جمعه ۲۹ فروردین ۱۴۰۴

وزیر خارجه جمهوری اسلامی روز پنجشنبه ۲۸ فروردین، یعنی تنها چند روز مانده به دور دوم مذاکرات با آمریکا راهی مسکو شد. رسانه‌های ایران نوشتند این سفر “با پیام مستقیم رهبر انقلاب، نقطه عطفی در مناسبات تهران – مسکو و یک اقدام سنجیده در راستای بازتعریف توازن قدرت منطقه‌ای تلقی می‌شود”. بنا بر گزارش رسانه‌های ایران ظاهرا جمهوری اسلامی امیدوار است که پیام علی خامنه‌ای به ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه به “فعال‌سازی یک کانال اعتمادساز با شریک راهبردی ایران در برابر فشار‌های فزاینده واشنگتن” منجر شود. این سفر همچنین باید نشانه تاکید ایران بر  تداوم برنامه هسته‌ای خود و “مدیریت هم‌پوشانی منافع در حوزه‌هایی، چون قفقاز، غرب آسیا و نظام چندقطبی در حال شکل‌گیری و هشدار نسبت به اهداف غیر سازنده آمریکا در این خصوص” باشد.

گفته می‌شود که اعزام عراقچی به مسکو در این فضا، “صرفاً یک ابتکار دیپلماتیک نیست، بلکه نوعی انتقال پیام قدرت در قالب دیپلماسی هماهنگ است”. جمهوری اسلامی مدعی است با اتکا به “ابزار‌های دیپلماتیک”، از جمله پیام خامنه‌ای، در حال “بازتعریف نقش خود به عنوان بازیگری با اراده مستقل، عمق منطقه‌ای و ظرفیت چانه‌زنی در نظم در حال گذار جهانی است”. این در حالی است که ایران به عنوان یک “بازیگر ضدنظم” که بازوهای قدرت خود را در منطقه از دست داده و در وضعیت اقتصادی وخیمی به سر می‌برد، “ظرفیت” قابل ملاحظه‌ای برای چانه‌زنی در منطقه، در بازار جهانی و در “نظم فعلی جهان” ندارد.

به گفته اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، این سفر از قبل برنامه‌ریزی‌شده بود و قرار است عراقچی با همتای روسی خود سرگئی لاوروف پیرامون “روابط دوجانبه، تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، و نیز مذاکرات غیرمستقیم اخیر با آمریکا با مقامات عالی روسیه گفت‌وگو و تبادل نظر کند”. بسیاری بر این باورند که آمریکا از کارت اوکراین در مذاکرات با ایران استفاده خواهد کرد و روسیه “شریک راهبردی” قابل اعتمادی برای جمهوری اسلامی نیست. کما این که در ماده ۳ “توافقنامه جامع راهبردی ایران و روسیه” به روشنی تاکید شده است “در صورتی که هر یک از طرف‌های متعاهد در معرض تجاوز قرار گیرد، طرف متعاهد دیگر هیچ کمک نظامی یا کمک دیگر را به متجاوز که به تداوم تجاوز کمک کند، ارائه نخواهد کرد. روشن نیست دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و بخشی از تیم او که طرفدار مذاکره به جای اقدام نظامی هستند، آیا حاضرند در مقابل برنامه هسته‌ای ایران سازشی انجام دهند یا خیر. اما بیشتر ناظران روی یک نکته اتفاق نظر دارند و آن اینکه آمریکا روی سیاست منطقه‌ای ایران و تهدید إسرائيل سازشی نخواهد کرد.