سیاست جدید سانسور: توقیف روزنامه، نه! بازداشت وسیع روزنامه نگار، آری!
شنبه ۱ بهمن ۱۴۰۱
از آغاز اعتراضات اخیر در ایران تعداد زیادی از روزنامهنگاران و خبرنگاران بازداشت و زندانی شدهاند و این روند همچنان ادامه دارد. در هفتههای اخیر با یکی از گستردهترین و شدیدترین دورههای سرکوب روزنامهنگاران و اعمال سانسور بر رسانهها در ایران روبرو بودهایم و به تازگی صدور حکم هجده سال حبس (ده سال قابل اجرا) برای یکی از خبرنگاران نشاندهنده شدت سرکوبی است که جریان دارد. به جز این، در بیانیه مشترکی که وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه مدتی پیش درباره اعتراضات ایران منتشر کردند، به طور خاص به دو خبرنگار رسانههای رسمی در ایران اشاره شده بود و آنها به نوعی به جاسوسی متهم شدهاند. میتوان پیشبینی کرد که آنها و تعدادی دیگر از روزنامهنگاران نیز با احکامی سنگین روبرو خواهند شد.
انجمن صنفی روزنامهنگاران در گزارش اخیرش میگوید که همچنان ۳۰ خبرنگار در بازداشت به سر میبرند اما شواهد نشان میدهد که سرکوب روزنامهنگاران شدیدتر از آن چیزی است که رسانهای شده است. منابعی که ما در این گزارش با آنها صحبت کردهایم، ابعاد دیگری از سرکوب روزنامهنگاران را فاش میکنند که کمتر به آنها پرداخته شده است. همچنین پس از چند هفته سرکوب، میتوان به بخشی از اهداف نهادهای امنیتی در برخورد گسترده با خبرنگاران داخل ایران هم پی برد.
روزهای ابتدایی اعتراضات سراسری در ایران با بازداشت دو روزنامهنگاری همراه بود که متهم بودند اخبار و گزارشهایی درباره ژینا (مهسا) امینی را منتشر کردهاند. امروز نیلوفر حامدی و الهه محمدی همچنان در بازداشت به سر میبرند و اتهام آنها از انتشار خبر و گزارش، به همکاری با رسانهها و نهادهای خارج از ایران و جاسوسی تغییر کرده است. از بازداشت این دو روزنامهنگار تا امروز، بسیاری دیگر از خبرنگاران و روزنامهنگاران در ایران بازداشت شدهاند و برخی با قرار وثیقه موقتا آزاد شدهاند و برخی دیگر همچنان در بازداشت به سر میبرند و حکم تعدادی از آنها نیز صادر شده است.
بازداشت خبرنگاران الگوی تکرارشوندهای از سرکوبهای گسترده در ایران است و موضوع تازهای نیست اما به نظر میرسد که در ماههای اخیر حجم و شدت سرکوب گستردهتر از چیزی بوده که بازتاب یافته است. شواهد نشان میدهند آنچه درباره بازداشتها منتشر شده تنها گوشهای از فشارها و سرکوب روزنامهنگاران و خبرنگاران در ایران است.
منابع متعددی میگویند که در هفتههای اخیر، عدهای از روزنامهنگاران و خبرنگاران به نهادهای امنیتی احضار شده و ساعتها مورد بازجویی قرار گرفتهاند و تعداد این افراد بسیار بیشتر از افرادی است که بازداشت شدهاند. در این مورد مسئله این است که احضارها و بازجوییهایی که به بازداشت منجر نمیشوند در اغلب موارد رسانهای نشده و پنهان میمانند. همچنین منابع مزبور میگویند بسیاری از خبرنگاران و روزنامهنگاران از طریق تماسهای تلفنی تحت فشار قرار داشتهاند و نیز شدت سانسورهای اعمال شده بر رسانهها نیز به طرز ملموسی افزایش یافته است.
در جریان اعتراضات اخیر و برخلاف رویه همیشگی با توقیف یا فیلتر دستهجمعی رسانهها و مطبوعات و سایتهای خبری روبرو نبودهایم. به نظر میرسد نهادهای امنیتی تصمیم گرفتهاند به جای تعطیل کردن رسانهها با خبرنگاران و روزنامهنگاران برخورد کنند تا رسانههای موجود مجبور شوند که از درون خودشان دستورالعملهای موجود را به طور کامل رعایت کنند و به سراغ موضوعات حساسیتزا نروند.