گزارش والاستريت ژورنال از شکاف واشنگتن و تلآویو بر سر جنگ ایران و لبنان
چهارشنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۵
گزارش تازه والاستریت ژورنال نشان میدهد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مهار تصمیمهای جنگی بنیامین نتانیاهو با دشواری جدی روبهرو شده است؛ دشواریای که نهتنها آینده آتشبس شکننده میان ایران و اسرائیل، بلکه مذاکرات واشنگتن و تهران برای پایان دادن به جنگ را نیز پیچیدهتر کرده است.
بر اساس این گزارش، هنگامی که نتانیاهو شامگاه یکشنبه در حال بررسی پاسخ اسرائیل به موج حملات موشکی ایران بود، ترامپ با او تماس گرفت و پیامی روشن داد: «دست نگه دار.» اما وقتی روشن شد نخستوزیر اسرائیل حاضر نیست حمله مستقیم ایران را بیپاسخ بگذارد، ترامپ لحن خود را تغییر داد و از او خواست واکنش اسرائیل «محدود» بماند و به تشدید گسترده جنگ منجر نشود.
هدف ترامپ جلوگیری از گسترش درگیری بود؛ زیرا او میکوشد مذاکرات صلح با ایران را زنده نگه دارد و جنگی را که در داخل آمریکا نامحبوب شده و قیمت بنزین و هزینههای زندگی را بالا برده است، به پایان برساند. اما تلاش او برای مهار حملات تلافیجویانه اسرائیل نشان داد که اولویتهای واشنگتن و تلآویو، بهویژه در پرونده لبنان، بهطور آشکاری از یکدیگر فاصله گرفتهاند.
به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ صبح دوشنبه ١٨ خرداد، نیز بار دیگر با نتانیاهو تماس گرفت؛ پس از آنکه چند دور حمله و ضدحمله میان ایران و اسرائیل انجام شده بود. در این دور، اسرائیل یک تأسیسات پتروشیمی ایران و سایتهای پدافند هوایی را هدف قرار داد و ایران نیز تهدید کرد در صورت ادامه حملات، تأسیسات انرژی در منطقه را خواهد زد. ترامپ در تماس دوم از نتانیاهو خواست حملات را متوقف کند. کمی بعد، نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد تا زمانی که تهران حمله تازهای انجام ندهد، اسرائیل از حملات بیشتر خودداری خواهد کرد.
این بحران تازه پس از حمله اسرائیل به ضاحیه جنوبی بیروت آغاز شد؛ منطقهای که از پایگاههای اصلی حزبالله به شمار میرود. ایران در واکنش به این حمله، موجی از موشکها را به سوی اسرائیل شلیک کرد. بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، ایران در چند موج نزدیک به ۳۰ موشک به اسرائیل پرتاب کرد و آمریکا نیز در رهگیری موشکهای ایرانی به اسرائیل کمک کرد. همزمان، اسرائیل نیز به اهدافی در ایران حمله کرد.
شکاف اصلی میان آمریکا و اسرائیل بر سر لبنان است. ترامپ میخواهد جنگ ایران را از مسیر توافقی سیاسی پایان دهد و برای این کار، کاهش تنش در لبنان را ضروری میداند. اما دولت نتانیاهو همچنان میخواهد فشار نظامی بر حزبالله را حفظ کند؛ گروهی که پس از شکستهای سال ۲۰۲٤ دوباره فعال شده و به گفته اسرائیل با پهپادهای مرگبار و آمادگی تازه برای جنگ، تهدیدی جدی برای شمال اسرائیل است.
ایران نیز از همین اختلاف استفاده میکند. تهران میگوید هر توافق گسترده با آمریکا باید شامل آتشبس در لبنان نیز باشد. به این ترتیب، جنگ لبنان به یکی از گرههای اصلی مذاکرات واشنگتن و تهران تبدیل شده است. والاستریت ژورنال به نقل از تحلیلگران مینویسد ایران احساس میکند آمریکا و اسرائیل در موضوع لبنان همنظر نیستند و همین مسئله به تهران امکان میدهد با اعتمادبهنفس بیشتری از حزبالله دفاع کند.
اوفر گوترمن، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، میگوید ایران تصور میکند واشنگتن و تلآویو درباره لبنان در یک جبهه قرار ندارند. به گفته او، دولت اسرائیل میخواهد تا حد ممکن از زور برای پیشبرد منافع خود در لبنان و ایران استفاده کند، اما دولت ترامپ در مسیر دیگری حرکت میکند.
این اختلاف در حالی آشکار شده که آغاز جنگ با هماهنگی بیسابقه آمریکا و اسرائیل همراه بود. هنوز هم دو ارتش از نظر عملیاتی همکاری نزدیکی دارند؛ اسرائیل پیش از حمله به بیروت آمریکا را در جریان گذاشت و نیروهای آمریکایی در رهگیری موشکهای ایران به اسرائیل کمک کردند. اما فشارهای سیاسی، دو رهبر را از هم دورتر کرده است: ترامپ به دنبال پایان دادن به جنگ و کنترل قیمت انرژی است، در حالی که نتانیاهو هنوز امیدوار است با ادامه فشار نظامی، ایران و حزبالله را به عقبنشینی جدیتری وادارد.
به نوشته والاستریت ژورنال، نتانیاهو یک هفته پیش نیز در آستانه حملهای بزرگ به حزبالله در بیروت بود که ترامپ با دو تماس تلفنی پرتنش مانع آن شد. در پی فشار ترامپ، اسرائیل و لبنان اعلام کردند به توافقی رسیدهاند که بر اساس آن، تا زمانی که حزبالله شهرکهای اسرائیلی را هدف قرار ندهد، بیروت از حملات در امان خواهد بود. اما این توافق از همان آغاز لرزان بود و درگیریها در طول هفته ادامه یافت.
نتانیاهو روز دوشنبه گفت ایران و حزبالله در ۲٤ ساعت گذشته تلاش کردند «معادلهای غیرقابل تحمل» به اسرائیل تحمیل کنند، اما چنین چیزی رخ نداده و رخ نخواهد داد. او تأکید کرد اسرائیل حق دفاع از خود را دارد و این حق را اعمال میکند؛ در عین حال گفت این موضوع را در گفتوگوهای خود با ترامپ، با «احترام و قدردانی»، مطرح کرده است.
این موضع در داخل اسرائیل نیز اهمیت سیاسی دارد. نتانیاهو از سوی مخالفان و حتی بخشی از ائتلاف خود تحت فشار است که چرا اجازه میدهد آمریکا بر تصمیمهای امنیتی بزرگ اسرائیل اثر بگذارد. در مقابل، ترامپ نیز نمیخواهد سیاست جنگی نتانیاهو توافق احتمالی با ایران را از بین ببرد.
به گفته دنی سیترینوویچ، مقام پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، تفاوت بنیادین میان دو طرف این است که ترامپ میخواهد جنگ را با توافقی پایان دهد که فشار بر بازار نفت و مصرفکنندگان جهانی را کاهش دهد، اما اسرائیل هنوز امید دارد جنگ با نوعی تسلیم یا عقبنشینی جدی ایران پایان یابد.
در همین حال، تحلیلگران میگویند حکومت تازه ایران پس از جان به در بردن از حملات آمریکا و اسرائیل، اعتمادبهنفس بیشتری پیدا کرده است. ایران که پیشتر برای پرهیز از برخورد مستقیم با اسرائیل بیشتر از متحدانی مانند حزبالله استفاده میکرد، اکنون مستقیماً وارد جنگ شده تا از متحدان منطقهای خود دفاع کند.
اسفندیار باتمانقلیج، مدیر بنیاد بورس و بازار، میگوید ایران از لبنان برای آزمودن اعتبار تعهدات امنیتی آمریکا در مذاکرات استفاده میکند. به گفته او، تهران میخواهد ببیند آیا ترامپ میتواند اسرائیل را در «حیاط خلوت» خود مهار کند یا نه. اگر ترامپ بتواند چنین کند، شاید از نگاه ایران بتواند توافق احتمالی با تهران را نیز در برابر خرابکاریهای بعدی اسرائیل حفظ کند.
گزارش والاستریت ژورنال نشان میدهد بحران کنونی فقط یک تبادل آتش میان ایران و اسرائیل نیست؛ بلکه کشمکشی بر سر فرمان جنگ است. ترامپ میخواهد جنگ را به سمت توافق و کاهش تنش ببرد، اما نتانیاهو همچنان بر استفاده از نیروی نظامی برای تغییر موازنه در لبنان و ایران پافشاری میکند. همین شکاف میتواند سرنوشت آتشبس، مذاکرات ایران و آمریکا، و حتی آینده جنگ در لبنان را تعیین کند.