پزشکان جهان: گروههای مسلح فلسطینیِ مخالف حماس در عزه! کرانه باختری درجنگی خاموش
پنجشنبه ۴ تیر ۱۴۰۵
بهگفته نیروهای امدادی، آتشبس اکتبر ۲۰۲۵ عملاً تنها روی کاغذ دوام آورده و
جنگ همچنان به طور خاموش زندگی فلسطینیان را در نوار غزه و کرانه باختری
اشغالی دشوار میکند. در شرایطی که توجه رسانههای جهان به بحران انسانی این
منطقه کمرنگ شده، ارتش اسرائیل از یک سو به پیشروی آرام و توسعه قلمرو خود
در غزه ادامه میدهد و از سوی دیگر، از گروههای مسلح فلسطینیِ مخالف حماس
پشتیبانی میکند. محمود اسلیم، کارشناس فلسطینی سازمان مردمنهاد «پزشکان
جهان»، در گفتگو با روزنامه فرانسوی لیبراسیون، تصویر تکاندهندهای از وضعیت
میدانی و چالشهای امدادرسانی در اواسط سال ۲۰۲۶ ترسیم کرده است؛ شرایطی که
به تعبیر او، روزبهروز دشوارتر و پیچیدهتر میشود.
بر اساس گزارش مأموریت حقیقتیابی سازمان ملل که در ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شد،
ارتش اسرائیل بهطور عمدی کودکان فلسطینی را در نوار غزه هدف قرار میدهد. این
گزارش تصریح میکند که این اقدامات، انگیزههای نسلکشی را در میان مقامات و
نیروهای امنیتی اسرائیل آشکار میسازد؛ هرچند تلآویو این گزارش را افترا خوانده
است. با این حال، مشاهدات روزمره کارکنان امدادی نشان میدهد که علیرغم
آتشبس توافقشده در اکتبر ۲۰۲۵، وضعیت عملاً هیچ تغییری نکرده و این توافق
تنها روی کاغذ باقی مانده است.
به گفته محمود اسلیم، در غزه دیگر هیچ ساختار دولتی، حاکمیت، سیستم مالیاتی یا
عدالتی وجود ندارد. گزارشها حاکی از آن است که تنها از اکتبر ۲۰۲۵ تا اواخر مه
۲۰۲۶، ۷۸۴ فلسطینی دیگر کشته شدهاند و از آغاز جنگ در ۷ اکتبر، ۹۰ درصد
زیرساختهای این باریکه بهطور کامل یا جزئی تخریب شده است. مردم در چادرها یا
خرابهها، بدون آب، برق و بهداشت زندگی میکنند. سوخت بهشدت نایاب است،
حملونقل عمومی از کار افتاده و قیمت مسکن سرسامآور است؛ به طوری که اجاره
یک فضای ساده برای نگهداری داروها و اطلاعات مراجعان از هزار دلار پیش از جنگ،
به شش هزار دلار در ماه رسیده است.
وضعیت سلامت در غزه به نقطه فروپاشی کامل رسیده است. بیش از نیمی از داروهای
ضروری و ۷۰ درصد از اقلام بهداشتی بهطور کامل تمام شدهاند. از میان ۳۶
بیمارستان غزه، تنها ۱۹ بیمارستان آن هم به صورت جزئی فعال هستند و از ۲۰۹
مرکز بهداشتی، فقط ۱۰۸ مرکز کار میکنند. این در حالی است که ۱۷۲ هزار فلسطینی
زخمی شدهاند، ۵۵ هزار نفر به خدمات بازپروری و پروتز نیاز دارند و بیش از ۲۰
هزار بیمار در وضعیت اضطراری برای خروج از غزه جهت درمان به سر میبرند.
علاوه بر این، بیش از سهچهارم جمعیت (یعنی یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر) با ناامنی
شدید غذایی مواجهاند. به دلیل شرایط فاجعهبار پناهگاهها و نبود بهداشت،
عفونتهای واژینال شیوع گستردهای یافته و سیستم مراقبتهای پیش از بارداری
کاملاً نابود شده است؛ به طوری که ۸۵ درصد از بارداریها در کلینیکهای این
سازمان با مشکل مواجه بوده و آمار سقط جنین ۳۰۰ درصد افزایش یافته است.
بررسی دهها ویدئو و تحلیل تصاویر ماهوارهای توسط ژولیت پوآسونیه، خبرنگار
کانال دو فرانسه، فاش میکند که ارتش اسرائیل در هشت ماه پس از آتشبس، حاکمیت
خود را در مناطق اشغالی بهشدت توسعه داده است. بر اساس نقشههای تحمیلی،
مرزهای تعیینشده با بلوکهای زرد رنگ حدود ۳۰۰ متر در عمق غزه پیشروی
کردهاند. در حالی که در فاز اول طرح اولیه، قرار بود اسرائیل ۵۵ درصد غزه را کنترل
کند، این رقم بعداً به ۶۰ درصد رسید. بنیامین نتانیاهو در اواخر مه ۲۰۲۶ صراحتاً
اعلام کرد که از مرز ۶۰ درصد عبور کردهاند و در پاسخ به درخواست حامیانش برای
کنترل ۱۰۰ درصدی، استراتژی خود را «قدم به قدم» خواند و هدف بعدی را ۷۰ درصد
اعلام کرد.
همزمان، اسرائیل استراتژی دیگری را برای تضعیف حماس دنبال میکند که شامل
حمایت از گروههای مسلح فلسطینیِ مخالف حماس تحت عنوان «قوات الدفاع الشعبی»
یا نیروهای دفاع مردمی است. این نیروها که در شبکههای اجتماعی بسیار فعال هستند،
به دلیل استقرار در مناطق تحت کنترل اسرائیل، بدون ترس از حماس تمرینات نظامی
انجام میدهند؛ فعالیتی که کارشناسان تأکید دارند بدون حمایت مستقیم اسرائیل
غیرممکن میبود
به گفته محمود اسلیم، قرار بود طبق توافق، روزانه ۶۰۰ کامیون کمکرسانی وارد
غزه شود، اما به دلیل کنترلهای شدید ارتش اسرائیل، این میزان حداکثر به ۱۴۰
کامیون در روز میرسد، و آن هم نه هر روز. در نتیجه، هزاران کامیون در مرزهای
اردن، مصر و کرانه باختری سرگردان ماندهاند. این در حالی است که کالاهای
غیرضروری مانند کوکاکولا، چای و قهوه در بازارهای محلی یافت میشود، اما مواد
غذایی تازه و میوه و سبزیجات به دلیل نابودی کامل کشاورزی غزه و عدم صدور مجوز
ورود، وجود ندارد و مردم تنها به غذاهای کنسروی دسترسی دارند.
این بحران با کمبود شدید منابع مالی برای سازمانهای مردمنهاد همراه شده است. در
حال حاضر تنها ۱۰ درصد از نیازهای بشردوستانه کل فلسطین پوشش داده میشود و
سازمان «پزشکان جهان» نیز تنها با ۵۰ درصد بودجه خود کار میکند. این سازمان
مجبور شده عملیاتهای خود را محدود، پرسنل را کاهش و برای اولین بار یکی از
کلینیکهای بزرگ خود را به دلیل مسائل مالی و نه امنیتی تعطیل کند.
علاوه بر بحران مالی، از مه ۲۰۲۵ هیچ پرسنل بینالمللی جدیدی اجازه ورود به غزه
را دریافت نکرده و مدیریت عملیاتها به ناچار از راه دور یعنی از رامالله یا عمان و
توسط نیروهای محلی انجام میشود؛ فرآیندی که با محدودیتهای شدید در جابهجایی
پزشکان، انتقال پول و قطع مداوم ارتباطات روبهرو است.
کرانه باختری؛ جنگ خاموش و سکوت رسانهها
وضعیت در کرانه باختری کمتر در صدر اخبار رسانهها قرار میگیرد، اما مانند غزه
نگرانکننده است. از ۷ اکتبر تاکنون، یک هزار و ۸۰ فلسطینی، شامل ۲۸۸ کودک، در
کرانه باختری کشته و ۱۱هزار نفر زخمی شدهاند. با وجود ۹۲۵ ایست بازرسی ارتش
اسرائیل، راهها مدام بسته شده و سیستم آموزشی و بهداشتی مختل است. تنها در سال
۲۰۲۶، نزدیک به ۹۵۰ حادثه خشونتبار رخ داده که نشان میدهد شهرکنشینان
اسرائیلی روزانه به طور متوسط ۶ بار دست به خشونت علیه فلسطینیان میزنند.
این روند که از آن به عنوان «استعمار با صدای خاموش» یاد میشود، با مجوز دادن
دولت اسرائیل به ۳۰ شهرک جدید و ساخت ۳۴ شهرک دیگر توسط شهرکنشینان در
سال ۲۰۲۶ به اوج خود رسیده است. آوارگی کامل ۴۵ گروه (یعنی حدود
۳۰هزار فلسطینی) نشاندهنده یک گسترش شدید ارضی است. این اقدامات که در واقع
اجرای بدون پوشش رسانهایِ طرح الحاق ۲۰۱۷ دونالد ترامپ است، مستقیماً با
تنشهای منطقهای و جنگ با ایران پیوند خورده است.
بیاثری راهکارهای سیاسی بدون اهرم فشار
اگرچه تا سپتامبر ۲۰۲۶، با پیوستن کشورهایی مانند فرانسه، بریتانیا، کانادا و
استرالیا، تعداد اعضایی از سازمان ملل که دولت فلسطین را به رسمیت میشناسند به
۱۵۸ کشور رسیده است، اما این موج دیپلماتیک هیچ تأثیر ملموسی بر واقعیت روی
زمین نداشته است.
تشکیل و به رسمیت شناختن یک کشور نیازمند توانایی حمایت از وجود آن، باز شدن
راههای امدادی، و حفاظت از شهروندان و کادر درمان است. تا کنون ۵۹۳ تن از
کارکنان بشردوستانه در این جنگ کشته شدهاند و بیمارستانها و آمبولانسها کماکان
هدف حمله قرار میگیرند. کمکهای بشردوستانه هرگز نمیتوانند جایگزین یک راه
حل سیاسی پایدار شوند و تا زمانی که جامعه جهانی فشار جدی و عملی بر اسرائیل
وارد نکند، قوانین بینالمللی در حد شعار باقی خواهند ماند.