مطالبات معیشتی، آزادی زندانیان و حق اعتراض دانشجویان در مقابل برخوردهای انضباطی
سه شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵
محدودیت پوشش و فشار بر استادان
دانشگاه‌ها در روزهای اخیر، تصویری از هم‌زمانی فشارهای امنیتی و انضباطی با مشکلات روزمره زندگی و اعتراضات دانشجویی ارائه می‌کنند: از احکام اخراج و محرومیت از تحصیل و احضار استادان تا خوابگاه‌های ناایمن، غذای نامناسب و محدودیت پوشش. در برابر این وضعیت، دانشجویان دانشگاه تهران با تحصن و نامه‌ای با امضای اولیه ۱۶۶ نفر، خواستار اقدام فوری و پاسخ‌گویی مدیریت دانشگاه و وزارت علوم شده‌اند.
در مرکز اعتراض‌های اخیر دانشگاه تهران، وضعیت شاهین شکوهی، دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، قرار دارد. بنا بر گزارش منتشرشده، او روز یکشنبه ۱۰ آبان پس از احضارهای مکرر انضباطی و فشارهای امنیتی، مقابل ساختمان فولاد اقدام به خودسوزی کرد و پس از انتقال به بیمارستان مرخص شد. شکوهی پیش‌تر در ۹ دی ۱٤٠٤ بازداشت شده بود.
بنا بر روایت منتشرشده از سوی او، مسئولان دانشگاه این واقعه را «نمایشی» و مرتبط با مشکلات فردی و روانی توصیف کرده‌اند. دانشجویان معترض این نحوه برخورد را زمینه‌ساز فشار و پرونده‌سازی بیشتر می‌دانند و خواستار پاسخ‌گویی دانشگاه درباره سلامت او هستند.
روز ۱۲ آبان، جمعی از دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی مقابل دفتر ریاست دانشکده تحصن کردند. آزادی دانشجویان و زندانیان سیاسی، پوشش اختیاری و لغو کمیته‌های انضباطی از مطالبات آنان بود. شعارهای «دانشجو بیدار است، از استبداد بیزار است»، «نه جنگ می‌خوایم نه کشتار؛ درود بر دانشگاه» و «مسئولیت جان شاهین شکوهی با مسئولین دانشگاه است» نیز بر پلاکاردهای معترضان نوشته شده بود.
طبق بیانیه فعالان دانشکده، معترضان فهرست دانشجویان دارای پرونده انضباطی را همراه با متنی برای پیگیری تمام پرونده‌ها به رئیس دانشکده تحویل دادند. نویسندگان می‌گویند رئیس دانشکده این متن را در حضور دانشجویان و برخی کارکنان امضا کرد و پیگیری آن را پذیرفت.
بخش دیگری از بیانیه به تصویربرداری از معترضان اختصاص دارد. نویسندگان می‌گویند افرادی از بسیج دانشکده از تجمع عکس و فیلم گرفته‌اند و حدود یک ساعت بعد، تصاویری با همان زاویه در کانالی منسوب به مجاهدین خلق منتشر شده است. آنان این روند را تلاشی برای پرونده‌سازی علیه دانشجویان توصیف کرده‌اند.
امضاکنندگان تأکید کرده‌اند دانشجویان حاضر در اعتراض هیچ ارتباطی با مجاهدین خلق و رسانه‌های متعلق یا منسوب به آن ندارند و اعتراض خود را مستقل می‌دانند. ادعای ارتباط انتشار تصاویر با افراد تصویربردار، روایت مطرح‌شده در این بیانیه است.
نویسندگان ضمن اعتراض به این شیوه برخورد، تأکید کرده‌اند دانشجویان از حق اعتراض برای دفاع از زندگی دانشجویی و اجتماعی خود عقب‌نشینی نخواهند کرد.
نامه جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران خطاب به ریاست دانشگاه و وزارت علوم، دامنه گسترده‌تری از مشکلات را مطرح می‌کند: ناامنی خوابگاه‌ها، کیفیت نامناسب و غیربهداشتی غذا، هزینه‌های تحصیل و زندگی، تعویق انتخابات شورای صنفی، برخوردهای حراست، فشار بر سر حجاب، پرونده‌های انضباطی و فشار بر استادان.
نویسندگان می‌گویند جنگ و فشار اقتصادی زندگی دانشجویان و خانواده‌هایشان را دشوارتر کرده و دانشگاه نباید با محدودیت‌های اداری و امنیتی بر آن بیفزاید. آنان رسیدگی فوری، اقدام مشخص، زمان‌بندی روشن و پاسخ رسمی می‌خواهند و مطالبات خود را «اتمام حجت» با مدیریت دانشگاه و وزارت علوم خوانده‌اند.
برگزاری انتخابات شورای صنفی و تضمین حق نمایندگی، جلوگیری از افشای اطلاعات شخصی دانشجویان و فشارهای بسیج، حفاظت از آزادی علمی و جلوگیری از اخراج استادان شایسته، از دیگر خواسته‌هاست. پایان احضارها، تجدیدنظر در احکام سنگین و پیگیری آزادی دانشجویان زندانی نیز در نامه آمده است.
این نامه در شورای عمومی دانشجویان خوانده شده و طبق توضیح منتشرکنندگان، پیش از انتشار الکترونیکی ۱۶۶ امضا داشته است. نویسندگان با تأکید بر عقب‌نشینی‌نکردن از مطالبات، اعلام کرده‌اند در صورت بی‌پاسخ‌ماندن نامه یا بی‌نتیجه‌ماندن وعده‌ها، اطلاع‌رسانی عمومی و اعتراض مسالمت‌آمیز را ادامه می‌دهند.
آنان همچنین خواسته‌اند هیچ‌یک از امضاکنندگان و پیگیران نامه تهدید، احضار یا با پرونده‌سازی و محدودیت امنیتی و انضباطی روبه‌رو نشوند.
پارسا قباخلو، دانشجوی ورودی ۱٤٠٤ مهندسی برق دانشگاه تهران، با حکم بدوی به «اخراج از دانشگاه با حفظ حق شرکت مجدد در آزمون ورودی» محکوم شده است. او ۱٦ دی‌ماه سال گذشته بازداشت شده بود و پس از مهیار افتخاری و امیرمحمد کریمی، سومین دانشجوی اخراجی معرفی‌شده در این دانشگاه است.
در دانشگاه سیستان و بلوچستان نیز بنا بر گزارش حال‌وش، از ۱۰ آبان ده‌ها دانشجو به اداره اطلاعات احضار شده‌اند. گزارش از فشار برای اعتراف اجباری با اتهام‌هایی مانند «لیدری» و «ایجاد اغتشاش»، درخواست اطلاعات درباره دیگر دانشجویان و صدور دو ترم محرومیت از تحصیل برای شماری از آنان حکایت دارد.
دانشجویان متحد خبر داده‌‌اند با آغاز سال تحصیلی، برخوردهای حراست بر سر حجاب در واحدهای دانشگاه آزاد شدت گرفته است. بنا بر این گزارش، مانتوی بالای زانو یا جلو باز به دلیلی برای جلوگیری از ورود برخی دانشجویان تبدیل شده و این برخوردها گاه با تهدید به ارجاع به کمیته انضباطی همراه بوده است.
اعتراض به دخالت در پوشش و رفتار حراست، از محورهای مشترک اعتراضات دانشجويان و شوراهای صنفی است.
در دانشگاه کردستان، دانشجویان و استادان گروه جامعه‌شناسی روز ۱۲ آبان در اعتراض به بازگشت استادی متهم به آزار و تجاوز جنسی به چند دانشجو، کلاس‌ها را تعطیل کردند. طبق گزارش ارسالی، این استاد پیش‌تر پس از اعتراض‌ها اخراج شده بود، اما با رأی وزارت علوم به دانشگاه بازگشته است.
دیدبان آزار گزارش کرده یکی از استادان حامی دانشجویان، مدتی پیش به دست دو فرد نقاب‌پوش ربوده و پس از تهدید آزاد شده است. بنا بر این روایت، ربایندگان برای بازگشت دانشجویان به کلاس‌های استاد متهم ضرب‌الاجل تعیین کرده‌اند و تا زمان انتشار گزارش، پس از سه هفته خبری از شناسایی آنان منتشر نشده بود.
شوراهای صنفی دانشگاه‌های علم و صنعت، تربیت مدرس، الزهرا، صنعتی شریف، هنر ایران، شهید بهشتی، علامه و امیرکبیر در نامه‌ای مشترک به رئیس‌جمهور، به مداخله در پوشش و تردد، محدودیت‌های خوابگاهی، برخورد حراست و پرونده‌سازی علیه فعالیت صنفی اعتراض کرده‌اند.
توقف برخوردهای سلیقه‌ای، شفاف‌شدن اختیارات حراست، استقلال شوراها، بازنگری در احکام انضباطی و آزادی دانشجویان زندانی از مطالبات این نامه است.
در مجموعه این اعتراض‌ها، دانشجویان بر پاسخ‌گویی دانشگاه در برابر سلامت، امنیت و آینده تحصیلی خود تأکید می‌کنند. نامه دانشگاه تهران این خواسته را با اعلام ادامه پیگیری جمعی و مسالمت‌آمیز بیان کرده است: «ما دانشجویان دانشگاه تهران از این مطالبات عقب‌نشینی نخواهیم کرد.»