هاکان فیدان گفت : « اسرائیل نمیتواند بدون دشمن زندگی کند و هدف بعدیاش ترکیه است »
سه شنبه ۲۵ فروردین ۱۴۰۵
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در اظهاراتی هشدارآمیز گفت اسرائیل پس از ایران «نمیتواند بدون دشمن زندگی کند» و اکنون نشانههایی دیده میشود که نه فقط بنیامین نتانیاهو، بلکه حتی بخشی از مخالفان او نیز در پی آناند که ترکیه را به عنوان دشمن تازه معرفی کنند. فیدان که در نشست «میز دبیران» خبرگزاری آناتولی سخن میگفت، تحولات جنگ ایران، روند آتشبس، آینده تنگه هرمز و نیز سیاستهای منطقهای اسرائیل را به هم پیوند زد و گفت رفتار تلآویو نشان میدهد سیاست توسعهطلبانه اسرائیل پس از ۷ اکتبر نه تنها متوقف نشده، بلکه همچنان در حال گسترش است.
او درباره روند جنگ و آتشبس گفت در مرحله کنونی، آمریکاییها موضع روشنتری گرفتهاند و طرفها نیز موقعیتهای آغازین خود را آشکار کردهاند، اما همواره «کارشکنی اسرائیل» مانعی در مسیر پیشرفت بوده است. با این حال، به گفته وزیر خارجه ترکیه، هر دو طرف در موضوع آتشبس برخوردی صادقانه دارند و در صورت پیشرفت گفتوگوها، ممکن است آتشبسهای تکمیلی ٤۵ یا ٦۰ روزه نیز در دستور کار قرار گیرد تا زمان بیشتری برای ادامه مذاکرات و حل اختلافها فراهم شود.
فیدان در بخش دیگری از سخنانش، تنگه هرمز را نماد آن دانست که این جنگ تنها یک بحران منطقهای نیست، بلکه پیامدهای جهانی دارد. او گفت به نظرش در موضوع عبور آزاد کشتیها مشکل پایداری به وجود نخواهد آمد، اما کشورهایی مانند چین، هند، کره و کشورهای اروپایی که به انرژی عبوری از این مسیر وابستهاند، اکنون مستقیماً از بحران تأثیر میپذیرند. به گفته او، بحران جاری میتواند هم فشار بر قیمتها را افزایش دهد و هم در عرضه انرژی اختلال ایجاد کند. فیدان افزود اگر مذاکرات به نتیجه برسد، تصور نمیکند موضوع هرمز به صورت یک بحران حلناشدنی باقی بماند، اما مسئله بعدی ممکن است به «تنظیمگری» و مقررات آینده این آبراه مربوط شود؛ موضوعی که به گفته او، مایه نگرانی کشورهای منطقه نیز هست، زیرا آنان میخواهند نظم پیش از جنگ، در دوره پس از جنگ هم حفظ شود.
وزیر خارجه ترکیه همچنین تصریح کرد که انتظار بستن همه محورهای مورد مذاکره در یک سند نهایی ظرف ۱۵ روز، از ابتدا هم چندان واقعبینانه نبود. او با اشاره به موضوع هستهای گفت اگر پرونده هستهای به نقطه «همه یا هیچ» برسد، بهویژه در مسئله غنیسازی، ممکن است یک مانع جدی پدید آید. با این حال، ابراز امیدواری کرد با کمک میانجیها و پشتیبانی دیگر کشورها بتوان از این گره نیز عبور کرد.
فیدان درباره رفتار منطقهای اسرائیل گفت سیاست توسعهطلبانهای که اسرائیل پس از ۷ اکتبر در پیش گرفته، زمینی را که پیشاپیش هم شکننده بود، باز هم شکنندهتر کرده است. او با اشاره به لبنان گفت ادامه اشغالگری و حملات اسرائیل در این کشور را باید بخشی از همان سیاست گسترشطلبانه دانست. به گفته او، اسرائیل مناطقی را در لبنان که جمعیت مشخصی در آنها زندگی میکنند بمباران میکند و این روند نشان میدهد آوارگان و بیخانمانشدگان لبنانی بخشی از یک تراژدی بزرگتر منطقهای هستند؛ تراژدیای که میتواند به یک درگیری گستردهتر در منطقه بینجامد.
او در مورد حزبالله نیز گفت اسرائیل از لبنان چیزی را میخواهد که خود حاضر به انجام آن نیست: خلع سلاح حزبالله. اما به باور فیدان، دولت لبنان به تنهایی توان پیش بردن چنین کاری را ندارد و این موضوع تنها از مسیر یک راهحل ملی و فراگیر قابل حل است.
وزیر خارجه ترکیه درباره سوریه هم هشدار داد که آنکارا در این کشور یک «میدان بزرگ بحران» میبیند و این موضوع برای ترکیه یک خطر جدی است. او گفت اسرائیل شاید اکنون به دلیل درگیری جاری با ایران دست به برخی اقدامات علیه سوریه نمیزند، اما این به معنای آن نیست که در آینده چنین نخواهد کرد و به گفته او، اسرائیل هر زمان شرایط را مناسب ببیند، ممکن است بخواهد آن اقدامات را انجام دهد.
فیدان در جمعبندی مواضع خود، سیاست ترکیه در قبال غزه، لبنان و کل منطقه را در نقطه مقابل سیاست توسعهطلبانه اسرائیل قرار داد و گفت روشهایی که ترکیه به کار میگیرد با دیگران متفاوت است. او همچنین از جایگاه رجب طیب اردوغان در سطح جهانی و از شبکه ارتباطیای که ترکیه در منطقه ایجاد کرده، به عنوان عواملی یاد کرد که اسرائیل را نگران و برآشفته کردهاند. از همین رو، به گفته او، درک این نکته دشوار نیست که چرا اسرائیل در حال حرکت به سمت معرفی ترکیه به عنوان دشمن تازه است.