شنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۴

از ۲۶ اکتبر ۲۰۲۵ تاکنون بیش از ۲۵۰۰ غیرنظامی از جمله حدود ۴۶۰ نفر در زایشگاه السعود در شهر الفاشر قلب ایالت دارفور شمالی در سودان به‌دست نیروهای موسوم به « نیروهای پشتیبانی سریع» (RSF)   قتل‌عام شدند. پیکرهای زخمی در بیمارستان‌ها جا مانده و پناهجویانی که به بیابان گریختند، در  سایه سکوت ژورنالیسم اجیر جان می‌سپارند. تنها در هفته‌ای که گذشت، در ایالت کردفان شمالی، ده‌ها نفر دیگر تیرباران شدند. مارتا آما آکیا پوبی، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور آفریقا، در نشست اضطراری شورای امنیت گفت گزارش‌های موثق از اعدام‌های میدانی، قتل‌های دسته‌جمعی و جست‌وجوی خانه‌به‌خانه علیه غیرنظامیان در دست است. او تأکید کرد: «هیچ‌ کس در الفاشر در امان نیست. هیچ مسیر امنی برای فرار مردم وجود ندارد». تام فلچر، مسئول هماهنگ‌کننده امور انسانی سازمان ملل، نیز وضعیت را «هولناک و فراتر از تصور» توصیف کرد و گفت: زنان و دختران مورد تجاوز قرار می‌گیرند و مردم با بی‌رحمی تمام کشته و مثله می‌شوند.»

اما این خون‌ریزی تازه‌ترین پرده از تراژدی‌ای‌ است که ریشه در دهه‌ها سلطهٔ طبقاتی، استعمار نو و رقابت قدرت‌های امپریالیستی دارد. تاریخ معاصر سودان را نمی‌توان بدون نقش استعمار بریتانیا و مداخله دولت مصر درک کرد. استعمارگران از اوایل قرن بیستم مرزهایی مصنوعی ترسیم کردند که ملت‌ها و قبایل گوناگون را در چارچوب یک دولت شکننده جای داد. اقتصاد کشور به صادرات تک‌محصولی پنبه برای بازارهای امپراتوری وابسته شد؛ ساختاری که پس از استقلال نیز پابرجا ماند. دولت‌های پس از استقلال، به‌جای توسعهٔ درون‌زا، بر مبنای الگوی سرمایه‌داری رانتی و تمرکز ثروت در دست اقلیتی نظامی- بوروکراتیک بازتولید شدند. دارفور، کردفان و مناطق جنوبی به حاشیهٔ فقر و گرسنگی رانده شدند، در حالی‌که خارطوم و بندر سودان مراکز توزیع رانت نفت و تجارت باقی ماندند. از کودتای عبود تا دیکتاتوری نمیری و سپس عمر البشیر، ساختار سیاسی سودان همواره بازتاب پیوند ارتش، روحانیت و بورژوازی کمپرادور بوده است. حکومت‌ها با تکیه بر کمک‌های خارجی و حمایت سیاسی غرب، جنبش‌های کارگری و دهقانی را سرکوب کردند. در دههٔ ۱۹۸۰، سیاست‌های «تعدیل ساختاری» صندوق بین‌المللی پول، کشاورزی سنتی و تولید محلی را نابود کرد و میلیون‌ها نفر را به زاغه‌نشینی کشاند. ارتش به نیروی اصلی حفظ نظم طبقاتی بدل شد؛ نظمی که در آن توده‌ها بشدت استثمار شدند و طبقهٔ حاکم دلال میان سرمایهٔ خارجی و منابع ملی بود.

خیزش توده ای ۲۰۱۹ علیه دیکتاتوری البشیر لحظه‌ای بود که کارگران، زنان و جوانان برای نخستین‌بار پس از دهه‌ها به صحنه آمدند. شوراها، نهادهای مردمی و کمیته‌های مقاومت در محلات، شکلی جنینی از قدرت شورایی و بدیل کارگری را نشان دادند. اما فقدان حزب انقلابی کارگران و تسلط نیروهای میانه‌رو باعث شد ارتش دوباره ابتکار عمل را به دست گیرد. ائتلافی از «ارتش سودان» و « نیروهای پشتیبانی سریع»  ، با حمایت دولت های غربی و پشتیبانی مالی قدرت‌های منطقه‌ای چون عربستان و امارات متحده عربی، کنترل سیاسی را به‌دست گرفتند و در عمل قیام توده ها را مصادره کردند. در آوریل ۲۰۲۳، تضاد باندهای حاکم در درون ساختار قدرت علنی شد. دو جناح نظامی ارتش و نیروهای پشتیبانی سریع  که سال‌ها در تقسیم رانت و سرکوب مردم همدست بودند، این‌بار بر سر کنترل منابع نفت، طلا و بنادر به جنگ برخاستند.

این جنگ نه تضادی قومی یا مذهبی، بلکه شکلی از جنگ درون‌طبقاتی میان باندهای سرمایه‌داری نظامی است. قربانیان، همان توده‌هایی هستند که در خیزش توده ای ۲۰۱۹ شعار آزادی، صلح و عدالت سر دادند. اکنون بیش از ۱۵۰ هزار غیرنظامی کشته و ۱۲ میلیون نفر آواره شده‌اند. در دارفور زیر سایه سکوت و همدستی قدرت‌های امپریالیستی که سودان را صرفاً میدان رقابت ژئوپلیتیک می‌بینند، صحنه‌های نسل‌کشی بار دیگر تکرار می‌شود. نقش امارات متحده عربی در بحران کنونی دیگر قابل انکار نیست. بر اساس گزارش‌های نهادهایی مانند ECFR و اسکای نیوز، امارات با استفاده از شبکه‌های تجاری و پروازهای باری بین ابوظبی، چاد و دارفور، به تأمین تسلیحات، سوخت و منابع مالی برای RSF کمک کرده است. طلاهای استخراج‌شده از مناطق تحت کنترل نیروهای پشتیبانی سریع به‌طور مستقیم به بازارهای دبی انتقال یافته‌اند، جایی که به منبع درآمدی کلان برای جنگ بدل شده‌اند. سودان بارها در محافل بین‌المللی از جمله در شکایت رسمی به دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ)، امارات را به تأمین سلاح و استخدام مزدوران خارجی برای حمایت از نیروهای پشتیبانی سریع متهم کرده است.

در هفته‌های گذشته، نیروهای پشتیبانی سریع تحت پوشش این حمایت لجستیکی، مرتکب جنایاتی هولناک شده است: اعدام‌های جمعی در محله‌های الفاشر، شکنجهٔ زندانیان، تجاوز و قتل زنان و کودکان، و سوزاندن پناهگاه‌های غیرنظامیان. بیمارستان‌ها هدف حملات مستقیم قرار گرفته‌اند و حتی پزشکان و پرستاران نیز قربانی شده‌اند. این جنایات تنها با اتکای به شبکهٔ تسلیحاتی و مالی‌ای ممکن است که از خاک امارات تغذیه می‌شود. امارات در ظاهر، با زبان دیپلماسی از «ثبات منطقه‌ای» سخن می‌گوید، اما در عمل یکی از بزرگ‌ترین بازیگران سرمایه‌داری رانتی در قارهٔ آفریقاست. حمایت آن از نیروهای پشتیبانی سریع ، ادامهٔ همان منطق سرمایه است: تبدیل جنگ به ابزار انباشت سود از طریق کنترل طلا، زمین و بندرهای استراتژیک.

در پس‌زمینهٔ این کشتار، رقابت قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای آشکار است. ایالات متحده، روسیه، چین و امارات هر یک برای کنترل بندر سودان، خطوط انتقال نفت و منابع طلا در تلاش‌ هستند. نیروهای پشتیبانی سریع با امارات و شرکت‌های امنیتی روسی پیوند دارد، در حالی‌که ارتش رسمی با مصر و غرب همکاری می‌کند. بدین‌ترتیب، سودان به آزمایشگاهی برای شکل جدیدی از استعمار غیرمستقیم بدل شده است: جایی که دولت‌ مردان وابسته، با تکیه بر سرمایهٔ خارجی، مردم خود را قربانی می‌کنند تا نظم جهانی سرمایه حفظ شود.
 بحران سودان صرفاً جنگ قدرت داخلی نیست، بلکه بازتاب رقابت قدرتهای سرمایه داری در مقیاس جهانی است. نیروهای نیروهای پشتیبانی سریع ، با حمایت مالی و نظامی امارات، در واقع بازوی مسلح بورژوازی جهانی در آفریقا هستند. جنایات علیه زنان، کودکان و کارگران سودانی محصول مستقیم منطق سود است.

در نظامی که انسان به کالایی مصرفی بدل شده، خشونت نه انحراف بلکه شرط بقاست. آنچه در الفاشر می‌گذرد، نه صرفاً فاجعه‌ای انسانی بلکه گواهی تاریخی بر ماهیت خون‌ریز نظام سرمایه‌داری و امپریالیسم جهانی است. امارات، با سرمایه و سلاح و امپریالیسم ، با سکوت و منافع ژئوپلیتیک، هر دو در این حمام خون شریک‌اند. در برابر این فجایع انسانی، جنگ و کشتار و آوارگی، جنبش های پیشرو اجتماعی، کمونیست ها و انسانهای آزادیخواه و برابری طلب در سراسر جهان لازم است به هر شکلی که می توانند حمایت و همبستگی خود را با کارگران و مردم ستمدیده سودان اعلام دارند و مداخله قدرتهای امپریالیستی و حکومت های ارتجاعی در منطقه را محکوم کنند. شکل گیری جنبش همبستگی جهانی می تواند موازنه قوا را به سود نهادهای توده ای و مردمی تغییر دهد و امید به عبور از این أوضاع فاجعه بار را در دل ها نیرو ببخشد. 

سخن روز: تلویزیون حزب کمونیست ایران و کومەله
https://alternative-shorai.tv
https://cpiran.org
https://komala.co
https://t.me/peshrawcpiran
www.facebook.com/Peshrawcpiran
www.instagram.com/Peshrawcpiran1 (http://www.instagram.com/Peshrawcpiran1)
https://t.me/KomalaCpiranTv