دیدبان حقوق بشر، حمله به مدرسه میناب را دقیق وعامدانە ارزیابی کرد و نه تصادفی
دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۴۰۴
سازمان دیدبان حقوق بشر با انتشار گزارشی مفصل درباره حمله به مدرسه دخترانه (شجره طیبه) در میناب از ایالات متحده و اسرائیل خواست “فوراً مسئولیت خود را در قبال این حمله بررسی کرده و نتایج را بهصورت عمومی منتشر کنند”. در این اطلاعیه آمده است: «طرف مسئول باید بهطور کامل درباره آسیبهای واردشده به غیرنظامیان پاسخگو باشد و افرادی را که در این رویداد نقش داشتهاند، از جمله هر فردی را که مرتکب جنایت جنگی شده است، تحت پیگرد قرار دهد.»
دبستان دخترانه (شجره طیبه) در میناب در اولین روز حملات اسرائیل و امریکا به ایران هدف قرار گرفت. بر اساس آمار منتشره شده از سوی مقامات جمهوری اسلامی در اثر این حمله ۱۶۸ نفر کشته و ۹۶ نفر زخمی شدند.
خبرگزاری میزان گفته است در میان کشتهشدگان ۱۱۰ دانش آموز شامل ٦٦ پسر و ۵٤ دختر، ۲٦ معلم زن و چهار نفر از والدین وجود دارند.
ایالات متحده و اسرائیل هیچکدام مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفتهاند. یک سخنگوی ارتش اسرائیل به سازمان دیدبان حقوق بشر گفته است که “از هیچ حملهای [توسط ارتش اسرائیل] در این منطقه آگاه نیست”. دولت ایران ائتلاف آمریکا–اسرائیل را مسئول این حمله دانسته است.
ترامپ روز شنبه ۷ مارس (۱٦ اسفند)، پس از شرکت در مراسم انتقال رسمی پیکر شش سرباز آمریکایی که در حمله ایران در کویت کشته شدند، در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ویژه ریاستجمهوری، در پاسخ به پرسشی درباره حمله این مدرسه، بدون اشاره به جزئیات یا ارائه مدرک گفت: «ما فکر میکنیم که این کار توسط ایران انجام شده است. همانطور که میدانید آنها در استفاده از مهماتشان بسیار بیدقت هستند. آنها اصلا هیچ دقتی ندارند. این کار توسط ایران انجام شده است.»
زمانی که یک خبرنگار پرسید آیا ارزیابی ترامپ دقیق است یا خیر، پیت هگست، وزیر دفاع [جنگ] آمریکا پاسخ داد که پنتاگون “در حال بررسی” است و افزود: «تنها طرفی که غیرنظامیان را هدف قرار میدهد، ایران است.»
دیدیان حقوق بشر نوشته است: «مدرسه ابتدایی “شجره طیبه” در شهر میناب، استان هرمزگان، در مجاورت داخلی یک محوطهٔ وابسته به نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارد. با این حال، اطلاعاتی که دیدبان حقوق بشر بررسی کرده نشان میدهد که این مدرسه با دیوار از سایر بخشهای محوطه جدا شده و ورودی مستقلی رو به خیابان دارد.»
این نهاد مستقل حقوق بشری در ادامه با اشاره به الگوی حمله انجامشده تصریح کرده که بررسیهای این نهاد نشان میدهد که “این حمله با استفاده از مهمات هدایتشونده و بسیار دقیق انجام شده است، نه با سلاحهایی که دچار نقص در سامانهٔ هدایت یا پیشران شده باشند یا بهدلیل اختلال، بهصورت تصادفی به این منطقه اصابت کرده باشند”.
دیدبان حقوق بشر تاکید کرده که درباره این حمله باید “یک تحقیق فوری و جامع” صورت بگیرد و مشخص شود که آیا افراد مسئول در این حمله میدانستند که پیش از ظهر مدرسه پر از کودکان و معلمانشان هست یا نه.
سوفیا جونز، پژوهشگر منابع باز در آزمایشگاه تحقیقات دیجیتال دیدبان حقوق بشر گفته: «افرادی که مسئول یک حملهٔ غیرقانونی هستند باید پاسخگو شوند، از جمله پیگرد قضایی هر کسی که در ارتکاب جنایت جنگی نقش داشته است.»
دیدبان حقوق بشر ۱۴ ویدیو و عکس منتشرشده در شبکههای اجتماعی را که بلافاصله پس از حمله یا در جریان عملیات جستوجو و نجات ضبط شده بودند، راستیآزمایی و تحلیل کرده است.
پژوهشگران این نهاد حدود ۴۰ تصویر ماهوارهای در دسترس عموم را که طی ۲۵ سال گذشته ثبت شدهاند و نیز تصاویر ماهوارهای تجاریِ ثبتشده پس از حمله را بررسی کردند.
پژوهشگران این سازمان همچنین بیانیههای جمعیت هلالاحمر ایران و مقامهای دولتی ایران، اسرائیل و ایالات متحده، و گزارشهای رسانههای مستقل خارج از ایران را بررسی کردهاند.
دیدبان حقوق بشر به دلیل قطع اینترنت و محدودیتهای ارتباطی که از سوی مقامهای ایران اعمال شده، نتوانسته با شاهدان یا اعضای خانوادهٔ افرادی که در این حمله کشته شدند بهطور امن گفتوگو کند. با این حال، پژوهشگران این سازمان با دو منبعی گفتوگو کردند که خود با شاهدان و بستگان قربانیان صحبت کرده بودند.
تحقیقات دیدبان حقوق بشر نتوانسته به طور قطع نشان دهد که میزان استفاده از این مکان برای تاسیسات نظامی از سوی سپاه پاسداران چقدر بوده است. با این حال این سازمان تصریح کرده است: «اگر هر یک از این تأسیسات در داخل محوطه برای مقاصد نظامی مورد استفاده قرار گرفته باشد، بهنظر میرسد مقامهای ایرانی غیرنظامیان را در معرض خطری غیرضروری قرار دادهاند و در نتیجه، آنها نیز ناقض قوانین جنگ بودهاند.»
بررسی تصاویر ماهوارهای توسط دیدبان حقوق بشر نشان میدهد که دستکم هشت سازه در سراسر محوطه این مدرسه مستقیماً با مهمات هدف قرار گرفتهاند؛ از جمله پرتابهای که به مدرسه اصابت کرده و آن را بهشدت تخریب کرده است. این در حالی است که مدرسه با دیوار از سایر بخشهای محوطه جدا شده بود.
دو ویدیو که بلافاصله پس از حمله در کنار مدرسه فیلمبرداری شده و توسط پژوهشگران این نهاد راستیآزمایی شدهاند، دود سیاه برخاسته از بالای مدرسه و فروریختن بخشی از سقف آن را نشان میدهند.
دیدبان حقوق بشر نوشته است: «در یکی از ویدیوها، خطوط سفید زمین فوتبال، تور والیبال و دیوارهای رنگی مدرسه بهوضوح دیده میشود، همانطور که دو ستون دود دیگر از بخشهای دیگری از محوطه نیز قابل مشاهده است.»
با بررسی تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا دیدبان حقوق بشر به این نتیج رسیده است: «بین فوریه تا سپتامبر ۲۰۱۶، یک دیوار داخلی ساخته شده که مدرسه را از باقی محوطهٔ سپاه جدا میکند. علاوه بر این، در همین بازهٔ زمانی یک ورودی جداگانه بدون پست نگهبانی ایجاد شده که امکان دسترسی مستقیم از خیابان به مدرسه را فراهم میکرده، بدون آنکه نیاز باشد وارد محوطهٔ نظامی شد. دو برجک نگهبانی که پیشتر در تصاویر ماهوارهای قابل مشاهده بودند و کمتر از ۵۰ متر با ساختمان مدرسه فاصله داشتند نیز در سال ۲۰۱۶ برداشته شدند. محوطهٔ جلوی مدرسه پاکسازی شد و تا اوت ۲۰۱۷ خطوط زمین فوتبال در حیاط آن ترسیم شده بود.»
بر اساس بررسی تصاویر ماهوارهای در این محوطه یک درمانگاه متعلق به نیروی دریایی سپاه نیز وجود داشته که ژانویه ۲۰۲۵ (دی ماه ۱۴۰۳) با حضور سرلشگر حسین سلامی، فرمانده وقت سپاه پاسداران افتتاح شده است.