پس از چند هفته کاهش نسبی درگیریهای مستقیم، جنگ آمریکا و ایران بار دیگر وارد مرحلهای نظامی شده است
سه شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵
نیروهای آمریکایی روز یکشنبه هشتم شهریور، دو پرتابگر متعلق به سپاه پاسداران را در جزیره لارک، در تنگه هرمز، هدف قرار دادند؛ نخستین حمله شناختهشده آمریکا به خاک ایران از اواخر ژوئیه. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد این تجهیزات در حال آمادهسازی برای پرتاب راکتهایی حامل مین دریایی به داخل تنگه هرمز بودهاند و حمله را اقدامی «محدود و دقیق» علیه یک تهدید فوری توصیف کرد.
سپاه پاسداران اعلام کرد در حمله به لارک شماری از نیروهای نظامی و غیرنظامیان کشته و زخمی شدهاند و وعده «پاسخ و مجازات» داد. ساعاتی بعد ایران از حمله موشکی و پهپادی به دو پایگاه محل استقرار نیروهای آمریکایی در اردن خبر داد. ارتش اردن اعلام کرد هشت موشک واردشده به حریم هوایی این کشور را رهگیری کرده و گزارشی از تلفات منتشر نشده است. وزارت خارجه ایران نیز صبح دوشنبه مدعی شد پایگاههای آمریکا در اردن در حمله به لارک نقش پشتیبانی داشتهاند و هشدار داد هر کشور یا طرفی که در عملیات نظامی آمریکا مشارکت کند، مسئول پیامدهای تشدید درگیری خواهد بود.
دامنه پاسخ ایران ممکن است به کشورهای دیگر خلیج فارس نیز کشیده شده باشد. ارتش ایران اعلام کرده بامداد دوشنبه پایگاه هوایی «المنهاد» در امارات متحده عربی را با پهپادهای انفجاری هدف قرار داده و مواضعی را که به گفته تهران محل استقرار نیروها و بالگردهای آمریکایی بودهاند، زده است. تا زمان تنظیم این گزارش، امارات این ادعا را تأیید نکرده و وزارت دفاع این کشور نیز بیانیهای در این باره منتشر نکرده است.
سپاه پاسداران همچنین اعلام کرده یک پهپاد آمریکایی MQ-۹ را بر فراز تنگه هرمز با موشک پدافندی سرنگون کرده است. این ادعا نیز تاکنون از سوی ارتش آمریکا تأیید نشده است.
همزمان، وضعیت خود تنگه هرمز بار دیگر بهشدت متشنج شده است. تلویزیون دولتی ایران به نقل از سپاه گزارش داد یک ابرنفتکش پس از برخورد با دو مین دریایی در بخش جنوبی تنگه آتش گرفته و متوقف شده است. سپاه مدعی شده این کشتی بدون رعایت مقررات مورد نظر ایران قصد عبور از آبراه را داشته است، اما نام نفتکش و وضعیت خدمه آن را اعلام نکرده و این روایت هنوز به طور مستقل تأیید نشده است.
دادههای کشتیرانی نشان میدهد عبور کشتیهای تجاری قابل مشاهده از تنگه هرمز در آخر هفته به حدود پنج فروند در روز سقوط کرده است. رقم واقعی احتمالاً بیشتر است، زیرا شماری از کشتیها برای کاهش خطر حمله سامانه شناسایی خودکار خود را خاموش کردهاند. پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از این آبراه عبور میکرد.
بازار نفت نیز بلافاصله واکنش نشان داد. بهای نفت برنت صبح دوشنبه بیش از ۲.۵ درصد بالا رفت و به حدود ۹۰ دلار و ۳۱ سنت در هر بشکه رسید؛ نفت وستتگزاس نیز بیش از دو درصد افزایش یافت و به حدود ۸۵ دلار رسید. بازگشت حملات مستقیم، نگرانیها درباره امنیت عرضه نفت و سرنوشت تلاشها برای بازگشایی کامل تنگه هرمز را دوباره افزایش داده است.
در میانه این تنش، دونالد ترامپ شامگاه یکشنبه در شبکه اجتماعی خود نوشت جزیره خارک، مهمترین مرکز صادرات نفت ایران، «در حال نابود شدن» است و ویدیویی از انفجارهای عظیم منتشر کرد. اما رویترز بررسی کرده ویدیو ظاهراً با هوش مصنوعی تولید شده است و تا صبح دوشنبه هیچ مدرک مستقل یا تأیید رسمی از آمریکا یا ایران درباره حمله واقعی به جزیره خارک وجود نداشت. کاخ سفید و پنتاگون نیز توضیحی در تأیید سخنان ترامپ ارائه نکردهاند. بنابراین در حال حاضر نمیتوان ادعای حمله به خارک را خبر تأییدشده دانست.
ازسرگیری عملیات نظامی زمانی رخ داده که دولت ترامپ در هفتههای گذشته تلاش کرده بود محور فشار بر تهران را از بمباران گسترده به تحریمهای اقتصادی و مالی منتقل کند. وزارت خزانهداری آمریکا از دور تازه تحریمهای ثانویه علیه بانکها و شرکتهایی سخن گفته که به تجارت ایران کمک میکنند. با این حال، حمله لارک و پاسخهای متقابل نشان میدهد وقفه چند هفتهای در نبرد مستقیم به معنای پایان رویارویی نظامی نبوده است.
تا صبح دوشنبه نهم شهریور، مهمترین خطر گسترش بحران نه فقط ادامه حملات متقابل ایران و آمریکا، بلکه کشیده شدن دوباره اردن و کشورهای خلیج فارس به میدان جنگ است. حمله به لارک، پاسخ ایران در اردن، ادعای عملیات پهپادی در امارات و حادثه تازه برای یک نفتکش در هرمز، طی چند ساعت دوباره یکی از حساسترین آبراههای جهان را به کانون درگیری تبدیل کرده است. هنوز نشانهای از بازگشت دو طرف به مسیر مذاکرات دیده نمیشود و نخستین ساعات دوشنبه بیش از هر چیز حکایت از شکننده بودن آرامش چند هفته گذشته دارد.