«سد ژاوه، فاجعه ای در کمین مردم سنندج»، تخریب زیست محیطی، تهدید سلامت و نابودی معیشت مردم!
جمعه ۲۷ تیر ۱۴۰۴
ناصر زمانی
سد ژاوه نه تنها از منظر کلان پروژهای ضد زیست محیطی و صد اجتماعی است، بلکه در جزئیات فنی و مدیریتی نیز مجموعهای از مشکلات عمیق را در دل خود دارد که هر یک به تنهایی برای توقف فوری آبگیری آن کفایت میکنند. نخست آنکه تصفیه خانه ی مورد نیاز برای پالایش و آمادهسازی آب سد به هیچ وجه ارتقا نیافته و از ظرفیت لازم برای مواجهه با حجم و ترکیب آلاینده های موجود در آب برخوردار نیست. این در حالی است که شیرابه هایی که از محل دفن زباله های شهری در بالادست و مجاورت رودخانه نشت میکنند، بدون ساماندهی اصولی، وارد آب مخزن شدهاند. بهجای آنکه پیش از آبگیری، فرایند پاکسازی محیطی و تقویت زیرساخت های تصفیه صورت گیرد، مسئولان پروژه با بی توجهی مطلق، فاز ذخیره سازی آب را آغاز کردهاند؛ اقدامی که آثار آن به شکل مستقیم بر سلامت عمومی و زیست بوم منطقه تحمیل میشود.
از سوی دیگر، حقابه ی کشاورزان و باغداران در مسیر پایین دست سد عملن نادیده گرفته شده است. جریان طبیعی رودخانه که شریان حیاتی حیات کشاورزی و معیشت محلی در روستاها و دشت های اطراف بود، حالا با انباشت آب در پشت سد، یا قطع شده یا به شدت کاهش یافته است. این مسئله همزمان به خشک شدن زمینهای کشاورزی، از بین رفتن باغها و همچنین مرگ تدریجی پوشش گیاهی بومی و زیستگاه های طبیعی در مسیر رودخانه منجر شده و کل اقتصاد محلی را به ورطهی نابودی کشانده است. آنچه در اینجا رخ می دهد، تنها تخریب یک منبع طبیعی نیست، بلکه برهم زدن تعادل زیست محیطی و اجتماعی کل منطقه است، که پیامدهای آن در قالب مهاجرت، بیکاری، فقر و نابودی شیوه ی زندگی مردم روستا قابل مشاهده خواهد بود.
یکی از پیامدهای مستقیم و خطرناک این وضعیت، افت شدید کیفیت آبی است که در پشت سد ذخیره شده. آب راکد در مخزن سد، به دلیل ورود شیرابه ها، فاضلابهای تصفیه نشده و مواد آلی در حال تجزیه، به محل تولید گاز متان و گاز سمی سولفید هیدروژن تبدیل شده است؛ بویی تند، تهوعآور و خطرناک که هم اکنون در مناطق اطراف نیز قابل استشمام است. این آب، که اکنون در مسیر هدایت به تصفیه خانه ی ناتوان سنندج قرار دارد، به هیچ وجه برای مصرف انسانی، چه در قالب شرب و چه برای کشاورزی، قابل اطمینان نیست. در صورت استفاده از این آب برای آبیاری محصولات کشاورزی، امکان انتقال فلزات سنگین، ترکیبات سمی و عوامل بیماریزا به خاک و گیاهان، و از آنجا به بدن انسان، بسیار بالا است. سلامت جمعی مردم سنندج و مناطق اطراف مستقیمن در معرض تهدید قرار گرفته است.
همه ی این بحرانها در حالی بروز کرده که زمانبندی آبگیری سد نیز غیرمسئولانه و پر خطر بوده است. فاز آبگیری در فصلی آغاز شده که دمای بالا، نرخ تبخیر زیاد، و میزان بارش حداقلی است، و در عین حال، فرصت کافی برای اصلاح زیر ساخت ها، ایمن سازی محیطی، یا ارزیابی مستقل اثرات آبگیری فراهم نشده، این شتاب در اجرا، نه از سر نیاز فوری مردم، بلکه تحت فشار سیاسی و در چارچوب منافع نهادهای پیمانکار و تصمیم گیر مرکز صورت گرفته است؛ اقدامی که به وضوح مردم و محیط زیست کردستان را قربانی منافع سرمایهدارانه و بوروکراتیک کرده است.
در چنین شرایطی، دفاع از زندگی، معیشت و سلامت مردم، نیازمند توقف فوری آبگیری سد ژاوه، راهاندازی تحقیق و ارزیابی مستقل از سوی متخصصان محیط زیست، و مطالبه ی حق حاکمیت مردم بر منابع طبیعی است. پروژههایی که بدون نظر مردم، بر ضد مردم، و برای اهدافی بیرون از نیازهای واقعی آنها اجرا میشوند، مشروعیتی ندارند. فعالان زیست محیطی، مشخصن در سنندج، ایجاب میکند این بحران را به مسئلهای عمومی و اجتماعی و توده های وسیع مردمی بدل کنند؛ لازم است علیه غارت منابع، تخریب محیط و تحقیر مردم سازمانیافته ایستاد. تلاش و مبارزه برای نجات طبیعت، همراهی و همصدایی مردم سنندج با تشکل های اجتماعی، نه فقط ضرورتی برای مقابله با پروژه های ویرانگر است، بلکه سنگ بنای پیکاری گسترده تر برای دست یابی به کرامت انسانی، اجتماعی و تصمیم گیری واقعی از طرف احاد مردم و سراسر کردستان بهشمار میآید.
جمعه ۲۷ تیر ۱۴۰۴
t.me/Enghelab_Kargari
instagram.com/enghelabkargari