متحدان آمریکا در خاورمیانه، حمله نظامی به ایران را یک قمار خطرناک میدانند که میتواند منطقه را وارد چرخه تازهای از درگیری کند.
شنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۴
به گزارش واشنگتن پست تصاویر ماهوارهای نشان میدهد ایران ساختوساز در یک سایت زیرزمینی کلیدی را افزایش داده است؛ اقدامی که به باور کارشناسان میتواند نشانه بازسازی محتاطانه برنامه هستهای باشد. در مجلس ایران نیز نمایندگانی خواستار خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای شدهاند؛ اقدامی که بسیاری آن را مقدمه حرکت به سمت ساخت سلاح هستهای میدانند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، آشکارا گفته است گزینه حمله نظامی همچنان روی میز است. رسانههای اسرائیلی نیز گزارش دادهاند مقامات در حال بررسی حملات تازه هستند. این در حالی است که رسانههای داخلی ایران خبر از اعزام هواپیماهای سوخترسان آمریکایی به منطقه دادهاند و آن را نشانهای از پیوند تحریمهای جدید با تهدیدهای نظامی توصیف کردهاند. یک مقام بلندپایه عرب که به دولت ترامپ نزدیک است، هشدار داده است: «منطقه امروز نمیتواند دوباره شاهد جنگ ایران و اسرائیل باشد. هزینهها بسیار بالاست. تنها راه، تنشزدایی است.» اما مقامات آمریکایی تأکید دارند اکنون زمان افزایش فشار است تا شرایط برای یک «راهحل دیپلماتیک» فراهم شود. آنان چهار شرط سخت را برای آغاز مذاکرات جدید تعیین کردهاند: گفتوگوهای مستقیم و جدی، توقف کامل غنیسازی، محدودیت بر برنامه موشکی و قطع حمایت ایران از گروههای نیابتی. شروطی که از دید بسیاری در تهران بهمثابه خطوط قرمز و غیرقابل پذیرش تلقی میشود.
در ماههای گذشته پنج دور مذاکره میان تهران و واشنگتن برگزار شد اما هیچ پیشرفتی بهدست نیامد. مذاکرات پس از حمله اسرائیل و آمریکا به ایران در ۱۳ ژوئن و جنگ ۱۲ روزه دو کشور متوقف شد. این جنگ که با میانجیگری دولت ترامپ به آتشبسی شکننده انجامید، هیچ سازوکار نظارتی یا توافق مکتوبی در پی نداشت و نتانیاهو همان زمان تهدید کرد «پای خود را از پدال برنخواهد داشت». او در مجمع عمومی سازمان ملل خواستار نابودی کامل ذخایر اورانیوم غنیشده ایران شد. کشورهای خلیج فارس بیش از دیگران نگران هستند. حضور گسترده پایگاههای نظامی آمریکا در بحرین، قطر، کویت، عربستان سعودی و امارات، این کشورها را در برابر هرگونه درگیری احتمالی آسیبپذیر کرده است. پس از حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن، تهران در پاسخ به یک پایگاه آمریکا در قطر موشک پرتاب کرد. حمله اخیر اسرائیل به مقامات حماس در دوحه نیز نگرانیها را در منطقه افزایش داده و پرسشهایی تازه درباره کارآمدی چتر امنیتی آمریکا ایجاد کرده است.
تحریمهای تازه شامل ممنوعیت فروش تسلیحات متعارف به ایران، ممنوعیت غنیسازی اورانیوم و محدودیت بر برنامه موشکی است. همچنین مسافرت و داراییهای مقامات هدف قرار گرفته و عملاً آخرین بقایای توافق هستهای ۲۰۱۵ از میان رفته است. رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، در سخنرانی خود در نیویورک گفت: «دیوار بیاعتمادی میان ما و آمریکا بسیار ضخیم و بلند است.» او افزود ایران به فشارها تسلیم نخواهد شد. با سقوط ارزش ریال به رکوردی تازه و تورم فزاینده، رئیسجمهور تأکید کرد که «ایران راه عبور از بحران را خواهد یافت». در منطقه اما بسیاری بیم دارند که هرگونه حمله تازه، منطقه را به آشوبی مشابه پس از سقوط صدام حسین در عراق بکشاند. یک مقام عرب هشدار داده است: «ایران امروز در وضعیتی ضعیف است، اما همین ضعف باید دلیلی برای احتیاط باشد. راه آینده تنها دیپلماسی است».