کوبا زیر فشار محاصره اقتصادی و تهدیدات نظامی امپریالیسم آمریکا
جمعه ۵ تیر ۱۴۰۵
یک روز بعد از عملیات واحدهای ویژه ارتش آمریکا در ونزوئلا و ربودن مادورا، ترامپ طی سخنانی اعلام کرد که کوبا نیز دردسر است و بهتر است تا دیر نشده با او معامله کند. اخیرا در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، در گفتوگو با وبگاه خبری آکسیوس در آمریکا هشدار داد که اجرای عملیات نظامی برقآسا علیه کوبا، مشابه سناریوی ونزوئلا، همچنان گزینهای محتمل است و از رویکرد خود برای گسترش میلیتاریسم در قاره آمریکا طی دومین دوره ریاستجمهوریاش سخن گفت. این اظهارات در ادامه تحریمهای جدید آمریکا علیه شرکت نفت دولتی کوبا و فرمان اعمال تعرفههای سنگین بر کالاهای کشورهای تأمینکننده نفت کوبا مطرح شده است. تحریمهایی که محاصره اقتصادی کوبا در سال ۲۰۲۶ را تشدید کرده است. کوبا به عنوان کانونی ناسازگار با نظم مورد نظر سرمایه داری امپریالیستی آمریکا در منطقه کارائیب دیده میشود؛ کانونی که دولت نئوفاشیست ترامپ می خواهد با تنگتر کردن حلقه محاصره اقتصادی، جنگ روانی و تهدیدات نظامی که زندگی و کار و معیشت روزمره میلیونها انسان را تحت فشار قرار داده است، آن را در راستای منافع امپریالیستی خود به تسلیم بکشاند.
در رویکرد امپریالیسم آمریکا، منطقه کارائیب و آمریکای لاتین همیشه «حیاط خلوت» تلقی شدهاند؛ جغرافیایی که باید در آن دولتهای ناسازگار و مستقل رام شوند یا اینکه تنبیه گردند و فروبپاشند. ترامپ با ارجاع به الگوی ونزوئلا و اشاره به «آسانتر بودن» اقدام علیه کوبا از نظر لجستیکی، زبان عریان همان سیاست را بهکار میبرد. ترکیب محاصره اقتصادی و تشدید تحریمها، تهدیدات نظامی و در نهایت آمادگی برای عملیات جنگی اجزای مختلف سیاست امپریالیستی دولت آمریکا را شکل می دهند. اینجا مسئله فقط کوبا نیست. مسئله آن است که دولت آمریکا میخواهد نشان دهد هر دولتی در نیمکره غربی که از مدار نظم امپریالیستی مورد نظر آمریکا خارج شود، با مجازات چندلایه روبهرو خواهد شد. ترامپ از این تهدیدها هم برای بازآرایی و بازسازی هژمونی رو به افول آمریکا در عرصه بینالمللی بهره میگیرد و به دولتهای منطقه هشدار میدهد که هزینه استقلال سیاسی بالا خواهد بود هم به پایگاه راست افراطی جنبش ماگا در داخل آمریکا پیام میدهد که به وعدههای انتخاباتی خود پایبند است. ترامپ دیوانهوار و با تهدید از انتقال قدرت سیاسی در کوبا سخن می گوید و برای دستیابی به این هدف تتنگتر کردن حلقه محاصره و جنگ اقتصادی را با تهدیدات نظامی توأم کرده است.
دولت ترامپ با بلوکه کردن واردات نفت به کوبا و تنگتر کردن حلقه محاصره اقتصادی این کشور را با بحرانی همه جانبه و بی سابقه روبرو کرده است. بنا به اعلام دفتر حقوق بشر سازمان ملل بلوکه کردن واردات نفت به کوبا باعث کمبود شدید سوخت شده و زنجیره تأمین غذا، حمل و نقل، سیستم آبرسانی، برق رسانی و بیمارستانها را مورد تهدید قرار داده است. کاخ سفید اعلام کرده که این اقدامات و در واقع جنگ اقتصادی و نسل کشی خاموش « با هدف حفاظت از امنیت ملی و منافع خارجی آمریکا اتخاذ شده است». آخرین گزارشها نشان میدهد کوبا در نیمه اول سال ۲۰۲۶ با کمبود شدید و فاجعهبار غذا، سوخت و دارو، خاموشیهای گسترده و رکود صنعت گردشگری روبهرو شده است. این وضعیت، نتیجه مستقیم تلاقی فشار محاصره اقتصادی دولت آمریکا و محدودیتهای درونی یک اقتصاد محاصرهشده است که میدان مانور آن، تحت فشار سرمایهداری جهانی قرار گرفته است. هنگامی که محاصره اقتصادی به فرسایش و نابودی زندگی روزمره میانجامد، سیاست امپریالیستی میکوشد نارضایتی اجتماعی را بهعنوان ابزار بیثباتسازی سیاسی در راستای اهداف خود به کار گیرد.
در ۴ ژوئن ۲۰۲۶، ایالات متحده تحریمهایی را علیه میگل دیاز- کانل، رئیسجمهوری کوبا، و برخی افراد و نهادهای وابسته به او اعمال کرد. این تحریمها نشان میدهد که دولت آمریکا، عملا وارد معادلات سیاسی داخلی کوبا شده است. ترامپ گفته است ترجیح میدهد انتقال قدرت در کوبا «مسالمتآمیز» باشد، اما همین عبارت از زبان یک قدرت امپریالیستی معنایی دوگانه دارد، صلح و مسالمت-ی که از بیرون دیکته میشود معنایی جز تسلیم سیاسی ندارد. او از یکسو گزینه حمله را باز میگذارد و از سوی دیگر، با زبان «مذاکره» و «گذار مسالمتآمیز»، تلاش میکند مداخله را معقول و قابلقبول جلوه دهد. این همان چهره کلاسیک دیپلماسی امپریالیستی یعنی چماق در دست و لبخند بر لب است.
در مقابل، دیاز- کانل رئیس جمهور کوبا هشدار داد هرگونه حمله آمریکا با مقاومت روبهرو خواهد شد و هاوانا از خود دفاع خواهد کرد. اما همزمان با تشدید فشارهای آمریکا، مجلس کوبا در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ بستهای گسترده از إصلاحات اقتصادی بازارمحور را تصویب کرد. اصلاحاتی که اجازه تاسیس و فعالیت بانکهای خصوصی و ورود سرمایه خارجی و سرمایه گذاری در بسیاری حوزهها بر مبنای الگوی اقتصاد بازار آزاد را در بر میگیرد. این اصلاحات زیر فشار تنگناهای اقتصادی، به ترکیبی از بیم و امید و بدگمانی را در میان مردم کوبا دامن زده است. طبقه کارگر و اکثریت مردم کوبا به تجربه دریافتهاند که تحت حاکمیت یک مناسبات سرمایهداری متمرکز دولتی و یک ساختار بشدت بوروکراتیک و مبتنی بر نظام تک حزبی، این نوع إصلاحات قبل از اینکه منافع تودههای کارگر و زحمتکش را مد نظر قرار دهد، منافع اقشاری از طبقه حاکم و بروکراسی دولتی را تامین می کند. آنچه دولت و ساختار حاکم، آن را سوسیالیسم در کوبا معرفی میکند در واقع کنترل دولتی فاصله بین فقر و ثروت و برخورداری مردم از حداقل هایی از خدمات اجتماعی برای زنده ماندن است و طبقه کارگر و تودههای مردم زحمتکش نقشی در کنترل تولید و توزیع و در اداره و مدیریت جامعه و برنامهریزیهای کلان اقتصادی و سیاسی ندارند.
طبقه کارگر و مردم امروز کوبا در حالی تحت حاکمیت مناسبات موجود، بیش از شش دهه محاصره اقتصادی و پیامدهای جنگ سرد زیر فشار فقر و فلاکت اقتصادی و محرومیت قرار گرفتهاند، که نسلهای پیشین بعد از سرنگونی دیکتاتوری باتیستا در سال ۱۹۵۹ علیرغم محاصره اقتصادی این کشور از جانب آمریکا و متحدین آن در سراسر جهان، سیستم تأمین اجتماعی پیشرفته در زمینه دسترسی به آموزش و پرورش، بهداشت و درمان و مسکن در این کشور را به اجرا در آوردند. نظام بهداشت و دکتر و درمان در کوبا علیرغم محدودیتها با استاندارد مناسب با پیشرفته ترین ها در سطح جهان برابری میکرد. نرخ مرگ و میر کودکان را به پایین ترین نرخ مرگ و میر در جهان رساندند. در این کشور بیسوادی را ریشه کن کردند و این امکان را فراهم آوردند تا شهروندان به تحصیلات رایگان و به امکان تحصیلات عالی دسترسی پیدا کنند. اگر آمریکا به سازمانده و طراح کودتا و به خاک و خون کشیدن هر جنبش و ندای آزادیخواهانه در کشورهای آمریکای لاتین شهرت پیدا کرد، اما کوبای محاصره شده با امکانات محدودش به دیگر کشورهای آمریکا لاتین خدمات پزشکی صادر می کرد.
طبقه کارگر و انسانهای آزادیخواه و برابری طلب در کوبا با تکیه بر این پیشینه تاریخی می توانند به ستون فقرات یک جنبش تودهای برای به چالش کشیدن ساختار سیاسی و طبقاتی حاکم و علیه محاصره اقتصادی و تهدیدات جنگی دولت آمریکا تبدیل شوند. بدون پافشاری بر سازمانیابی طبقاتی و قدرتگیری مستقل تودههای کارگر و زحمتکش و مشارکت مستقیم آنها در کنترل تولید و توزیع و اداره و مدیریت جامعه هیچ رهایی پایداری امکانپذیر نیست. طبقه کارگر و مردم آزادیخواه کوبا فقط با سازمانیابی صفوف خود می توانند این بحران را به فرصتی برای پیشروی و غلبه بر این بحرانها تبدیل کنند. نباید گذاشت آینده این جزیره زیر سایه فشار محاصره اقتصادی و تهدیدات جنگی دولت آمریکا و بند و بستهای تحمیلی از بالا تعیین شود. سازمانیابی جنبش طبقاتی کارگران و زحمتکشان و مردم آزادیخواه کوبا و نقش آفرینی کمونیستهای انقلابی میتواند این مسیر را تغییر دهد.
طبقه کارگر و مردم کوبا برای رهایی از پیامدهای ویرانگر محاصره اقتصادی و تهدیدات جنگی و خطر مداخله نظامی دولت آمریکا بیش از هر زمانی به همبستگی بینالمللی نیاز دارند. جنبش همبستگی جهانی با مردم کوبا و علیه تهدیدات نظامی و مداخله آمریکا، و برای پایان دادن به محاصره اقتصادی میتواند موازنه قدرت را تغییر دهد و دولت آمریکا را تحت فشار بینالمللی قرار دهد.
سخن روز: تلویزیون حزب کمونیست ایران و کومەله
www.facebook.com/Peshrawcpiran
www.instagram.com/Peshrawcpiran1