روسیه پیشنویس قطعنامهای برای تمدید «مکانیسم ماشه» را ارائه کرد
سه شنبه ۴ شهریور ۱۴۰۴
روز دوشنبه سوم شهریور، یک روز قبل از مذاکرات هستهای هیئت ایران به سرپرستی مجید تختروانچی با وزاری خارجه آلمان، فرانسه و بریتانیا در ژنو، رسانه بریتانیایی امواج نوشت: روسیه پیشنویس قطعنامهای درباره تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل – که قرار است در ماه اکتبر منقضی شود – ارائه کرده است.
بنابر گزارش رسانه ها، روسیه این پیشنویس را پس از گفتوگوی تلفنی ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان و در پی تهدید سه کشور اروپایی برای فعال کردن مکانیسم ماشه ارائه کرده است. دفتر نمایندگی فرانسه در سازمان ملل، انتشار پیشنویس قطعنامه از سوی روسیه را تایید کرده اما گفته است که این پیشنویس هنوز نهایی نشده، امکان تغییر آن وجود دارد و بهطور رسمی در دستور کار شورای امنیت قرار نگرفته و فعلا قرار جلسهای برای بررسی آن گذاشته نشده است. این اقدام ظاهراً با هدف جلوگیری از رویارویی قریبالوقوع میان ایران و دولتهای غربی صورت گرفته است. منابع آگاه در منطقه که صرفاً به شرط ناشناس ماندن صحبت کردهاند، همچنین میگویند چین هم بهعنوان حامی این پیشنویس به ابتکار روسیه خواهد پیوست.
طی مذاکرات هفتههای گذشته میان جمهوری اسلامی با سه کشور بریتانیا، آلمان و فرانسه که با عنوان تروئیکای اروپایی از آنها یاد میشود، به حکومت ایران مهلت داده شد تا نهم شهریور (۳۱ اوت) همکاری کامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و گفتوگو با ایالات متحده را از سر بگیرد، در غیر این صورت فرآیند فعال شدن مکانیسم ماشه آغاز خواهد شد. در بند دوم قطعنامه پیشنهادی روسیه برای تمدید زمان مکانیسم ماشه، آمده است که : « در این مدت ششماهه که امکان تمدید بیشتر هم دارد، هرگونه بررسی ماهوی در خصوص مسائل مرتبط با اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) و برجام به حالت تعلیق درآید». همچنین، در پیشنویس این قطعنامه به فراخواندن همه طرفهای اولیه برجام برای از سرگیری فوری مذاکرات درباره مسائل مربوط به قطعنامه ۲۲۳۱ اشاره شده است.
لارنس نورمن خبرنگار وال استریت ژورنال در این باره در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: همانطور که امواج گزارش داده، به نظر میرسد پیشنویس روسیه برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱، بندی دارد که می گوید اگر قطعنامه تمدید شود، «مکانیسم ماشه» (SnapBack) در آینده را منتفی میکند. اگر این درست باشد، آشکارا برای سه کشور اروپایی (E3) غیرقابلقبول خواهد بود و هر تلاشی برای حسننیت را از اساس تضعیف میکند. در باره احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه لارنس نورمن خبرنگار وال استریت ژورنال نوشت: پیش از مذاکرات (سه شنبه چهارم شهریور) در ژنو، یکی از دلایل برای پایین بودنِ انتظارات، وضعیت فعلی گفتوگوهای ایران و آژانس است. برای نشان دادن شکاف، ایران خواهان یک توافقنامه جدید پادمان (CSA) با حقوق محدودتر برای آژانس است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی این را یک خط قرمز میداند. و هر توافق آیندهای به نظارت بیشتر نیاز خواهد داشت، نه کمتر. این موضوع در این هفته تغییر نخواهد کرد. و فاصله بسیار زیادی تا زمانی وجود دارد که بازرسان اجازه پیدا کنند دوباره به سایتها دسترسی داشته باشند و ذخایر را رصد کنند. بنابراین من هیچ راهی نمیبینم که «مکانیسم ماشه» فعال نشود.
وی افزود: ضرب الاجل از نظر تئوریک ۱۵ سپتامبر است. در واقعیت، آنها میخواهند این کار زودتر انجام شود تا ریاست روسیه بر شورای امنیت نتواند آن را پیچیده کند. پس پایان ماه اوت. بسیار محتمل است که در چند روز آینده اتفاق بیفتد. علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی سه روز پیش گفته بود: قائل به تمدید مکانیسم ماشه نیستیم، اگر به شورای امنیت سازمان ملل رفت تدبیر میکنیم. وی در توضیح مخالفت با تمدید مکانیسم ماشه گفت: « این هم یک ترتیب جدیدی میشود که هرازگاهی بیایند بگویند خب حالا شش ماه شد، دفعه بعد یک سال بشود. ما یک توافقی داشتیم که ظرف ده سال این باید تمام میشد. دیگر بنا نیست به قول معروف جرزنی کنند و دوباره به آن اضافه کنند. ایران واقعاً قائل به این نیست. البتّه بعضیها هم در داخل گفتند خوب است که مثلاً این شش ماه را بپذیریم. ولی در کل، ما این را قبول نداریم». گفتگوی تلفنی مسعود پزشکیان با ولادیمیر پوتین که بعد از آن موضوع قطعنامه پیشنهادی روسیه برای تمدید مکانیسم ماشه رسانه ای شد، نشان می دهد تا اینجا سنبه آن “بعضی ها” که با تمدید موافق هستند پر زورتر است و باید منتظر نتیجه کشمکش بود.