سه شنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۴

ازدواج اجباری و کودک‌همسری یکی از آشکارترین اشکال ستم بر زنان است. این پدیده   تأثیرات فاجعه باری را بر زندگی  دختران به‌ویژه در میان  مهاجران و پناهجویان در اروپا بجای گذاشته است.  در  خاورمیانه و بویژه در ایران رواج کودک همسری بسیار گسترده است. آنچه غالباً به‌عنوان «سنت فرهنگی» جلوه داده می‌شود، در واقع سازوکاری برای کنترل بدن زنان و  باروری و زندگی آنان  در بستر نظم جهانی سرمایه‌داری است. در اروپا تحت حاکمیت دولت های بورژوایی  که خود را مدافع حقوق بشر معرفی می‌کنند، همچنان شاهد تداوم ازدواج اجباری و کودک‌همسری هستیم. در آلمان، در سال ۲۰۱۱ حدود ۳۰۰۰ ازدواج اجباری گزارش شد که ۳۰٪ از آن‌ها زیر ۱۸ سال بودند.

بیش از نیمی از قربانیان خشونت فیزیکی را تجربه کرده و ۲۷٪ تهدید به قتل یا خشونت مسلحانه شده  بودند. در سال ۲۰۱۶، وزارت کشور آلمان گزارش داد که ۱۴۷۵ کودک در ازدواج اجباری بودند که بیش از ۱۱۰۰ نفر دختر بودند. در کشورهای شمال اروپا نیز تا سال‌های اخیر، ازدواج کودکان در مراکز پناهجویی پذیرفته می‌شد و دولت های حاکم در سوئد  تا سال ۲۰۱۴ ، دانمارک تا ۲۰۱۷ و فنلاند تا ۲۰۱۹ ازدواج زیر ۱۸ سال را ممنوع نکرده بودند. اما قانون به‌تنهایی کافی نیست. مشکل اصلی در اجرای قانون و حمایت واقعی از دختران است. تناقض دولت های سرمایه‌داری در اینجاست: از یک‌سو، با «نسبیت  فرهنگی» سنت‌های زن‌ستیزانه را توجیه می‌کنند تا نظم اجتماعی جوامع مهاجر متزلزل نشود؛ از سوی دیگر، با گفتمان نژادپرستانه، این زنان را «قربانی فرهنگ وحشی مسلمانان» معرفی می‌کند تا سیاست‌های ضد مهاجرتی را توجیه کند. در هر دو حالت، زنان مهاجر قربانیان بی‌صدا و بی‌دفاع  این سیاست های زن ستیزانه هستند.

در ایران، کودک‌همسری نه فقط وجود دارد، بلکه توسط قانون رسمی نیز مشروعیت یافته است. قانون مدنی، ازدواج دختران از ۱۳ سالگی و پسران از ۱۵ سالگی را مجاز دانسته و حتی ازدواج در سنین پایین‌تر را با اجازه‌ی ولی و حکم دادگاه ممکن کرده است.  آمارهای  رسمی تکان‌دهنده هستند. در سال ۱۴۰۰ بیش از ۳۲۶۵۵ دختر زیر ۱۵ سال به عقد ازدواج درآمدند. در زمستان ۱۴۰۰ تا پاییز ۱۴۰۱، دست‌کم ۲۷۴۴۸ ازدواج زیر ۱۵ سال ثبت شده است. در همان سال، بیش از ۶۹۱۰۳ نوزاد از مادران ۱۰ تا ۱۹ ساله به دنیا آمدند که از این میان، ۱۴۷۴ نوزاد مادرانی بین  ۱۰ تا ۱۴ سال داشتند. طبق گزارش یونسکو و یونیسف، حدود ۱۷٪ از دختران ایرانی در سن کمتر از ۱۸ سال ازدواج کرده‌اند و ۳٪ پیش از  ۱۵ سالگی همسر شده اند. این ارقام نشان می‌دهد کودک‌همسری در ایران ابزار تضمین باروری زودهنگام، افزایش جمعیت و بازتولید نیروی کار است.  سرمایه‌داری اسلامی حاکم از این طریق هم سلطه‌ی مرد سالارانه‌ی خود را تقویت می‌کند و هم بخشی از فشار بحران‌های اقتصادی و جمعیتی را بر دوش زنان  می اندازد.

کودک همسری  فراتر از تفسیر فرهنگی ریشه در مناسبات اقتصادی و طبقاتی حاکم دارد. فقر و بحران اقتصادی در ایران و کشورهای جنوب جهانی، خانواده‌های فقیر را در موقعیتی قرار می دهد، کودکان خود را وادار به ازدواج کنند تا از این طریق بار اقتصادی خود را کاهش دهند یا بدهی‌ها را تسویه  کنند.  ساختار حقوقی و مذهبی حاکم در ایران  از طریق قوانین اسلامی  این  سنت‌های ارتجاعی و این ستم گری و خشونت بر کودکان و بر زنان  را مشروعیت بخشیده و آن را به بخشی از نظم اجتماعی بدل کرده است. کودک همسری و ازدواج زود هنگام، بخصوص برای دختران که فراغت دوران کودکی و فرصت طلایی آموزش و شکوفایی استعداد و رشد جسمی و فکری و شکل گیری شخصیت از آنها سلب می شود، ضمن ابتلا به عوارض روحی و جسمی اثرات ناگوار و پیامدهای منفی در خانواده و جامعه به جای می گذارد. عروس خردسال به سبب تحمل کارخانگی مادام العمر و محدویت رسیدگی به فرصتهای کودکانه اش قدرت و توان تصمیم گیری را از دست می دهد. این دختران به سبب بارداری زود هنگام و عدم آشنایی با آموزشهای جنسی در معرض مرگ و میر زودرس قرار دارند بطوریکه میزان مرگ آنها پنج برابر دختران بیست ساله است.

ازدواج زودرس کودکان یکی از مظاهر خطرناک خشونت علیه کودکان و کودک آزاری و از جلوه های به بردگی کشاندن این نو جوانه ها بشمار می آید و باید جرم جنائی تلقی گردد. آن مناسبات اجتماعی که با تشدید فقر و فلاکت اقتصادی زمینه گسترش ازدواج زودرس کودکان را فراهم می کند، و آن شرع و سنت و قوانینی که این ازدواج ها را مجاز می شمارند و آن را بازتولید می کنند باید ریشه کن شوند. شارع و قانونگزاری که ارتکاب این جرم را شرعی و قانونی می کنند باید به دادگاه سپرده شده و مجازات شوند و این امر بدون سرنگونی انقلابی رژیم جمهوری اسلامی ممکن نیست. اما در همانحال لازم است آن فرهنگ و سنن فرتوت و عقب مانده و آن اولیائی که دختران خردسال خود را به زور به عقد مردان درمیآورند، به چالش کشیده شوند. اینان که معمولا به خاطر فقر دست به این کار می زنند باید نسبت به عواقب به شدت زیانبار عمل خود آگاه شوند.

سخن روز: تلویزیون حزب کمونیست ایران و کومەله
https://alternative-shorai.tv
https://cpiran.org
https://komala.co
https://t.me/peshrawcpiran
www.facebook.com/Peshrawcpiran
www.instagram.com/Peshrawcpiran1 (http://www.instagram.com/Peshrawcpiran1)