دونالد ترامپ شامگاه شنبه دهم مرداد، اعلام کرد، آمریکا فعلاً از اجرای حمله تازه علیه ایران خودداری خواهد کرد
دوشنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۵
ترامپ گفت چارچوب اولیه توافقی شکل گرفته است که (بازگشایی فوری، کامل و همهجانبه) تنگه هرمز و پایان دادن به آنچه او (تهدید هستهای ایران) خواند، از محورهای اصلی آن خواهد بود. او افزود تصمیم خود را با هدف تأمین منافع جهان و (بقای ایرانی موفق و شکوفا) گرفته، اما هشدار داد لغو حمله به دستیابی سریع به توافق وابسته است.
رئیسجمهوری آمریکا همچنین مدعی شد اسرائیل نیز به این تصمیم پیوسته است. دولت اسرائیل تا بامداد یکشنبه به این سخنان واکنش رسمی نشان نداده و جزئیات مربوط به زمانبندی، ضمانتهای اجرایی و طرفهای احتمالی توافق نیز منتشر نشده است.
اعلام توقف حمله پس از گفتوگوی تلفنی ترامپ با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، صورت گرفت. خبرگزاری رسمی عربستان گزارش داد بن سلمان در این تماس بر ضرورت اولویت دادن به گفتوگو و کاهش تنشهای منطقهای تأکید کرده است. عربستان و دیگر کشورهای عربی خلیج فارس نگراناند حمله گسترده تازه آمریکا، پاسخ ایران به پایگاهها و تأسیسات نفتی منطقه را در پی داشته باشد.
در تهران، منابع نظامی که خبرگزاری مهر نام آنها را اعلام نکرد، ادعای ترامپ درباره درخواست ایران برای توقف حملات را «دروغی تازه» توصیف کردند. این منابع گفتند نیروهای مسلح ایران، چه آمریکا حمله کند و چه عقبنشینی کند، در بالاترین سطح آمادگی باقی خواهند ماند و در صورت اجتنابناپذیر شدن رویارویی، نتیجه در میدان تعیین خواهد شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز پیش از اعلام تصمیم ترامپ در گفتوگو با مقامهای ترکیه، پاکستان و عربستان هشدار داده بود هر حمله تازه آمریکا یا اسرائیل با پاسخ «قاطع و متناسب» روبهرو خواهد شد. او همچنین گفت کشورهای منطقه در صورت مشارکت یا کمک به چنین حملاتی، باید پیامدهای تصمیم خود را بپذیرند.
در همین حال، درگیریهای پراکنده در منطقه متوقف نشده است. ارتش کویت اعلام کرد چند پهپاد «متخاصم» را که از سوی ایران به سمت شماری از تأسیسات حیاتی و نظامی این کشور پرتاب شده بودند، منهدم کرده است. گزارشی از تلفات این حملات منتشر نشده است.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز روز شنبه از دو حادثه جداگانه برای نفتکشها در آبهای نزدیک عمان خبر داد. در یک مورد، پرتابهای ناشناس به موتورخانه یک نفتکش اصابت کرد و به آن آسیب رساند. ناخدای نفتکشی دیگر نیز از مشاهده انفجار و برخورد جسمی به آب در نزدیکی کشتی خبر داد، اما این شناور آسیبی ندید.
تنگه هرمز که پیش از آغاز جنگ مسیر عبور حدود ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان بود، در هفتههای اخیر تقریباً به روی کشتیرانی عادی بسته شده است. ایران و آمریکا مسیرهای متفاوتی برای عبور کشتیها تعیین کردهاند و چند نفتکش و کشتی تجاری نیز در تلاش برای گذر از این آبراه هدف قرار گرفتهاند.
همزمان، حوثیهای یمن تهدیدهای خود علیه کشتیهای مرتبط با عربستان در بابالمندب و دریای سرخ را افزایش دادهاند. گسترش ناامنی از هرمز به بابالمندب، دو گذرگاه اصلی انتقال انرژی، نگرانیها درباره اختلال بیشتر در صادرات نفت و افزایش هزینه حملونقل دریایی را تشدید کرده است.
بازگشت درگیریهای گسترده در ماه ژوئیه موجب شد قیمت نفت برنت حدود ۲٤ درصد افزایش یابد. بالا رفتن قیمت سوخت و فشارهای تورمی، در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره، دولت ترامپ را با فشار سیاسی فزایندهای روبهرو کرده است. تنها حدود یکسوم آمریکاییها از ادامه جنگ حمایت میکنند.
ترامپ روز جمعه گفته بود تیم مذاکرهکننده آمریکا، شامل مارکو روبیو، وزیر خارجه، استیو ویتکاف، نماینده ویژه، و جرد کوشنر، داماد و مشاور او، قادر به دستیابی به توافق با ایران است. با این حال، هنوز نشانهای از مذاکرات مستقیم یا پذیرش رسمی چارچوب مورد ادعای ترامپ از سوی تهران منتشر نشده است.
تصمیم تازه رئیسجمهوری آمریکا خطر یک موج فوری از حملات گسترده را کاهش داده، اما ماهیت مشروط آن و ادامه حملات پهپادی و حوادث دریایی نشان میدهد توقف کنونی همچنان شکننده است. اختلاف بر سر کنترل تردد در تنگه هرمز و تعریف «پایان تهدید هستهای ایران» نیز دو مانع اصلی در مسیر توافق احتمالی باقی ماندهاند.