گزارش آسوشیتدپرس از تشییع خامنهای، نمایش سوگ، قدرت و تداوم بحران
دوشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۵
خبرگزاری آسوشیتدپرس روز یکشنبه ١٤ تیر گزارش داد، جمعیت حاضر در روز دوم مراسم از روز نخست گستردهتر بوده است. آیتالله جعفر سبحانی نماز مراسم را در مصلای تهران خواند و مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، از جمله مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف، فرمانده سپاه پاسداران و اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس، در مراسم حضور داشتند. سه پسر خامنهای، مصطفی، مسعود و میثم نیز در مراسم دیده شدند، اما مجتبی خامنهای، که پس از مرگ پدرش بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی معرفی شده، همچنان در انظار عمومی ظاهر نشده است.
[06/07/2026 01:09] حه مه نبوی: غیبت مجتبی خامنهای به یکی از مهمترین حاشیههای سیاسی مراسم تبدیل شده است. رویترز گزارش داده بود که از زمان جانشینی او، هیچ تصویر یا حضور عمومی تازهای از او منتشر نشده و گفته میشود در همان حملهای که پدرش را کشت، زخمی شده است. این غیبت، در حالی که تصاویر او در مراسم و خیابانها نصب شده، پرسشها درباره وضعیت جسمی و موقعیت واقعی او در ساختار قدرت را افزایش داده است.
فضای مراسم با شعارهای تند علیه آمریکا و اسرائیل همراه بود. در روز نخست، شعارهای «مرگ بر آمریکا» و «انتقام» در مصلای تهران شنیده شد و در روز دوم نیز، بنا بر گزارش آسوشیتدپرس، سخنان یکی از اجراکنندگان مراسم علیه دونالد ترامپ با واکنش جمعیت روبهرو شد. این فضای انتقامی در حالی جریان دارد که تهران و واشنگتن هنوز درگیر مذاکرات برای تثبیت توافق موقت و پایان دائمی جنگاند.
برنامهی تشییع خامنهای قرار است تا پنجشنبه ادامه یابد. پس از مراسم تهران، پیکر او برای برگزاری آیینهای بعدی به قم منتقل میشود، سپس در نجف و کربلا در عراق تشییع خواهد شد و در نهایت در مشهد، در نزدیکی حرم امام رضا، به خاک سپرده میشود. مقامهای جمهوری اسلامی انتظار دارند طی روزهای آینده میلیونها نفر در این مراسم شرکت کنند و برای انتقال، اسکان و تغذیهی عزاداران امکانات گستردهای بسیج شده است.
این مراسم فقط آیین سوگواری نیست؛ صحنهای برای بازسازی مشروعیت سیاسی حکومت پس از جنگ نیز هست. جمهوری اسلامی میکوشد مرگ خامنهای را در چارچوب سنت شیعی «شهادت» و مقاومت در برابر دشمن خارجی بازتعریف کند. با این حال، گزارشها میگويند جمعیت حاضر تصویر کامل جامعهی ایران نیست؛ کشوری که پیش از جنگ با اعتراضهای گسترده، سرکوب، بحران اقتصادی و شکاف عمیق میان حکومت و بخش بزرگی از مردم روبهرو بود.
در سطح منطقهای، حضور هیئتهایی از حزبالله لبنان و حماس در مراسم، پیوند خامنهای با شبکهی متحدان منطقهای تهران را برجسته کرد. هيات حزبالله به ریاست محمد فنیچ و هیئت حماس به ریاست محمد درویش در مراسم حاضر شدند و با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، دیدار کردند. همزمان رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، هشدار داد اسرائیل نباید اجازه یابد توافق آمریکا و ایران را «منفجر» کند.
در کنار مراسم تشییع، اختلاف بر سر تنگه هرمز نیز دوباره شدت گرفته است. عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر ایران در چین، در نشست مجمع صلح جهانی در پکن گفت ایران برای عبور کشتیها از تنگه هرمز «هزینه خدماتی» دریافت خواهد کرد، اما آن را «عوارض عبور» نخواند. او گفت کشورهای «دوست» ایران از رفتار ویژه برخوردار خواهند شد. این موضع در حالی اعلام شده که توافق اولیه ایران و آمریکا عبور رایگان کشتیهای تجاری از هرمز را برای ۶۰ روز پیشبینی کرده بود.
چین، که از بزرگترین ذینفعان امنیت مسیر انرژی در خلیج فارس است، خواستار حلوفصل مناسب اختلافها و بازگشت عبور آزاد و امن از تنگه هرمز شده است. وزارت خارجه چین اعلام کرده عبور امن و آزاد از این تنگه به سود همه طرفهاست. مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، با میانجیگری پاکستان و قطر، قرار است پس از وقفهی ناشی از مراسم تشییع از سر گرفته شود.
به این ترتیب، تشییع خامنهای به نقطه تلاقی چند بحران بدل شده است: جانشینی مبهم در رأس جمهوری اسلامی، تلاش حکومت برای نمایش وحدت داخلی، فشار نیروهای تندرو برای انتقام، مذاکرات شکننده با آمریکا، نگرانی از حمله تازه اسرائیل و جدال بر سر کنترل تنگه هرمز. حکومت ایران میکوشد این روزها را به نمایش قدرت تبدیل کند، اما آنچه در پشت این سوگ بزرگ حکومتی دیده میشود، کشوری است که هنوز از جنگ، بحران اقتصادی و نبرد جانشینی بیرون نیامده است.