پنجشنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۳

به رغم این‌که جنگ غزه وارد هفتمین ماه خود شده، زمزمه‌ها درباره به نتیجه رسیدن مذاکرات برای امضای یک پیمان دفاعی همه جانبه میان عربستان و آمریکا از همیشه بیشتر شنیده می‌شود.
دور تازه گزارش‌ها درباره این پیمان احتمالی، از حدود دو هفته پیش در رسانه‌های آمریکایی منتشر شد و خیلی زود کار به جایی رسید که مقام‌های مختلف دولت آمریکا نیز پیشرفت این مذاکرات را تایید کردند. در ابتدای هفته گذشته، آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا که در ریاض به سر می‌برد گفت که مذاکرات در آستانه رسیدن به نتیجه نهایی است.
اگر این پیمان ظرف هفته‌ها یا ماه‌های آینده (پیش از پایان دوران ریاست جمهوری جو بایدن) امضا شود، هم برای واشنگتن و هم برای ریاض یک پیروزی سیاسی بسیار مهم خواهد بود؛ به ویژه که بسیاری این پیمان را دارای ابعادی تاریخی و استثنایی توصیف کرده‌اند.
اگرچه هنوز جزییات این پیمان احتمالی روشن نیست، اما برخی ناظران می‌گویند که چنین توافقی، مناسبات قدرت خاورمیانه را بازتعریف خواهد کرد و دورانی جدید از روابط بین‌المللی در این منطقه پرتنش شکل خواهد گرفت.
آمریکا به جز اسرائیل هرگز این‌چنین به تامین امنیت یک کشور در خاورمیانه متعهد نشده و حتی در دوران روابط بسیار نزدیک و استراتژیکش با شاه ایران در دهه‌های ۵۰، ۶۰ و ۷۰ میلادی، زیربار چنین پیمانی با ایران نرفت و همواره درخواست‌های تهران برای چنین حمایتی را رد کرد.
نگیزه اصلی عربستان برای چنین پیمانی، تامین امنیت (به طور مشخص در برابر ایران و متحدانش) و ارتقای موقعیت منطقه‌ای است.
برای عربستان، ایده‌آل‌ترین وضعیت امضای یک پیمان دفاعی همه‌جانبه با ایالات متحده، شبیه به پیمان‌های واشنگتن با ژاپن و کره جنوبی است؛ پیمان‌هایی که اگرچه هم‌سطح ناتو نیستند اما به شکل معناداری در تامین امنیت این کشورها در شرق آسیا نقش دارند.
ایده امضای یک پیمان دفاعی همه‌جانبه میان عربستان و آمریکا در زمانی به شکل جدی مطرح شد که مذاکراتی پشت پرده برای به رسمیت شناخته‌شدن اسرائیل توسط عربستان سعودی انجام شد. در واقع این پیمان دفاعی رنگ و روی امتیازی تاریخی را گرفت که در صورت به رسمیت شناختن اسرائیل، همچون یک پاداش با ارزش نصیب ریاض می‌شد.