کمبود بنزین: طرح بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان؛ ساعتی پس از اجرا، متوقف شد
جمعه ۲۳ مرداد ۱۴۰۵
اجرای طرح عرضه بنزین با قیمت ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در استان کرمان که از نخستین ساعت بامداد پنجشنبه ۲۲ مرداد آغاز شده بود، ساعتی پس از اجرا متوقف شد.
مدیر شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی منطقه کرمان بامداد پنجشنبه اعلام کرد: در پی پیگیریهای استاندار کرمان با مقامات کشوری، تا اطلاع ثانوی، عرضه سوخت با نرخ پالایشگاهی در استان صورت نخواهد گرفت.
شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی و استانداری کرمان توضیح بیشتری در این باره ندادند. این در حالی است که شامگاه چهارشنبه یک مقام استانداری کرمان از آغاز عرضهٔ بنزین به مبلغ نرخ تمامشدهٔ پالایشگاهی خبر داده بود.
در این طرح که گفته شده اجرای آن “آزمایشی” است، بنزین در استان کرمان قرار بود با این قیمتها عرضه شود: نرخ اول ۶۰ لیتر با قیمت هر لیتر ۱۵۰۰ تومان؛ نرخ دوم ۵۰ لیتر با قیمت هر لیتر ۳۰۰۰ تومان؛ نرخ سوم ۴۰ لیتر با قیمت هر لیتر ۵۰۰۰ تومان؛ نرخ چهارم هر لیتر ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان.
در روزهای اخیر گزارشهای پراکنده از کمبود بنزین در برخی پمپبنزینهای تهران و بعضی استانهای دیگر منتشر شده است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، شنبه هفته جاری با اذعان به تأثیر محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایرانی، گفت که راه ورود کالا به ایران بسته شده و دولت منابع لازم برای واردات بنزین را در اختیار ندارد.
کمبود این کالای استراتژیک که سالها بهصورت یک هشدار دورهای مطرح میشد، اکنون به یک شکاف پایدار در کشور تبدیل شده، تاجایی که در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۸ میلیون لیتر در روز رسید.
در سال ۱۳۹۸ تولید بنزین در ایران ۹۹ میلیون لیتر در روز و میزان مصرف آن ۸۷ میلیون لیتر بود؛ این دو شاخص در سال جاری به تولید روزانه ۱۱۵ میلیون لیتر سوخت و ۱۲۹ میلیون لیتر مصرف رسیده که نشاندهندۀ ۱۴ میلیون لیتر کمبود است.
ارگان رسمی دولت جمهوری اسلامی، ایرنا، نوشته بررسی آمار مربوط به میزان تولید و مصرف بنزین در کشور طی ۲۰ سال گذشته، ثابت میکند هیچیک از سیاستهای اعمالشده طی دو دهه، نتوانسته مانع پیشیگرفتن رشد مصرف از رشد تولید شود.
کارشناسان میگویند کمبود بنزین در سرزمین پهناوری چون ایران، حالا دیگر از مسئلهای فرابخشی در اقتصاد انرژی، حملونقل، صنعت خودرو و سیاستگذاری یارانهای عبور کرده و در آستانۀ تبدیل شدن به موضوعی امنیتی و اجتماعی است.
در آبان ۱۳۹۸، افزایش ناگهانی سهبرابری قیمت بنزین از هزار تومان به سه هزار تومان منجر به بروز اعتراضات گستردهای شد که در نتیجهٔ سرکوب آن، بهگفتهٔ سازمان عفو بینالملل، حداقل ۳۲۴ معترض کشته شدند.
در حالی که تأثیر محاصرۀ بنادر ایران زمزمههای ضرورت افزایش قیمت بنزین را به صدایی بلند تبدیل کرده، مقامهای دولتی کماکان درباره الگوی مصرف نیز صحبت میکنند.
فارغ از جنگ و اثرات آن بر وضعیت بنزین در ایران، وبسایت فرارو به نقل از کارشناسان اقتصادی هشدار داده که ادامهٔ روند فعلی تولید و مصرف بنزین در ایران میتواند کمبود روزانه این سوخت را تا سال ۱۴۰۸ به بیش از ۳۰ میلیون لیتر برساند.
بر اساس برآورد این گزارش، مصرف روزانه بنزین در آن سال به حدود ۱۶۲ میلیون لیتر خواهد رسید، در حالی که تولید، به شرط جبران خسارتهای ناشی از جنگ، حدود ۱۲۹ میلیون لیتر در روز خواهد بود.
عبدالحسین همتی، نایبرئیس کمیسیون مشترک انرژی و صنایع مجلس شورای اسلامی، با اشاره به وضعیت کنونی پالایشگاههای ایران، افزوده: قیمت بنزین از طریق واردات بالا خواهد بود، یعنی هرلیتر بنزین برای کشور ۱۰۰ هزار تومان تمام میشود.
کارشناسان میگویند مدیریت بحران سوخت در ایران، فارغ از موضوع تحریمها و جنگ، دیگر تنها با افزایش تولید پالایشگاهی امکانپذیر نیست، و هر شوک قیمتی بنزین تنها برای مدت محدودی اثرگذار باشد و پس از آن، مصرف به مدار قبلی بازگردد.
مسئلهٔ قاچاق سوخت از ایران نیز به معضلی مزمن تبدیل شده است. برای نمونه، بازرگانان و فعالان حملونقل در پاکستان اردیبهشت امسال به رادیو اروپای آزاد خبر دادند که روزانه دستکم شش میلیون لیتر سوخت از ایران بهصورت قاچاق به پاکستان منتقل میشود.
البته قاچاق سوخت برای ایران که دچار کمبود نقدینگی است در عین حال یک راه حیاتی برای تأمین درآمد به شمار میرود.گزارش رادیو اروپای آزاد حاکی است حجم قاچاق بنزین و گازوئیل از ایران به پاکستان که در بیش از ۱۰ سال گذشته بهطور پیوسته ادامه داشته، از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ افزایش یافته است.