نظام سرمایه داری عامل اصلی تخریب محیط زیست
سه شنبه ۴ آذر ۱۴۰۴
نظری به اجلاس اقلیمی سازمان ملل در برزیل
۲۰۲۵
اجلاس دوهفتهای “اقلیمی سازمان ملل” یا (کاپ ۳۰)، روز یکشنبه دوم آذر ماه بدون نتیجه مطلوبی در برزیل به کار خود پایان داد. این اجلاس سالانه با هدف اخذ تعهد از دولتها برای کاهش مصرف سوخت های فُسیلی ( نفت – گاز – زغال سنگ)، به عنوان مواد اساسی آلاینده محیط زیست و عامل اصلی گرم شدن زمین در جهان هستند، برگزار می گردند. در این اجلاس تمامی دولتهای عضو سازمان ملل باستثنای آمریکا در سطوح مختلف شرکت کردند. آمریکا به عنوان بزرگترین دولت آلاینده محیط زیست در دنیا هیچ هیأتی برای شرکت در آن نشست اعزام نکرد. زیرا ترامپ که تنها به منافع سرمایه می اندیشد، باوری به تغییرات علمی اقلیمی در اثر مصرف سوختهای فسیلی ندارد. او معاهده پاریس در سال ۲۰۱۵ که دولتها را به اقدام عملی برای کاهش تغییرات اقلیمی متعهد میسازد، یک فریب خواند و از آن خارج شد.
در نشست امسال اختلاف و کشمکش میان دولتها بر سر نقشه راهبردی برای خروج جهان در استفاده از سوختهای فسیلی مورد بحث اصلی کنفرانس بود. “لولا داسیلوا” رئیس جمهور برزیل قبل از شروع به کار کنفرانس طرحی برای آن ارائه داد که بیش از ۸۰ دولت از جمله اکثر دولتهای اروپایی از آن حمایت کردند. این طرح بیشتر استفاده از انرژیهای تجدید پذید را مد نظرداشت. اما دولتهای دارای منابع نفتی از جمله روسیه، هند، عربستان سعودی، چین و دولتهای خلیج به مخالفت با آن برخاستند و خواهان آن شدند که همانند گذشته به هر کشوری اجازه داده شود از ذخایر سوخت فسیلی خود بهره برداری کنند. از آنجا که لازمه تصویب هر قرار و طرحی در نشستهای اقلیمی اجماع کلیه دولتها است، مضمون طرح رئیس جمهور برزیل در بیانیه پایانی کنفرانس درج نگردید. و همانند اجلاس اقلیمی سال ۲۰۲۳ در دُبی، بدون اشاره به زمان بندی برای پایان دادن به استفاده از سوخت فسیلی، بازهم اجرای اقدامات لازم در این مورد را به آیندهای نامعلوم حواله دادند. در اجلاس دُبی برای اولین بار رهبران دولتها توافق کردند که به تدریج مصرف سوخت فسیلی را کنار بگذارند. اما این تعهد تاکنون در حد شعار باقیمانده است. این درحالی است که نماینده تغییرات اقلیمی کلمبیا اظهار داشت که: “شواهد علمی کافی نشان میدهد منشأ بیش از ۷۵ در صد انتشار گازهای گل خانهای، سوختهای فسیلی است”.
البته همه دولتها بر این امر واقفند که مصرف سوخت فسیلی یکی از عوامل مهم افزایش گرمایش زمین و ایجاد تغییرات سلبی اقلیمی و خطرات جدی برای محیط زیست و کل بشریت و موجودات زنده است. ظاهرأ قرار بود نمایندگان ۱۹۳ دولت جهان به مدت دوهفته گرد هم آیند تا راهکاری برای جلوگیری از افزایش گرمای جهان و مهار میانگین دَما حول یک و نیم درجه بالاتر از میزان زمان پیشا صنعتی، بیابند و بر سر آن به توافق برسند. هدفی که با محدود کردن انتشار گاز “دی اُکسید کربن”، حاصل از سوختهای فسیلی قابل تحقق است. بنا به تحقیقات علمی زیست محیطی، افزایش دمای زمین به ۲ درجه و بالاتر، پیامدهای جدی و جبران ناپذیری برای گرمای شدید و بالا آمدن سطح آب دریاها و کشاورزی خواهد داشت و امنیت غذایی صدها میلیون انسان دیگر را به خظر خواهد انداخت.
تنها توافق مبهمی که در این اجلاس حاصل شد، افزایش کمک مالی دولتهای ثروتمند دارای نفت و گاز به کشورهای فقیری بود که بیشتر در معرض پیامدهای تغییرات اقلیمی، افزایش گرما و تخریب محیط زیست قرار گرفتهاند. بر اساس این توافق قرار است میزان کمکهای مالی آنها تا سال ۲۰۳۵ نسبت به سال در سال ۲۰۱۹، سه برابر شود که تعهد و تضمینی برای اجرای آن وجود ندارد. البته تعدادی از سازمانهای زیست محیطی و پژوهشگران اقلیمی با انتشار بیانیهای پیشنویس بیانیه را رد کرده و نشست مزبور را ناکام و شکست خورده توصیف نمودند. زیرا در برگیرنده یک نقشه راه برای اجرای گذار عادلانه از سوختهای فسیلی نبود.
اما از سوی دیگر بیش از ۵۰ هزار نفر از فعالان چپ و گروههای حمایت از محیط زیست که برای شرکت در آن نشست ثبت نام کرده بودند، به تصمیمات این نشست و عدم اتخاذ تصمیمات جدی برای جلوگیری از گرمایش زمین اعتراض نمودند. بخشی از آنها با در دست داشتن پلاکاردهایی با عنوان “جنگل های ما فروشی نیستند” و با شعار علیه مصرف سوخت فسیلی، اعتراض خود را بیان کردند که توسط مأموران امنیتی با زور از محلی کنفرانس بیرون کشیده شدند. به این ترتیب سازمان ملل بعنوان یک نهاد بین دولتی نظام سرمایهداری بار دیگر نشان داد که در مقابل منافع صاحبان سرمایه، نمیتواند مانعی بر سر راه تخریب محیط زیست از جانب آنان ایجاد کند. اظهارات گوترش دبیرکل سازمان ملل مبنی براین که “جهان نمیتواند در مواجهه با بحران اقلیمی به مصالحههای ناقص بسنده کند و هر روز تأخیر در آن هزینهای برای انسان و طبیعت دارد”، تنها در حد توصیه بی پشتوانه باقی خواهد ماند”.
در این میان رژیم ورشکسته جمهوری اسلامی نیز برای خالی نبودن عریضه، با اعزام یک هیأت پنج نفره با سرپرستی رئیس باصطلاح “سازمان حفاظت از محیط زیست”، با حداقل هزینه و حتی عدم راه اندازی “پاویون” به دلیل نبود بودجه کافی، در این اجلاس شرکت نمود. صدیقه ترابی معاون سازمان محیط زیست رژیم، در این نشست اظهار داشت که: “خشکسالیهای مکرر، کمبود آب، گرمای شدید، آتش سوزی جنگلها و توفانهای گرد و غبار، فشارهای جدی بر توسعه کشور وارد کرده است”. او بدون اشاره به نقش مخرب جمهوری اسلامی در تخریب محیط زیست، با دریوزهگی خواستار کمک مالی به رژیم برای رفع بحران محیط زیست در ایران شد.
واقعیت این است که بقای انسان فقط با مواد سالمی تضمین خواهد شد که از طریق کار بر روی زمین و طبیعت و محیط زیست، بدست می آید. اما این محیط اکنون بیش از هر زمانی به مخاطره افتاده است. به اعتراف خود مولتی میلیونرها و دولت هایشان این خطر چنان حاد شده که خود آنها نیز احساس آسایش نمیکنند. اما آنها خود مدافع سیستمی پر تناقض هستند که بر کسب سود هرچه بیشتر در زودترین زمان ممکن، رقابت بی امان و جنگ و نسل کشی و ویرانی و تخریب بیشتر محیط زیست متکی است.
امروز مصائب ناشی از تخریب محیط زیست و این ویرانگری ها قبل از همه، دامن طبقه کارگر و فرودستان و مردم محروم را گرفته است. به همین جهت آنها باید در صف مقدم مبارزه برای حفظ محیط زیست باشند. نباید گذاشت نظام سرمایه داری بی توجه به نیاز انسانها و در خدمت حرص سود اندوزی صاحبان سرمایه زمین و محیط های طبیعی را بی ریخت و ویران کرده و جامعه بشری را در مقابل فجایع ناشی از آن رها کنند. هیچ بخش از بورژوازی چه در قدرت و چه در اپوزیسیون بنا به ماهیت تلاش هایشان برای حفظ مناسبات سرمایه داری نمی توانند مدافع راستین حفظ محیط زیست باشند. مبارزه پیگیر در این عرصه باید با مبارزه برای به زیر کشیدن نظام سرمایه داری و استقرار سوسیالیسم، یعنی نظامی منتهی شود که هدف آن تولید برای رفع نیازهای انسان و یگانگی با طبیعت است.
سخن روز: تلویزیون حزب کمونیست ایران و کومەله
www.facebook.com/Peshrawcpiran
www.instagram.com/Peshrawcpiran1