نگرانی دیدهبان حقوق بشر از حضور کودکان در مراکز نظامی ایران
چهارشنبه ۱۲ فروردین ۱۴۰۵
سازمان دیدهبان حقوق بشر در گزارش جدید خود نوشت که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ایران کارزاری را برای جذب کودکان، حتی از سن ۱۲ سالگی، به عنوان “مدافعان میهن” آغاز کرده است؛ اقدامی که به گفته این نهاد، نقض جدی حقوق کودکان محسوب میشود و در مواردی میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. بر اساس این گزارش، یکی از مقامهای سپاه در تهران در تاریخ ۲٦ مارس اعلام کرده که در چارچوب این طرح، حداقل سن برای ثبتنام ۱۲ سال تعیین شده است.
این کارزار در حالی اجرا میشود که ایران در هفتههای اخیر هدف حملات گسترده آمریکا و اسرائيل قرار گرفته و به گفته دیدهبان حقوق بشر، حضور کودکان در مراکز نظامی میتواند آنها را در معرض خطر جدی مرگ و جراحت قرار دهد.
دیدهبان حقوق بشر هشدار داده که استفاده از کودکان در فعالیتهای مرتبط با نیروهای نظامی، حتی در نقشهای غیررزمی، آنها را در معرض “سطوح بالای خشونت” قرار میدهد. این سازمان از مقامهای ایرانی خواسته است که این کارزار را فورا متوقف کرده و هرگونه جذب افراد زیر ۱۸ سال در ارگانهای نظامی و شبهنظامی را ممنوع کنند.
بیل فن اسولد، معاون بخش حقوق کودک در دیدهبان حقوق بشر، گفته است: «هیچ توجیهی برای جذب کودکان، بهویژه در این سن پایین، وجود ندارد. این یعنی مقامها حاضرند جان کودکان را برای افزایش نیروی انسانی به خطر بیندازند.»
مقامهای سپاه گفتهاند این طرح با هدف جذب نیروهای داوطلب برای فعالیتهایی مانند خدمات پشتیبانی، از جمله آشپزی و امدادرسانی، آغاز شده است. اما در عین حال، به مشارکت در فعالیتهایی مانند ایستهای بازرسی، گشتهای عملیاتی و اطلاعاتی نیز اشاره شده است.
در یک مصاحبه تلویزیونی، یکی از مسئولان این طرح گفته است، نوجوانان و حتی کودکان “خودشان خواستار حضور” در این فعالیتها بودهاند و به همین دلیل حداقل سن به ۱۲ سال کاهش یافته است.
با این حال، دیدهبان حقوق بشر تاکید کرده که حتی در چنین شرایطی، مسئولیت نهایی بر عهده دولت است و رضایت کودکان نمیتواند توجیهی برای بهکارگیری آنها در فعالیتهای نظامی باشد.
این نخستینبار نیست که چنین نگرانیهایی مطرح میشود. به گفته دیدهبان حقوق بشر، ایران در سالهای گذشته نیز از نیروهای زیر ۱۸ سال در بسیج استفاده کرده و حتی کودکانی را برای مشارکت در جنگ سوریه اعزام کرده است.
این گزارش همچنین به حملهای به یک مدرسه ابتدایی در میناب اشاره میکند که به کشتهشدن دهها کودک انجامید و به گفته این نهاد، باید به عنوان یک جنایت جنگی مورد بررسی قرار گیرد.
بر اساس قوانین بینالمللی، بهکارگیری کودکان زیر ۱۵ سال در درگیریهای مسلحانه ممنوع است و میتواند به عنوان جنایت جنگی تلقی شود؛ با این حال، قوانین داخلی ایران امکان برخی اشکال جذب افراد زیر ۱۸ سال را فراهم کرده است.
در شرایطی که جنگ علیه ایران همچنان ادامه دارد و فشارها بر ساختارهای نظامی نیز افزایش یافته، نگرانیها درباره آسیبپذیری کودکان بیش از پیش شدت گرفته است.
دیدهبان حقوق بشر هشدار میدهد که چنین سیاستهایی نهتنها جان کودکان را به خطر میاندازد، بلکه میتواند پیامدهایی ماندگار و غیرقابل جبران برای آینده یک نسل به همراه داشته باشد.