پیشرفت مذاکرات شرم الشیخ؛ تبادل فهرست اسرا و گروگانها ؛ نشست پاریس با محور گذار پساجنگ
پنجشنبه ۱۷ مهر ۱۴۰۴
طاهر نونو، مقام ارشد حماس فهرستهای مربوط به آزادی گروگانها و زندانیان فلسطینی (شامل محکومان امنیتی، محکومان به حبس ابد و بازداشتشدگان جنگ غزه) میان طرفها رد و بدل شده است. او گفت تمرکز مذاکرات بر سازوکار پایان جنگ و خروج نیروهای
اسرائیلی از غزه است و حال و هوای مذاکرات “امیدوارکننده” توصیف میشود.
گزارشها از پیوستن هیأتی از جنبش جهاد اسلامی به گفتوگوهای شرمالشیخ حکایت دارد. هیأتی از جبهه مردمی برای آزادی فلسطین نیز قرار است وارد مذاکرات شود. نخستوزیر قطر در نشست شرکت میکند و رئیس سازمان اطلاعات ترکیه نیز به گفتوگوها میپیوندد. از سوی آمریکا، جَرد کوشنر و استیو ویتکاف بهعنوان فرستادگان رئیسجمهور به مصر اعزام شدهاند تا درباره جزئیات تبادل و آتشبس رایزنی کنند.
گفتوگوها بر سه محور پیش میرود: مکانیزم توقف درگیریها، خروج مرحلهای نیروهای اسرائیلی از غزه و فرمول تبادل گروگانها با زندانیان فلسطینی. یکی از گرههای اصلی موضوع خلع سلاح حماس است که بهگفته منابع نزدیک به مذاکرات، این گروه تاکنون حاضر به ورود مستقیم به آن نشده است. زمانبندی اجرای فاز نخست ابتکار بیست مادهای نیز هنوز نهایی نشده است. رهبران شش حزبِ موسوم به “بلوک تغییر” اسرائیل در نشست مشترک خواستار اجرای طرح دونالد ترامپ برای پایان جنگ در غزه و بازگرداندن گروگانها شدند. این بلوک که ترکیبی از احزاب راست، میانه و چپ است که از یائیر لاپید، نفتالی بنت، بنی گانتس، آویگدور لیبرمن، گادی آیزنکوت و یایر گولان تشکیل شده است. در بیانیه مشترک، رهبران احزاب از “ایجاد شبکه ایمنی سیاسی” برای پیشبرد توافق و نیز هماهنگی جهت بهچالشکشیدن دولت فعلی در نشست زمستانی کنست خبر دادهاند.
نشست پاریس با محور گذار پساجنگ
قرار است مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست وزرای خارجه در پاریس با حضور کشورهای اروپایی و عربی شرکت کند تا درباره مرحله گذار پس از جنگ و نحوه اجرای طرح ترامپ رایزنی شود. این نشست موازی با مذاکرات مصر برگزار میشود و بر تعهدات جمعی کشورها برای بازسازی و ترتیبات حکمرانی تمرکز دارد.
با وجود تبادل فهرستها و گسترش حلقه میانجیها، مسیرِ توافق به حل همزمان چند گره وابسته است که شامل ترتیب اجرای گامها از آتشبس تا تبادل و خروج نیروها، تضمینهای امنیتی و نظارت بینالمللی، نحوه خلع سلاح و طراحی سازوکار حکمرانی تکنوکراتیک در غزه، و نیز مدیریت بیاعتمادی عمیق طرفها میشود. موفقیت مذاکرات در گرو جمعبندی روشن درباره زمانبندی و ضمانتهای اجرایی است تا طرح از سطح بیانیهها به اجرای میدانی برسد.