شرکتهای نفتی از جنگ ایران بیش از حد سود کردهاند ـ درخواستها برای مالیات بر سود اضافی شرکتها
شنبه ۱۷ مرداد ۱۴۰۵
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شامگاه دوشنبه ۱۲ مرداد درباره سود شرکتهای نفتی گفت: آنها به دلیل کمبود [نفت] بیش از حد پول درمیآورند. من این را دوست ندارم.
او همچنین گفت شرکتهایی مانند اکسونموبیل و شورون باید بخشی از این پول را به مردم برگردانند.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که دو شرکت بزرگ نفتی آمریکا از افزایش چشمگیر سود خود در سهماهه دوم سال خبر دادند. شورون در این دوره ۱۲.۱ میلیارد دلار سود خالص داشت؛ رقمی که نسبت به ۲.۵ میلیارد دلار در مدت مشابه سال گذشته، تقریباً چهار برابر شده است. سود اکسونموبیل نیز با بیش از دو برابر افزایش به ۱۴.۵ میلیارد دلار رسید.
افزایش قیمت نفت و اختلال در عرضه جهانی پس از آغاز جنگ علیه ایران، از عوامل افزایش سود شرکتهای نفتی بوده است.
اما انتقاد اخیر ترامپ با اظهارات قبلی او درباره افزایش قیمت نفت تفاوت دارد. او در ماه مارس، در بحبوحه جنگ با ایران، گفته بود: وقتی قیمت نفت بالا میرود، ما پول زیادی درمیآوریم.
ترامپ در همان ماه همچنین گفته بود بسته شدن تنگه هرمز از سوی ایران، برخلاف سایر کشورها، تأثیر چندانی بر آمریکا ندارد؛ زیرا آمریکا تولیدکننده بزرگ نفت خام است و بخش کوچکی از نفت وارداتی این کشور از خلیج فارس میآید.
روزنامه گاردین بریتانیا نوشته است کارشناسان اما تأکید کردهاند که نفت در یک بازار جهانی خرید و فروش میشود و اختلال در عرضه نفت در هر منطقه میتواند قیمتها را در سراسر جهان افزایش دهد.
فعالان محیطزیست میگویند انتقاد ترامپ از سود شرکتهای نفتی با سیاستهای دولت او در حمایت از صنعت نفت و گاز همخوانی ندارد.
تایسون اسلوکام، مدیر برنامه انرژی در سازمان “پابلیک سیتیزن”، گفت اظهارات ترامپ درباره اینکه شرکتهای نفتی بیش از حد پول درمیآورند، با امتیازها و حمایتهایی که دولت او در اختیار این صنعت قرار داده، در تضاد است.
او گفت اگر ترامپ واقعاً معتقد است شرکتهای نفتی بیش از حد سود میکنند، باید از وضع مالیات بر سود اضافی آنها حمایت کند.
ترامپ در سال ۲۰۲۴ با بیش از ۲۰ مدیر صنعت نفت دیدار کرده بود و بنا بر گزارشها از آنها خواسته بود یک میلیارد دلار به کارزار انتخاباتی او کمک کنند. او در مقابل وعده داده بود که در صورت بازگشت به کاخ سفید، مقررات زیستمحیطی را کاهش دهد.
ترامپ در نهایت به یک میلیارد دلار کمک مالی نرسید، اما صنعت نفت و گاز از منابع مهم تأمین مالی کارزار او بود و کمکهای مالی بیسابقهای به او پرداخت کرد.
پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید نیز دولت او بسیاری از محدودیتها و مقررات مربوط به توسعه نفت و گاز را کاهش داده است. ترامپ همچنین در آوریل ۲۰۲۵ با صدور یک فرمان اجرایی از دادستان کل آمریکا خواست تا مقابله با قوانین ایالتی مرتبط با تغییرات اقلیمی و محدودکننده فعالیت شرکتهای انرژی را در اولویت قرار دهد.
لنا موفیت، مدیر اجرایی گروه اقلیمی «اِوِرگرین اَکشن»، گفت: نباید تعجب کنیم که همان شرکتهایی که برای کمک به انتخاب ترامپ و در ازای اجرای خواستههایشان در حوزه سیاستگذاری، توافقی یک میلیارد دلاری انجام دادند، اکنون از سیاستهای دولت او سود میبرند.»
بر اساس اظهارنامه مالی ترامپ در سال ۲۰۲۵، او سال گذشته سرمایهگذاریهایش در بخش انرژی را افزایش داد و بین ۳ تا ۱۲ میلیون دلار در سهام اکسونموبیل و بین ۱.۲۵ تا ۶ میلیون دلار در سهام شورون سرمایهگذاری کرد.
در نتیجه، ترامپ ممکن است شخصاً نیز از افزایش ارزش سهام و سودهای بالای این دو شرکت منتفع شده باشد.
در همین حال، شلدون وایتهاوس، سناتور ایالت رود آیلند، و رو خانا، نماینده کالیفرنیا در مجلس نمایندگان آمریکا، خواستار وضع مالیات بر سود اضافی شرکتهای بزرگ نفتی شدهاند.
آنها میگویند شرکتهای نفتی در شرایطی که بحرانهای جهانی باعث افزایش شدید قیمت نفت و در نتیجه افزایش سود آنها میشود، باید مالیات بیشتری بپردازند. درآمد حاصل از این مالیات نیز باید برای کمک به خانوادههای آمریکایی که با افزایش هزینه سوخت روبهرو هستند، اختصاص یابد.
دولت ترامپ اما با محدود کردن فعالیت شرکتهای نفتی یا صادرات نفت و گاز موافق نیست.
هزینه جنگ برای مصرفکنندگان آمریکایی
افزایش قیمت سوخت فشار قابل توجهی بر مصرفکنندگان آمریکایی وارد کرده است.
بر اساس دادههای ردیاب هزینه جنگ ایران دانشگاه براون، خانوادههای آمریکایی از زمان آغاز جنگ تاکنون بیش از ۷۸ میلیارد دلار بیشتر در جایگاههای سوخت هزینه کردهاند.
تحلیل دیگری از گروه زیستمحیطی کلایمت پاور و اندیشکده مرکز اقدام برای پیشرفت آمریکا نیز برآورد کرده است که سیاستهای ترامپ باعث شده هزینه سوخت برای یک خانواده متوسط آمریکایی حدود ۲۸۵ دلار بیشتر شود.
اسلوکام افزون بر وضع مالیات بر سود اضافی شرکتهای نفتی، خواستار محدود شدن صادرات نفت و گاز نیز شده است. او میگوید صادرات این محصولات میتواند عرضه داخلی را کاهش دهد، قیمتها را برای مصرفکنندگان آمریکایی بالا ببرد و سود شرکتهای نفتی را افزایش دهد.
در همین حال، دهها گروه آمریکایی به رهبری سازمان «فود اند واتر واچ» از رهبران کنگره خواستهاند صادرات نفت و گاز را محدود کنند و بر سود اضافی شرکتهای بزرگ نفتی مالیات ببندند.