پایان مذاکرات عمان؛ عراقچی: ادامۀ مذاکرات منوط به انجام مشورت در پایتختهاست
شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، روز جمعه ۱۷ بهمن اعلام کرد طی چند ساعت گفتوگو با نمایندگان ایالات متحده در عمان، طرفین دربارۀ چارچوب یک گفتوگوی جدید صحبت کردند و ادامۀ مذاکرات به مشورتها در پایتختهای دو کشور بستگی دارد.
او با انتشار بیانیهای با تأکید بر اینکه مذاکره غیرمستقیم و از طریق وزیر خارجه عمان انجام شد، گفت: دربارۀ اصل ادامه مذاکرات تقریباً توافق نظر وجود دارد و مقرر شده مذاکرات ادامه پیدا کند، اما زمان و تاریخ دور بعدی پس از مشورتهای بعدی و از طریق میانجی عمانی تعیین خواهد شد.
عراقچی در عین حال تأکید کرد که ادامۀ مذاکرات منوط به انجام مشورتها در پایتختها و تصمیمگیری درباره نحوه ادامه مسیر است.
وزیر خارجه ایران سپس در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا، دربارۀ موضوعات مطرحشده در مذاکرات اعلام کرد: موضوع گفتوگوهای ما صرفاً هستهای است و ما در خصوص هیچ موضوع دیگری با آمریکاییها گفتوگو نمیکنیم.
این ادعا در حالی مطرح شده که ایالات متحده خواستار مذاکره دربارۀ محورهای دیگری مانند برنامۀ موشکی، گروههای نیابتی مورد حمایت جمهوری اسلامی و همچنین برخورد با معترضان در دیماه نیز شده است؛ موضوعی که دو روز پیش از آغاز مذاکرات مسقط، از سوی مارکو روبیو، وزیر خارجۀ ایالات متحده، هم تأیید شد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز در شبکه ایکس نوشت که مذاکرات با تفاهم طرفین برای ادامه گفتوگوها به پایان رسید.
دولت آمریکا دربارۀ محتوای مذاکرات با طرف ایرانی هنوز اعلام موضع نکرده است.
بدر بو سعیدی، وزیر خارجه عمان، بعد از پایان این دور از گفتوگوها در شبکه ایکس نوشت که مذاکره برای روشن شدن دیدگاههای هر دو طرف و شناسایی حوزههای احتمالی پیشرفت مفید بود.
او اعلام کرد نتایج این مذاکره در تهران و واشنگتن بررسی خواهد شد و ما قصد داریم در زمان مقتضی دوباره گرد هم بیاییم.
در این مذاکرات عباس عراقچی وزیر خارجۀ جمهوری اسلامی مسئولیت تیم ایرانی را بر عهده داشت و در طرف آمریکایی هم، استیو ویتکاف نمایندۀ ویژه رئیسجمهور ایالات متحده، جرد کوشنِر داماد و مشاور دونالد ترامپ و البته دریاسالار برَدلی کوپر فرمانده نیروهای آمریکایی مستقر در خاورمیانه یا سنتکام حضور داشتند.
حضور این چهرۀ ارشد نظامی ایالات متحده در این گفتوگوها، آن هم در روزهایی که ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و ناوگروه ضربت همراهش با آبهای سرزمینی ایران نزدیک شدهاند، میتواند نشانهای آشکار از تأکید رئیسجمهور آمریکا بر باقی ماندن گزینۀ نظامی روی میز، درست در کنار گزینۀ دیپلماسی تلقی شود.
این در حالی است که یک منبع دیپلماتیک جمهوری اسلامی در گفتوگو با رویترز هشدار داده بود که حضور مقامهای نظامی سنتکام یا سران نظامی منطقه، ممکن است روند گفتوگوها را به خطر بیاندازد.
در مذاکرات روز جمعه که بر اساس گزارشها در دو دور انجام شد، وزیر خارجه عمان و سایر دیپلماتهای این کشور نقش میانجی و پیامرسان بین دو طرف را بر عهده داشتند. وزیر خارجۀ عمان پیش از آغاز گفتوگوها در صبح جمعه و در طول روز، دیدارهای جداگانهای را با نمایندگان دو کشور انجام داد.
علاوه بر اختلاف نظر درباره موضوعات مذاکره، حتی در مورد برنامۀ هستهای نیز به نظر میرسد مواضع تهران و واشینگتن فاصلۀ بسیار زیادی با هم داشته باشند. در حالیکه پیش از این دونالد ترامپ بارها خواستار برچیدهشدن کامل تأسیسات و توان غنیسازی ایران و انتقال اورانیومغنیسازیشدۀ این کشور به کشوری ثالت شده است، برخی مقامهای جمهوری اسلامی با این موضوع مخالفت کردهاند.
پیشتر علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی هم، توقف کامل غنیسازی اورانیوم در ایران را غیر قابل قبول خوانده بود. با وجود این، هنوز روشن نیست که موضع قطعی جمهوری اسلامی در مذاکرات جاری چیست و برای دادن چه امتیازاتی آمادگی دارد.
در قبال برنامۀ موشکی و محدودسازی برد موشکهای ایران اما، دستکم تا پیش از مذاکرات روز جمعه، همۀ مقامهای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی تأکید کردهاند که حاضر به پذیرش هیچگونه محدودیتی نیستند و آن را بهعنوان یکی از مهمترین ستونهای دفاعی ایران، موضوعی غیر قابل مذاکره اعلام کردهاند.
روز پنجشنبه و در آستانۀ مذاکرات، سپاه پاسداران از یک موشک بالیستیک جدید با نام خرمشهر ۴ رونمایی کرد؛ موشکی که ادعا شده با قابلیت حمل کلاهک بارشی ۱۵۰۰ کیلوگرمی و برد ۲۰۰۰ کیلومتری، از توان تخریبی بسیار زیادی برخوردار است.
بهرغم همۀ این اختلافات، میزبانان نشست جمعه، نسبت به پیشرفت مذاکرات ابراز امیدواری کردهاند.
وزارت خارجه عمان پیش از پایان مذاکرات با انتشار بیانیهای ضمن اشاره به رایزنیهای جداگانه بدر بن حمد البوسعیدی با هر یک از دو هیئت ایرانی و آمریکایی، تأکید کرد که این رایزنیها بر فراهمسازی شرایط مناسب برای ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک و فنی متمرکز بود و بر اهمیت آن با توجه به تمایل طرفها برای موفقیت این گفتوگوها در راستای تضمین تداوم امنیت و ثبات تأکید شد.