سازش با آمریکا نیز بقای جمهوری اسلامی را تضمین نمی‌کند
دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵
در حالی که روند مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا نیز حالت فرسایشی به خود گرفته است، دولت قطر به‌تنهایی و بدون مشارکت پاکستان، میانجی‌گری گفت‌وگوهای میان دو طرف را با هدف جلوگیری از خارج شدن اوضاع منطقه از کنترل بر عهده گرفته است. در چنین شرایطی، روز جمعه ۱۵ آبان ۲۰۲۶، ارتش آمریکا در اقدامی نظامی، سامانه پدافند هوایی جدید جمهوری اسلامی در جزیره کیش را هدف حملات موشکی قرار داد و اعلام کرد که این حمله در پاسخ به شلیک موشک از سوی جمهوری اسلامی به طرف یک جنگنده آمریکایی انجام شده است. علاوه بر این، رسانه‌های جمهوری اسلامی، از جمله خبرگزاری تسنیم و صداوسیما، روز شنبه ۱۶ آبان خبر حملات موشکی به چند نقطه دیگر در جنوب ایران، از جمله جاسک و سیریک، را منتشر کردند.
این حملات متقابل در حالی صورت می‌گیرند که هم آمریکا و هم جمهوری اسلامی، به‌رغم تبلیغات و رجزخوانی علیه یکدیگر، به‌شدت به دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ نیاز دارند. با این حال، هر دو طرف می‌کوشند در جریان مذاکرات امتیازهای بیشتری از طرف مقابل بگیرند تا از آن برای مصرف داخلی و ساکت کردن مخالفان خود بهره‌برداری کنند. از یک سو، دولت ترامپ به دلیل هزینه‌های سنگین جنگ علیه جمهوری اسلامی، که زندگی و معیشت کارگران و مردم زحمتکش آمریکا را نیز بیش از پیش تحت فشار قرار داده است، با انتقادها و اعتراضات گسترده‌ای در داخل و خارج از آمریکا روبه‌رو شده است. دولت ترامپ برای بازسازی موقعیت سیاسی خود، به کسب امتیازهای بیشتر نیاز دارد تا بتواند افکار عمومی را فریب دهد و مخالفان داخلی خود را ساکت کند. از سوی دیگر، بحران اقتصادی جمهوری اسلامی بر اثر تحریم‌ها و محاصره دریایی و هوایی آمریکا چنان تشدید شده است که حکومت حتی برای پرداخت حقوق کارکنان نهادهای نظامی و امنیتی سرکوبگر خود نیز با مضیقه روبه‌رو شده است.
با توجه به وجود چنین انتظارات و مطالباتی از سوی دو طرف، نخست‌وزیر قطر روند مذاکرات را دشوار توصیف کرده است؛ تا آنجا که در هفته گذشته ناچار شده پنج بار به ایران سفر کند و با مسئولان جمهوری اسلامی به گفت‌وگو بپردازد، اما این تلاش‌ها تاکنون نتیجه‌ای در بر نداشته است. او گفته است: «آمریکا مایل به یافتن راه‌حلی برای پایان جنگ است، اما تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه با هدف کسب امتیاز در مذاکرات از سوی طرفین، نتیجه‌ای نخواهد داشت و مذاکرات را به موفقیت نخواهد رساند.»
مسئولان و کادر رهبری سپاه پاسداران که به‌شدت نگران بروز انفجار اجتماعی در ایران در نتیجه گسترش بیکاری، فقر و گرسنگی در میان کارگران و بخش بزرگی از مردم تهیدست هستند، ناچارند در مذاکرات به سازش تن دهند و امتیازهایی به آمریکا واگذار کنند. آنان امیدوارند از این طریق، با رفع محاصره دریایی و هوایی، لغو تحریم‌ها و آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران، بتوانند بخشی از نیازهای مالی و اقتصادی حکومت را تأمین کنند. در همین رابطه، روزنامه نیویورک‌تایمز روز پنج‌شنبه ۱۴ آبان به نقل از مقامات مطلع گزارش داد که «جمهوری اسلامی در حال بررسی پیشنهادهای مشخص قطر است و در برابر پیشنهاد ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای، انعطاف بیشتری نشان داده است». خبرگزاری رویترز نیز به نقل از یکی از مقامات ارشد جمهوری اسلامی فاش کرد که دولت آمریکا در حال بررسی پیشنهاد هسته‌ای تهران است که از طریق دولت قطر به واشنگتن ارسال شده است.
به این ترتیب، جمهوری اسلامی برخلاف رجزخوانی‌ها و زیاده‌خواهی‌های تبلیغاتی خود مبنی بر مخالفت با بازگشت به مذاکرات هسته‌ای، ناچار خواهد شد به سازشی «آبرومندانه» تن دهد؛ زیرا راه دیگری پیش روی خود ندارد. ادامه وضع موجود برای بقای حکومتی که شیرازه و ساختار اقتصادی‌اش در حال فروپاشی است، به‌هیچ‌وجه امکان‌پذیر نیست. به نظر می‌رسد تلاش‌های دیگر مقامات جمهوری اسلامی، از جمله سفر سرلشکر پاسدار محسن رضایی به مسکو و دیدار با پوتین، نیز نتوانسته است گشایشی برای حکومت ایجاد کند. در این رابطه، خبرگزاری‌های وابسته به سپاه پاسداران و صداوسیما، خبرهای مربوط به عقب‌نشینی محسن رضایی در برابر پوتین تحت عنوان «ابتکار سیاسی» را، به‌شدت رد کردند. با این حال، محسن رضایی و دیگر مسئولان حکومتی برای راضی نگه داشتن مخالفان داخلی همچنان در تبلیغات روزانه خود ادعا می‌کنند که تنگه هرمز را تنها زمانی بازگشایی خواهند کرد که آمریکا «هفت شرط» جمهوری اسلامی را پذیرفته باشد.
بر اساس طرح پیشنهادی قطر، آمریکا باید محاصره دریایی ایران را لغو کند و بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران را آزاد سازد. در مقابل، جمهوری اسلامی باید از بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دعوت کند تا از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده ایران بازرسی کنند. همچنین، قرار است تنگه هرمز در روز دوم بازگشایی شود و جمهوری اسلامی از شلیک موشک به سوی کشتی‌های در حال تردد در این تنگه خودداری کند. ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای با تمرکز بر تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالا نیز باید از همان آغاز گفت‌وگوها در دستور کار قرار گیرد.
اما جمهوری اسلامی در واقع به دنبال کسب تضمینی است که بر اساس آن، دولت آمریکا در آینده نتواند بار دیگر این حکومت را هدف حمله نظامی قرار دهد. در غیر این صورت، روشن است که بحران اقتصادی مزمن و ریشه‌دار جمهوری اسلامی با سازش و معامله دیپلماتیک برطرف نخواهد شد. زیرا مشکل اقتصاد ایران صرفاً به تحریم‌ها، محاصره اقتصادی یا مسدود ماندن دارایی‌های ایران محدود نمی‌شود. همه شاخص‌های اقتصادی، از جمله رکود اقتصادی و رشد منفی تولید ناخالص داخلی، نرخ بسیار بالای تورم و گرانی، توقف و رکود فعالیت‌های تولیدی، گسترش بیکاری و سقوط سرسام‌آور قدرت خرید توده‌های مردم در سال جاری، همگی از تعمیق و گسترش بحران اقتصادی و وخیم‌تر شدن اوضاع معیشتی کارگران و اقشار تهیدست جامعه حکایت دارند.
بنابراین، سازش با آمریکا و رفع موانع ناشی از تحریم‌ها و محاصره اقتصادی نیز نمی‌تواند راه‌حل بحران عمیق اقتصادی جمهوری اسلامی باشد. زیرا جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته، بقای خود را با ایجاد بحران و تنش و ترور در منطقه و سرکوب، زندان و اعدام در داخل کشور گره زده است. ازاین‌رو، رهایی کارگران از شر جمهوری اسلامی تنها از طریق سرنگونی انقلابی این حکومت، با گسترش و تداوم اعتصاب‌ها و اعتراض‌های جنبش کارگری و دیگر جنبش‌های اجتماعی و فراهم ساختن ملزومات تحقق این سرنگونی، امکان‌پذیر خواهد بود.
سخن روز: تلویزیون حزب کمونیست ایران و کومەله
www.facebook.com/Peshrawcpiran
www.instagram.com/Peshrawcpiran1