امیدها به رسیدن ایران و آمریکا به توافقی برای پایان بحران در خاورمیانه کاهش یافته است
چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
به گزارش رویترز، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پاسخ تهران به طرح پیشنهادی واشنگتن را بهشدت رد کرده و گفته است آتشبس با ایران (روی دستگاه تنفس مصنوعی) قرار دارد. در مقابل، ایران بر خواستههایی از جمله پایان جنگ در همه جبههها، رفع تحریمهای نفتی، پایان محاصره دریایی و به رسمیت شناختهشدن نقش خود در تنگه هرمز تأکید کرده است. رویترز گزارش داده است که کاهش امیدها به توافق، بازارهای انرژی و کشورهای حاشیه خلیج فارس را نیز تحت فشار قرار داده است.
همزمان، بحران هستهای نیز بار دیگر به یکی از محورهای اصلی تنش تبدیل شده است. ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، هشدار داده است در صورت حمله دوباره به ایران، جمهوری اسلامی میتواند غنیسازی اورانیوم را تا سطح ۹۰ درصد، یعنی سطح تسلیحاتی، افزایش دهد. به گزارش رویترز، او گفته است چنین اقدامی میتواند در مجلس بررسی شود. این هشدار در شرایطی مطرح شده که مسئله ذخایر اورانیوم غنیشده ایران و آینده برنامه هستهای، یکی از مهمترین موانع در مسیر هرگونه توافق با آمریکا به شمار میرود.
تنگه هرمز همچنان يکی از کانونهای بحران است. رویترز به نقل از یک مقام ارشد نیروی دریایی سپاه گزارش داده است ایران اکنون تنگه هرمز را نه فقط یک آبراه محدود، بلکه (منطقه عملیاتی وسیع) تعریف میکند؛ منطقهای که از جاسک در شرق تا جزیره سیری در غرب امتداد مییابد. رسانههای فارس و تسنیم نیز از گسترش چشمگیر محدودهای سخن گفتهاند که ایران برای تنگه هرمز تعریف میکند؛ موضوعی که میتواند پیامدهای مهمی برای کشتیرانی، صادرات انرژی و حضور نظامی آمریکا در منطقه داشته باشد.
گاردین در پوشش زنده بحران خاورمیانه نوشته است که ترامپ پس از رد پیشنهاد ایران، احتمال ازسرگیری اسکورت نظامی کشتیها توسط نیروی دریایی آمریکا در مسیر تنگه هرمز را مطرح کرده است. این روزنامه مینویسد که او پیشنهادهای تهران را (احمقانه) خوانده و در عین حال گفته است آتشبس هنوز کاملاً از میان نرفته، اما در وضعیتی بسیار شکننده قرار دارد.
در کنار این تنشها، درگیریهای منطقهای نیز بر امکان توافق سایه انداخته است. رویترز در گزارشی جداگانه نوشته است گسترش جنگ پهپادی میان حزبالله لبنان و نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان، چشمانداز صلح میان ایران و آمریکا را دشوارتر کرده است؛ زیرا تهران پایان جنگ در همه جبههها را یکی از شروط هرگونه توافق درباره بازگشایی مسیرهای دریایی و کاهش تنشها میداند.
به این ترتیب، بحران ایران اکنون در چند جبهه بهطور همزمان جریان دارد: برنامه هستهای، تنگه هرمز، صادرات نفت، تحریمها، محاصره دریایی و جنگهای منطقهای. هیچیک از طرفین هنوز خواهان فروپاشی کامل آتشبس نیست، اما هر روزی که بدون توافق میگذرد، احتمال بازگشت به رویارویی مستقیم را افزایش میدهد. برای اقتصاد جهانی نیز این بحران فقط یک مسئله منطقهای نیست؛ تنگه هرمز همچنان یکی از حساسترین گذرگاههای انرژی و تجارت جهان است و هرگونه تشدید تنش در آن، میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران و خاورمیانه داشته باشد.