متن بیانیۀ جدید ریاست اجلاس کوپ ۳۰ بدون هیچ نقشهراهی برای سوختهای فسیلی
شنبه ۱ آذر ۱۴۰۴
ریاست برزیلی سیامین اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل روز جمعه ۲۱ نوامبر/ ۳۰ آبان پیشنویس جدیدی از توافقی منتشر کرد که شامل هیچ نقشهراهی برای خروج از سوختهای فسیلی نیست. این در حالی است که پیش از این بسیاری از کشورها خواستار توجه به این موضوع در توافق نهایی بودند .
براساس گزارشهای منتشر شده کلمه «فسیلی» در متن اصلی توافقنامه مصالحه که امروز منتشر شده به هیچ وجه دیده نمیشود.
حدود سی کشور روز پنجشنبه به ریاست برزیلی این اجلاس نامه نوشتند و خواستار گنجاندن نقشهراه برای پایان دادن به استفاده از سوختهای فسیلی شدند. آنها همچنین اعلام کردند در غیر این صورت نمیتوانند از توافق در سیامین اجلاس تغییرات اقلیمی حمایت کنند. این در حالی است که در این اجلاس رسیدن به یک اجماع برای ارائه نقشه راه ضروری است. اجلاس کوپ ۳۰ یا کنفرانس بزرگ سازمان ملل درباره تغییرات اقلیمی، از ۱۸ نوامبر ۲۰۲۵ در شهر بلم برزیل آغاز شده و تاکنون با ترکیبی از فشار سیاسی، اعتراضات مدنی و حوادث امنیتی همراه بوده است. محور اصلی مذاکرات امسال، تعیین نقشهراه برای پایان دادن به استفاده از سوختهای فسیلی است؛ موضوعی که بیش از هشتاد کشور خواستار آن هستند و آن را شرط لازم برای توافق جهانی میدانند.
اما ریاست برزیلی اجلاس، به ریاست آندره کورئا دو لاگو، پیشنویس توافق جدیدی ارائه کرده که شامل هیچ اشاره روشنی به قطع کامل استفاده از سوختهای فسیلی نیست. خبرگزاری فرانسه درباره این متن نوشته که کلمه «فسیلی» در متن اصلی توافق دیده نمیشود و فقط به صورت یک گزینه در بندهای کوتاه آمده است. این مساله باعث اعتراض گروههای زیستمحیطی و بخشی از کشورهای طرفدار کاهش انتشار گازهای گلخانهای شده است. فعالان محیط زیست پیشنویس را ضعیف و ناکافی میدانند و هشدار دادهاند که اگر نقشهراه واقعی تصویب نشود، کوپ۳۰ ممکن است بدون توافق مهم پایان یابد.
از سوی دیگر، کشورهای نفتخیز و تولیدکننده سوخت فسیلی مقاومت شدیدی در برابر تعیین تعهدات سنگین نشان میدهند. مارینا سیلوا، وزیر محیط زیست برزیل از کشورها خواسته «شهامت داشته باشند» و یک نقشهراه عملی و قابل پیگیری ارائه دهند، هرچند او تاکید کرده که اجرای آن باید بر اساس توانایی و وضعیت هر کشور باشد. نمایندگان کشورهای کمدرآمد و جزایر کوچک نیز خواستار رویکردی عادلانه هستند تا فشار اقتصادی بر کشورهای آسیبپذیر کاهش یابد. در طول اجلاس، اعتراضاتی نیز از سوی جوامع بومی برگزار شده است. فعالان بومی با شعارهایی مانند زمین ما برای فروش نیست در محل کنفرانس حاضر شده و خواستار حفاظت از جنگلهای آمازون و توقف اکتشاف نفت، معدنکاری و قطع درختان شدند. این معترضان گاهی با نیروهای امنیتی درگیر شدند که این موضوع هم توجه نهادهای حقوق بشر را جلب کرده است.
یکی دیگر از بحثهای نوظهور در این اجلاس، ، نقش هوش مصنوعی در مقابله با تغییرات اقلیمی است. شرکتها و برخی کشورها به کاربرد هوش مصنوعی در پیشبینی وضعیت هوا، بهینهسازی شبکههای انرژی و کمک به کشاورزی اشاره کردند، اما کارشناسان محیط زیست هشدار دادهاند که مصرف بالای انرژی و آب مراکز داده میتواند اثرات کربنی را بر محیط زیست افزایش دهد.
علاوه بر مسائل محیط زیستی، موضوع تامین مالی برای مقابله با تغییرات اقلیمی نیز در دستور کاراین اجلاس قرار داشت. برزیل با تشکیل «حلقه وزرای مالی» تلاش میکند سرمایهگذاری اقلیمی تا بیش از ۱.۳ تریلیون دلار در سالهای آینده تأمین شود.