جمعه ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵

در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، استان کردستان شاهد کم‌ترین حملات بود و
اسرائیل تنها یک بار به پادگان امام علی سپاه پاسداران در نزدیکی شهرک دوشان
سنندج حمله کرد. اما در جریان جنگ اخیر شرایط تغییر کرد، و شهرهای کردنشین،
به‌طور ویژه سنندج، مریوان، پاوه، مهاباد، سقز و کرمانشاه بارها مورد حملات شدید
قرار گرفتند.
بر اساس گزارش بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی شدت حملات به مکان‌های نظامی،
امنیتی، اداری و غیرنظامی در شهر سنندج پس از تهران به عنوان پایتخت و اصفهان،
بسیار شدید بود. بعد از تهران و اصفهان، بیشترین آسیب به آثار و بافت تاریخی در
نتیجه حملات آمریکا و اسرائیل، به سنندج وارد شده است.
شهر سنندج دارای سه پادگان بزرگ، پادگان لشکر ۲۸ کردستان وابسته به ارتش،
پادگان امام علی سپاه پاسداران در نزدیکی شهرک دوشان و پادگاه لشکر محمد
رسول‌الله کردستان در نزدیکی شهرک ننله است. این سه پادگان در سه منطقه
استراتژیک غرب، شمال و جنوب شرقی شهر سنندج واقع شده‌اند. این شهر همچنین
دارای دو مرکز فرماندهی بزرگ پلیس است.
اغلب حملات شدید به شهر سنندج و بسیاری دیگر از شهرهای غرب و شمال‌غرب
ایران بیشتر در بازه زمانی ۱۱ تا ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ انجام شده است. حملات به شهر
سنندج پس از این تاریخ‌ها متوقف شد، تنها در تاریخ ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ ارتش
اسرائیل اعلام کرد به یک ایستگاه پلیس متعلق به نیروی انتظامی داخلی در شهر سنندج
حمله کرده است.
حملات اسرائیل و آمریکا به شهر سنندج و تطبیق آنها با تصاویر ماهواره‌ای تایید
می‌کند که دست‌کم ۱۸ مرکز نظامی، امنیتی، اداری و غیرنظامی مورد حمله قرار گرفته
است.
تحقیقات نشان می‌دهد به مکان‌های زیر در شهر سنندج حمله صورت گرفته و این
مکان‌ها یا کاملا نابود شده‌اند یا بخش‌هایی از آن از بین رفته است:
قرارگاه اطلاعات سپاه شهرامفر، صداوسیمای کردستان، اداره کل اطلاعات استان
کردستان، ستاد خبری، فرماندهی مرزبانی کردستان، قرارگاه یک، فرماندهی انتظامی
سنندج، مقر یگان ویژه، مرکز نیروی انتظامی، پادگان امام علی سپاه، پایگاه بسیج،
سازمان مرکز تبلیغات اسلامی، لشکر محمد رسول‌الله کردستان، کلانتری‌های ۱۱،
۱۴، ۱۵، ۱۶ و ۱۷ ، فرودگاه
از اولین مراکزی که در بامداد یازدهم اسفند در سنندج به آن حمله شد، قرارگاه
شهرام‌فر سازمان اطلاعات سپاه، اداره کل اطلاعات استان کردستان و ستاد خبری

اطلاعات سنندج بود. این مراکز امنیتی در قلب شهر سنندج و در منطقه‌ای بزرگ در
فاصله بلوار شبلی و بلوار آبیدر (صفری) قرار دارند.
بررسی تصاویر ماهواره‌ای قبل و بعد شرکت پلنت از این منطقه نشان می‌دهد که
دست‌کم بخش‌های وسیعی از قرارگاه شهرام‌فر، ستاد خبری و اداره کل اطلاعات استان
کردستان بر اثر حمله از بین رفته است.
شدت حمله نشان می‌دهد برخی از ساختمان‌های اطراف این اماکن نظامی هم آسیب
دیده‌اند.
شبکه حقوق بشر کردستان ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ در گزارشی نوشت که شهروندان بازداشت
شده در قرارگاه شهرام‌فر و اداره اطلاعات سنندج، پس از حمله به قرنطینه زندان
مرکزی سنندج منتقل شده‌اند.
به گزارش این سازمان حقوق بشری در جریان بمباران شهر سنندج، یک شهروند
غیرنظامی به نام بهرام قصری کشته شده است. اما همچنان آمار دقیقی از تعداد
کشته‌شدگان حملات آمریکا و اسرائیل به سنندج، همانند دیگر شهرهای دیگر وجود
ندارد.
شبکه حقوق بشر کردستان پیش‌تر در گزارشی درباره بازداشتگاه‌‌های مخفی نهادهای
امنیتی نوشته بود که بازداشتگاه قرارگاه شهرام‌فر دارای دو طبقه است که در طبقه اول
اتاق‌های بازجویی و در طبقه دوم سلول‌های انفرادی قرار دارند.
مقر یگان ویژه، پادگان امام علی سپاه، فرودگاه و قرارگاه شماره یک فرماندهی
مرزبانی کردستان که با فاصله کمی در نزدیکی شهرک‌های دوشان و قار قرار دارند، از
دیگر اهداف حملات آمریکا و اسرائیل بودند.
بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد دست‌کم ۲۶ سوله و ساختمان در پادگان امام
علی و ۱۰ سوله و ساختمان در مقر یگان ویژه کاملا تخریب یا آسیب دیده است.
مقر فرماندهی یگان ویژه استان کردستان در شهر سنندج، یکی از بزرگ‌ترین مقرهای
یگان ویژه در غرب ایران است و نقش مهمی در سرکوب اعتراضات مردمی در کنار
سپاه پاسداران و نیروهای بسیج دارد. پس از اعتراضات زن، زندگی، آزادی، حسن
کرمی، فرمانده وقت یگان ویژه از مقر یگان ویژه سنندج بازدید کرد و از نقش این یگان
در مهار اعتراضات قدردانی کرد. ‌
پادگان امام علی، بزرگ‌ترین پادگان شهر سنندج و استان کردستان است. پادگان امام
علی در نزدیکی گورستان بهشت محمدی سنندج قرار دارد و از آن به عنوان مرکزی
برای سازماندهی نیروهای امنیتی در مقابله با اعتراضات مردمی استفاده می‌شود.

فرودگاه سنندج نیز از تاریخ سرکوب این شهر مبرا نیست. این فرودگاه بیش از هر چیز
با تصاویر اعدام‌های دسته‌جمعی اعضای احزاب چپ گرای کردستان در تاریخ پنجم
شهریور ۱۳۵۸ به دست نیروهای انقلابی تحت امر صادق خلخالی حاکم شرع وقت،
شناخته می‌شود.
ارتش اسرائیل در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تصاویری از حمله به یک هلی‌کوپتر میل-
۱۷ متعلق به سپاه پاسداران فرودگاه سنندج منتشر کرد.
علاوه بر ساختمان‌های صداوسیما در تهران که هم در جریان جنگ ۱۲ روز و هم جنگ
اخیر مورد به آن حمله شد، سنندج تنها شهری است که صداوسیمای آن هدف حمله قرار
گرفته است.
بررسی تصاویر ماهواره‌ای قبل و بعد ۹ و ۱۵ اسفند نشان می‌دهد که دست‌کم چهار
ساختمان بزرگ در مجموعه صداوسیمای مرکز استان کردستان که در خیابان جام‌جم
سنندج قرار دارد، بر اثر حمله کاملا از بین رفته است.
اداره کل تبلیغات اسلامی و پایگاه بسیج که هر دو در منطقه مشهور به باشگاه افسران
در فاصله خیابان‌های امام خمینی و فردوسی قرار دارند، از دیگر مراکزی هستند که
حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیده‌اند.
چرا سنندج؟
یک هفته پیش از آغاز جنگ، در تاریخ سوم اسفند ۱۴۰۴، پنج حزب ناسیونالیست
کردستان ایران ائتلافی را تشکیل دادند و بعدتر “حزب کومله کردستان” نیز به این
ائتلاف پیوست. با آغاز جنگ گمانه‌زنی‌هایی مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور
آمریکا با برخی از رهبران این احزاب تماس گرفته است. تاکنون هیچ‌کدام از احزاب این
موضوع را تایید یا تکذیب نکرده‌اند.
در همین بازه زمانی، برخی خبرگزاری‌های بین‌المللی همچون سی‌ان‌ان، فاکس‌نیوز
و آکسیوس اخباری درباره مسلح کردن احزاب ناسیونالیست کرد ایرانی مستقر در اقلیم
کردستان عراق توسط سازمان سیا، تماس دونالد ترامپ با رهبران کرد و ورود زمینی
آنها به ایران برای جنگ با جمهوری اسلامی را به نقل از منابع ناشناس منتشر کردند.
با این‌حال نحوه حملات آمریکا و اسرائیل به شهرهای نوار مرزی ایران علی‌الخصوص
شهری مانند سنندج، گمانه‌زنی‌ها درباره مهیا کردن شرایط مناسب در راستای ورود
زمینی احزاب کرد را تقویت می‌کرد.
نیویورک تایمز در گزارشی که ۱۸ فرودین به نام “چگونه ترامپ آمریکا را به جنگ با
ایران کشاند” منتشر کرد -که مشروح جلسه‌ بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل و
ارائه طرح‌‌ حمله به ایران در کاخ سفید برای دونالد ترامپ است- به طرح احتمال ورود

نیروهای کرد از مرز عراق برای گشودن جبهه زمینی توسط نتانیاهو اشاره دارد، در
این گزارش آمده که یک روز بعد مقام‌های آمریکایی به ترامپ گفتند این احتمال دور از
واقعیت است.
آثار تاریخی آسیب‌دیده در سنندج
به گزارش وزارت میراث فرهنگی ایران، در جریان ۳۹ روز جنگ آمریکا و اسرائیل با
ایران، حدود ۱۴۰ اثر تاریخی در ۲۰ استان آسیب دید، که برآورد اولیه خسارت‌ها بالغ
بر ۷/۵ هزار میلیارد تومان است.
توزیع جغرافیایی این خسارات نشان می‌دهد ۶۱ اثر تاریخی در استان تهران، ۲۳ اثر
تاریخی در استان اصفهان و ۱۲ اثر در استان کردستان آسیب دیده‌اند.
بر اساس داده‌های جمع‌آوری شده مرکز تفسیر میراث دانشگاه شیکاگو، این ۱۲ مکان
که شامل بافت‌های تاریخی و موزه در سنندج است، عبارتند از: عمارت خسروآباد،
خانه امین الاسلام، خانه مجتهدی، عمارت ملک‌التجار، مسجد پیر عمر، عمارت سالار
سعید (موزه باستان‌شناسی)، خانه متوسل، عمارت آصف وزیری (موزه مردم‌شناسی
خانه کرد)، مسجد جامع دارالاحسان، خانه نصرت نوری، خانه تاریخی صحرایی و حمام
دو خزینه.
عمارت تاریخی خسروآباد به فاصله بسیار کمی در نزدیکی ستاد خبری و قرارگاه
شهرامفر سپاه پاسداران قرار دارد.
به گفتۀ مدیرکل میراث‌فرهنگی استان کردستان بخشی از تزئینات معماری عمارت
خسروآباد، آصف وزیری و سالار سعید از جمله آینه‌کاری‌ها، دیوارها، ارسی‌ها،
سردر کتیبه‌ها، گچ‌کاری‌ها و همچنین درها و پنجره‌ها آسیب دیده است. این سه بنای
تاریخی با حدود ۴۵ درصد تخریب، در زمره بناهای آسیب‌دیده جدی قرار دارند. و
مقبره و مسجد پیرعمر با ۸۵ درصد تخریب، بیشترین سطح خسارت را دیده است.