هستههای جدید سپاه در عراق؛ تهران به جای حشدالشعبی به تعداد محدودی نیروی وفادارتر متکی شده
شنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۵
خبرگزاری رویترز روز جمعه ۱۹ ژوئن در یک گزارش اختصاصی که پس از گفتگو با
دو مقام نظامی، یک مقام امنیتی و پنج فرمانده شبهنظامی عراقی تنظیم شده، نوشت که
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران با تشکیل هستههای مخفی جدید و استفاده از آنها
به جای گروههای نیابتی شناختهشده در عراق جهت انجام حملات به کشورهای عربی
حاشیه خلیج فارس که میزبان نیروهای آمریکایی هستند، قصد دارد از شناسایی و
ردیابی نیروهای عامل اینگونه حملات جلوگیری کند.
ایران طی دههها میلیاردها دلار صرف ایجاد شبکهای از متحدان منطقهای کرده بود که
پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به شدت تضعیف شده: اسرائیل
ضربات سنگینی به حماس در غزه و حزبالله در لبنان وارد کرده و حوثیهای یمن نیز
هدف حملات آمریکا و بریتانیا قرار گرفتهاند. همچنین سقوط دولت بشار اسد در دسامبر
۲۰۲۴ مسیر مهم انتقال تجهیزات به شبهنظامیان عراقی را مسدود کرده و جمهوری
اسلامی را بیش از پیش در منطقه منزوی ساخته است.
کارشناسان عراقی که رویترز با آنها گفتگو کرده معتقدند که تهران اکنون به جای حفظ
شبکهای گسترده از گروههای پرهزینه، به تعداد محدودی نیروی رادیکالتر و
وفادارتر متکی شده که با منابع مالی کمتر اما با وفاداری و تأثیر عملیاتی بیشتری
فعالیت میکنند.
بنا بر گزارش رویترز، سه یا چهار هسته عملیاتی مخفی سپاه که هر یک متشکل از
حدود ۱۰ نیروی نخبه شیعه عراقی هستند، بین ۲۰ آوریل تا ۱۷ مه سال جاری
میلادی، دستکم هفت حمله پهپادی را از مناطق بیابانی نزدیک شهرهای بصره و
سماوه علیه اهدافی در کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی انجام دادهاند.
با اینکه بخشی از اعضای این هستهها از میان نیروهای “مقاومت اسلامی عراق”،
ائتلافی از گروههای تندرو شیعه که هزاران نیروی مسلح در اختیار دارد، جذب
شدهاند، گروههای جدید، خارج از ساختار فرماندهی “مقاومت اسلامی عراق” فعالیت
میکنند و مستقیماً به سپاه گزارش میدهند.
فرماندهان شبهنظامی محلی در گفتگو با رویترز، تشکیل این هستههای جدید را، آن هم
در شرایطی که گروههای نیابتی تهران تضعیف شدهاند و منابع نظامی و اقتصادی
ایران نیز تحت فشار قرار گرفته، نشاندهنده تغییر تاکتیک سپاه برای حفظ توانایی
ایران در اعمال نفوذ و قدرت در منطقه دانستهاند.
گروههایی که تحت عنوان «مقاومت اسلامی عراق» فعالیت میکنند، از زمان حملات
آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، مسئولیت دهها حمله موشکی و پهپادی علیه
اهداف آمریکایی در عراق را بر عهده گرفتهاند. با این حال، تاکنون هیچ بسیج
گستردهای از نیروهای نیابتی ایران در داخل عراق مشاهده نشده.
علاوه بر این، چندین گروه قدرتمند شیعه در عراق از سال گذشته این پیام را ارسال
کردهاند که آمادهاند برای جلوگیری از تشدید تنش با دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور
آمریکا، سلاحهای خود را زمین گذاشته و بر فعالیتهای سیاسی داخلی تمرکز کنند. دو
مورد از این گروهها، «عصائب اهل الحق» و «گردانهای امام علی»، در ماه جاری
میلادی اعلام کردند که در پی هشدارهای مکرر آمریکا به دولت عراق برای انحلال
گروههای مسلح فعال در خاک این کشور، روند تحویل سلاحهای خود به دولت را آغاز
خواهند کرد.
رویترز به نقل از جاسم البهادلی، ژنرال بازنشسته ارتش عراق و همچنین دو نماینده
ائتلاف حاکم شیعه در این کشور، مینویسد که تمایل این گروهها برای خلع سلاح نیز
ممکن است سپاه پاسداران را به ایجاد گروههایی تحت کنترل مستقیم خود ترغیب کرده
باشد.
به گفته جاسم البهادلی، «گروههای جدیدی که توسط سپاه پاسداران ایجاد شدهاند،
کوچکتر، ایدئولوژیکتر و تحت کنترل شدیدتری هستند؛ موضوعی که نشاندهنده
تلاش ایران برای مدیریت منابع محدود خود در شرایط فشار اقتصادی است.
سپاه برای حفظ امکان انکار نقش خود در حملات، به هستههای جدید متوسل شده
مقامهای عراقی به رویترز گفته اند که سپاه برای حفظ امکان انکار نقش خود، دور
نگه داشتن گروههای اصلی وابسته به ایران از اتهامات و همچنین کاهش فشار آمریکا
بر بغداد برای خلع سلاح آنها، به این هستههای جدید متوسل شده است.
نیروهای امنیتی عراق اطلاعات محدودی درباره این گروهها در اختیار دارند، اما در
تلاش هستند زنجیره فرماندهی آنها را شناسایی کنند تا از حملات احتمالی آینده
جلوگیری شود. اعضای این گروهها از نیروهای نخبهای هستند که در زمینه عملیات
پهپادی و ارتباطات تخصص دارند.
هستههای جدید سپاه، چالشی جدی برای دولت علی الزیدی محسوب میشوند که ماه
گذشته پس از فشارهای آمریکا بر اتحاد غالب بلوکهای سیاسی شیعه برای جلوگیری
از بازگشت نوری المالکی -نخست وزیر سابق که روابط نزدیکی با ایران دارد- به قدرت
رسید.
علی الزیدی، نخستوزیر عراق، حملات این گروه ها را به کشورهای عربی «اقداماتی
مجرمانه» توصیف کرد و وعده داد که تحقیقات مشترکی با کشورهای آسیبدیده برای
مشخص شدن منشأ حملات انجام شود.