شروع دوباره خاموشیها بعد جنگ ۱۲ روزه؛ پنهان کردن مشکلات پشت پنلهای نیروگاههای خورشیدی
شنبه ۲۱ تیر ۱۴۰۴
توقف آتشجنگ اسرائیل و ایران، بازگشت پایتختنشینان به تهران و روشنشدن دوباره کولرگازیها، در حالی که آتش تابستانی داغ زبانه میکشد، خاموشیها را دوباره به مردم تحمیل کرد. در چنین شرایطی وزیر نیرو تولید برق از نیروگاههای خورشیدی را کلید رفع ناترازیها معرفی کرده است.
این در حالی است که به نظر میرسد افتتاح سریع نیروگاههای خورشیدی از جمله نیروگاه خورشیدی کوهپایه اصفهان تلاش برای گذر از اوج مصرف تابستانی و پاسخ به ناترازی روزهای داغ پیشرو باشد. درست در همین روزها «عباس علیآبادی» وزیر نیرو از فراخوانی خبر داد که طی آن مردم میتوانند با نصب سامانههای خورشیدی بر پشتبامها، برق مصرفی خود را بهصورت مستقل تأمین کنند.
براساس اعلام شرکت توانیر نزدیک به ۶۰ درصد مصرف برق تابستانی در بخش خانگی رقم میخورد و در این میان وسایل سرمایشی بیشترین مصرف را به خود اختصاص میدهند.
این در حالی است که در پایان دولت دوازدهم همه مدیران میانی و ارشد وزارت نیرو در بخش برق بر این الگو تاکید داشتند که باید قیمت برق اصلاح شود و با تکیه بر مدیریت مصرف و بهینهسازی آن، اقتصاد صنعت برق را بازسازی کرد. مجموعه این دیدگاهها در کتابی تحت عنوان «پای فردا بر شانههای امروز» منتشر شد. اما با روی کار آمدن دولت سیزدهم بار دیگر همه سیاستها دیگرگون شد. با انتخاب «مسعود پزشکیان» به عنوان رییسجمهور و معرفی «عباس علیآبادی» به عنوان وزیر نیرو گرچه همه نگاههای این وزارتخانه بر صنعت برق معطوف شد اما خاموشهای پاییز ۱۴۰۳ تا آنجا پیش رفت که خود رییسجمهور درباره مدل برنامهریزی علیآبادی گفت: وزیر نیرو گفته بود اگر دو ساعت خاموشی بدهیم مشکل حل میشود اما محاسبه درست نبود و متوجه شدیم که حتی اگر یک روز هم خاموشی میدادیم مشکل حل نمیشد.
حال همان وزیرنیرو که در دوره مدیریت او و به سبب اشتباهاتش، خاموشیهای متعددی به کشور تحمیل شد و از سوی دیگر به دلیل سوء مدیریت منابع آب در حوضههای آبریز مختلف از جمله دریاچه ارومیه تراز اکولوژیک این دریاچه فقط در یکسال اخیر ۵۱ سانتیمتر کاهش یافته، تاکید میکند نیروگاههای خورشیدی، کلید پایان ناترازی انرژی هستند. پرسش این است که آیا تمرکز وزارت نیرو بر توسعه برق خورشیدی بدون اصلاح ساختار اقتصاد برق میتواند نسخه موثری برای بهبود وضعیت باشد؟ نسخهای که به نظر میرسد صرفا تلاشی برای پاسخ به افزایش تقاضای مصرف باشد. دکتر «کیومرث حیدری»، عضو هیأت علمی و رئیس پژوهشکدۀ مطالعات سیاستگذاری و حکمرانی پژوهشگاه نیرو در تحلیل چشمانداز صنعت برق ایران به یورونیوز فارسی میگوید: حتی اگر جنگ نبود، مسیر کشور به سمت ظرفیت سازی (به هر شکل ممکن) پیش میرفت. این رویکرد منجر به استمرار پنهان کردن مسائل صنعت برق میشود.
تولیدکنندگان برق موظفند طبق بهای دستور محصول خود را عرضه کنند و دولت مدتهاست توان پرداخت مابهالتفاوت قیمت واقعی برق و قیمت عرضه به مردم را نداشتهاست. بدهی دولت به صنعت برق تا شهریور ۱۴۰۳ توسط دیوان محاسبات بالغ بر ۶۳هزار میلیارد تومان برآورده شده که هر سال بر آن افزوده میشود. «عباس علیآبادی» وزیر نیرو اخیرا در جمع مدیران ساوه اعلام کرد کشور نیازمند احداث سالانه ۷هزار مگاوات ظرفیت جدید نیروگاهی است. براساس آخرین اطلاعات و آماری که وزارت نیرو برآورد کرده است برای احداث و راهاندازی یک نیروگاه هزار مگاواتی ۱.۵ میلیارد دلار سرمایه لازم است و مهمترین پرسش در برابر آنچه علیآبادی مطرح میکند این است که چنین رقمی چگونه و از چه منابعی قرار است تامین شود؟ علیآبادی در همین روزهای پس از جنگ اسرائیل و ایران از فراخوانی خبر داد که مردم میتوانند با نصب پنلهای خورشیدی روی پشتبام خانههایشان برق مورد نیاز خود را تامین کنند.
این طرح پیشتر نیز در وزارت نیرو مطرح شدهبود. عمده مشکل تولید برق از طریق پنلهای خورشیدی نبود باتریهای ذخیره در ایران است و در نتیجه شبکه برق ایران برای مدیریت بار را دچار مشکل میکند. به این معنا که با غروب آفتاب و توقف تولید برق خورشیدی، شبکه برق باید از نیروگاههای حرارتی و برقآبی نیازها را پاسخگو بوده، تعادلبخشی کند. از این رو به نظر میرسد فراخوانی که وزیر آن هم در آستانه روزهای گرم و اوج مصرف برق به آن اشاره میکند صرفا پاسخی به افزایش تقاضای مصرف برق باشد تا حل بنیادین مسائل صنعت برق.