چهارشنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۴

با گذشت ساعت‌ها از حمله اسرائیل به محله‌ای مسکونی در دوحه و هدف‌گیری هیأت سیاسی حماس، دامنه واکنش‌ها از سازمان ملل تا پایتخت‌های اروپایی و عربی گسترش یافته است. دوحه این حمله را “نقض فاحش قوانین بین‌المللی و تعرض به حاکمیت قطر” خواند و از پیگرد در “بالاترین سطح” خبر داد.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، حمله را ” نقض آشکار حاکمیت و تمامیت ارضی قطر” توصیف کرد و یادآور شد که دوحه نقشی کلیدی در میانجی‌گری برای آتش‌بس و آزادی گروگان‌ها داشته است.
اتحادیه اروپا بر ضرورت پرهیز از گسترش جنگ و احترام به حاکمیت کشورها تأکید کرد و همبستگی خود را با قطر و تلاش‌های میانجی‌گرانه‌اش ابراز داشت. امانوئل مکرون نیز این حمله را “غیرقابل قبول، به هر دلیل” خواند و هشدار داد جنگ نباید در منطقه گسترش یابد.

سفارت آمریکا در دوحه برای ساعاتی دستور “در محل بمانید” صادر و سپس آن را لغو کرد. در زمان انتشار این گزارش، موضع رسمی علنیِ تفصیلی از سوی کاخ سفید/وزارت خارجه درباره خودِ حمله محدود بوده و تمرکز بر ارزیابی‌های امنیتی و تداوم تلاش‌های دیپلماتیک ذکر شده است.

قطر حمله را “بزدلانه” و تهدیدی جدی علیه امنیت شهروندان و ساکنان خواند. عربستان سعودی، امارات متحده عربی، مصر، کویت، اردن، عراق، سوریه، لبنان، مراکش، الجزایر و دبیرخانه شورای همکاری خلیج فارس، همگی با ادبیات‌ مشابه، نقض حاکمیت قطر و پیامدهای خطرناک تشدید تنش را محکوم کردند.

آنکارا اعلام کرد هدف قرار دادن هیأت مذاکره‌کننده حماس در بحبوحه گفت‌وگوهای آتش‌بس نشان می‌دهد اسرائیل “هدف رسیدن به صلح ندارد”. تهران این اقدام را ناقض حقوق بین‌الملل دانست. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، آن را “تحریک‌آمیز و تهدیدی برای صلح منطقه” توصیف کرد.

لندن نسبت به “هرگونه تشدید بیشتر خشونت” هشدار داد و تأکید کرد از حمله پیشاپیش مطلع نبوده است.

ارتش اسرائیل اعلام کرد با همکاری (شاباک)، رهبران ارشد حماس را در دوحه هدف قرار داده و این اقدام را به حملات روزهای اخیر در قدس و غزه مرتبط دانست. دفتر نخست‌وزیر نتانیاهو تأکید کرد عملیات “به‌طور مستقل توسط اسرائیل انجام شده است”. هم‌زمان منابع نزدیک به حماس گفتند هدف، نشست هیأت در حال بررسی “پیشنهاد آتش‌بس آمریکا” بوده است؛ حماس مدعی شد برخی اعضا جان باخته‌اند اما رهبران اصلی از حمله جان سالم برده‌اند. ضربه به میانجی‌گری: حمله در پایتخت میانجیِ اصلی آتش‌بس، ریسک فروپاشی مسیرهای دیپلماتیک را بالا برده و نگرانی‌ها از گسترش جغرافیایی جنگ را تشدید کرده است.

ابعاد امنیتی دوحه: وزارت کشور قطر اعلام کرد محل هدف «منطقه مسکونی» بوده، یک مأمور امنیتی قطری کشته و شماری مجروح شده‌اند. پروازهای قطر ایرویز مختل نشد. بازتاب داخلی اسرائیل: مخالفان دولت در تل‌آویو ضمن حمایت از «خنثی‌سازی دشمن» هم‌زمان درباره تبعات پرونده گروگان‌ها هشدار داده‌اند؛ خانواده‌ها بیم دارند هر «اقدام بیرونی» فرصت توافق را بسوزاند.
تصویر کلی واکنش‌ها، از محکومیت صریحِ نقض حاکمیت قطر توسط سازمان ملل تا هشدار متحدان غربی درباره گسترش جنگ، نشان می‌دهد اقدام اسرائیل در دوحه نه‌فقط یک نقطه عطف نظامی، که آزمونی برای مسیر دیپلماسی در بحران غزه است. اگر کانال‌های میانجی‌گری آسیب ببیند، خطر سرایت جنگ و فروبستن پنجره آتش‌بس بیشتر می‌شود؛ موضوعی که تقریباً در همه بیانیه‌ها به آن اشاره شده است.