پیام دبیرخانه کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران بمناسبت درگذشت پرویز قلیچخانی
یکشنبه ۳ خرداد ۱۴۰۵
با تاسف فراوان پرویز قلیچخانی، کاپیتان پیشین تیم ملی فوتبال ایران و از چهرههای شناختهشده چپ و برابریطلب، ساعت يك و نيم بعدازظهر ۲۳ می ٢٠٢٦ مصادف با ۲ خرداد ١٤٠٥ در سن ۸۱ سالگی بعد از یک دوره بیماری در بیمارستانی در حومه پاریس با زندگی وداع کرد. او چهرهای ماندگار در عرصه آزادیخواهی و برابریطلبی بود. قلیچخانی سالهای تبعید را با همان پایداری ادامه داد؛ پایداریای که در انتشار مجله «آرش» و حفظ صدای مستقل روشنفکری و آزادیخواهی نمود داشت.
قلیچخانی که یکی از فوتبالیستهای برجسته تاریخ ورزش ایران فوتبال را از محلههای کارگری جنوب تهران آغاز کرد و به یکی از چهرههای ماندگار ورزش ایران تبدیل شد. اما نام قلیچخانی تنها با فوتبال شناخته نمیشود. او نماد نسلی بود که مردم در آینه وجودشان صداقت، جسارت و سرخم نکردن برای استبداد و ارتجاع را میدیدند. چنین قهرمانانی در حافظه میلیونها انسان جا دارند، چون ریشه در دل مردم دارند. او از نسلی بود که ورزش را جدا از درد و رنج جامعه نمیدید؛ نسلی که برای بسیاری، قهرمانی فقط در زمین فوتبال معنا نداشت، بلکه در ایستادن صف آزادیخواهی و برابریطلبی نیز معنا پیدا میکرد. امروز نام او برای بسیاری یادآور پیوند میان ورزش، تعهد اجتماعی و آرمانخواهی چپ است؛ چیزی که در زمانه ورزشِ تجاری و سلبریتیسازی، بیشتر شبیه خاطرهای دور به نظر میرسد.
زندگی او خیلی زود از مرزهای فوتبال فراتر رفت. پیش از انقلاب، بهدلیل گرایشها و فعالیتهای سیاسیاش بارها زیر فشار و بازجویی ساواک قرار گرفت. او از همان نسلی بود که میان شهرت ورزشی و مسئولیت اجتماعی فاصلهای نمیدید. محبوبیت گستردهاش در میان مردم، برای دستگاه امنیتی حکومت سلطنتی پهلوی حساسیتبرانگیز بود و همین جایگاه، او را به چهرهای متفاوت در میان ستارگان ورزش بدل کرد.
قلیچ خانی در سال ۱۳۸۹ در گفتوگویی تلویزیونی با بی بی سی گفته بود: “پدر من کارگر کورهپزخانه و کارگر زحمتکشی بود. من در یک خانواده کارگری و فقیر رشد کردم. طبیعی است که همیشه با ظلم و فقر آشنا بودم. وقتی به حدی از بلوغ رسیدم، با جهانپهلوان تختی در میدانهای کشتی آشنا شدم و به او علاقهمند شدم. وقتی علاقه تختی به مردم، به همنوعانش، به محیط ورزش و جوانمردیاش را دیدم، احساس کردم که او انسانی است که فقط نوک دماغش را نمیبیند، بلکه تاریخ را میبینند”.
پس از انقلاب قلیچخانی راه سازش با حکومت جدید را انتخاب نکرد. او ایران را ترک کرد و در فرانسه ماندگار شد. تبعید او را از فوتبال حرفهای جدا کرد، اما از سیاست و فرهنگ جدا نکرد. در پاریس، نشریه «آرش» را پایهگذاری و اداره کرد؛ مجلهای سیاسی و فرهنگی که از سال ۱۹۹۱ میلادی تا سال ۲۰۱۴ به مدت ۲۳ سال ادامه یافت. صدها نویسنده، پژوهشگر، فعال سیاسی، شاعر، هنرمند و روشنفکر برای «آرش» نوشتند . پیگیری و تلاش او در مجله پربار «آرش» و دفاع او از آرمانهای انسانی ، قلیچ خانی را به یکی از چهرههای شناختهشده اپوزیسیون چپ و آزادیخواه و برابری طلب ایران بدل کرد.
دبیرخانه کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران تسلیت و همدردی خود را به مناسبت درگذشت پرویز قلیچ خانی، به یار و همراهش نجمه موسوی- پيمبری، دخترهایش و همه انسانهای آزادیخواه ابراز می دارد.
یاد پرویز قلیچ خانی عزیز گرامی باد!
دبیرخانه کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران
۳ خرداد ۱۴۰۵
۲۴ مه ۲۰۲۶