عدم پرداخت دستمزدها آغاز شد، با سازمان‌دهی اعتراضات، راهپیمایی طولانی، تحصن در پایتخت، اعتصاب غذا و در نهایت بازداشت گسترده کارگران ادامه یافت و اکنون به یکی از مهم‌ترین پرونده‌های کارگری در ترکیه تبدیل شده است.

*ترجمه و تنظیم گزارش برای اخبارروز توسط گُلشن افتخاری