شهرنوش پارسیپور، نویسنده، مترجم ویکی از چهرههای ادبیات معاصر ایران، درگذشت
یکشنبه ۱۴ تیر ۱۴۰۵
شهرنوش پارسیپور، نویسنده، مترجم و از برجستهترین چهرههای ادبیات معاصر ایران، روز جمعه ۱۲ تیر ۱٤۰۵ (۳ ژوئیه ۲۰۲٦) در ۸۰ سالگی، در بیمارستانی در حومه سانفرانسیسکو درگذشت. خانواده و نزدیکان او اعلام کردند که وی از هفته گذشته در پی سکته قلبی در بیمارستان بستری بود و عصر جمعه چشم از جهان فروبست.
پارسیپور، زاده ۲۸ بهمن ۱۳۲٤ در تهران، از نویسندگانی بود که نامش با ادبیات نوین فارسی، روایت تجربه زنان، نقد ساختارهای مردسالار و مقاومت در برابر سانسور و سرکوب گره خورده است.
پارسیپور از معدود نویسندگان ایرانی بود که در دو دوره سیاسی متفاوت، هم حکومت پهلوی و هم جمهوری اسلامی، بازداشت، سانسور و محرومیت از انتشار آثار را تجربه کرد. او در تمام این سالها، بیآنکه از نوشتن دست بکشد، استقلال فکری خود را حفظ کرد و ادبیات را به عرصهای برای روایت آزادی، رهایی زنان و نقد قدرت بدل ساخت.
او ۲۸ بهمن ۱۳۲٤ در تهران متولد شد، در رشته علوم اجتماعی دانشگاه تهران تحصیل کرد و فعالیت حرفهای خود را با داستاننویسی و همکاری با سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران آغاز کرد. در سال ۱۳۵۳، در اعتراض به اعدام خسرو گلسرخی و کرامتالله دانشیان و بازداشت شماری از نویسندگان و روشنفکران، از تلویزیون ملی استعفا داد؛ اقدامی که اندکی بعد به نخستین بازداشت او انجامید.
او در رمانهایش مناسبات سلطه، استبداد، سنت، مذهب، جنسیت و قدرت را به چالش میکشید و تاریخ معاصر ایران را از دریچه زندگی انسانهای عادی بازمیخواند. از همین رو، نوشتههایش نه تنها در میان خوانندگان، بلکه در محافل دانشگاهی و مطالعات ادبی و زنان نیز جایگاهی ویژه یافتند.
تداوم سانسور و فشارهای امنیتی، سرانجام او را در دهه ۱۳۷۰ به مهاجرت به ایالات متحده کشاند. پارسیپور تا پایان عمر در شمال کالیفرنیا زندگی کرد و در کنار نویسندگی، به ترجمه و فعالیتهای فرهنگی ادامه داد.
با درگذشت شهرنوش پارسیپور، ادبیات معاصر ایران یکی از جسورترین و مستقلترین صداهای خود را از دست داد؛ نویسندهای که زندان، سانسور، ممنوعیت انتشار و تبعید هرگز نتوانست او را از نوشتن بازدارد و میراثش در ادبیات آزادیخواهانه و فمینیستی ایران ماندگار خواهد ماند.