یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵

در یکی از شدیدترین رویارویی‌های دریایی میان ایران و آمریکا از آغاز جنگ، نیروهای ایالات متحده روز شنبه ١٤ شهریور سه نفتکش مرتبط با ایران را در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان هدف قرار دادند. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد این حملات پس از آن انجام شد که سپاه پاسداران با موشک‌های بالستیک دو ناو جنگی آمریکایی را هدف گرفت. ایران نیز ساعاتی بعد اعلام کرد سه نفتکش در تنگه هرمز و سه شناور مرتبط با آمریکا در مناطق دیگر را هدف قرار داده است.
سنتکام می‌گوید یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن موشک‌انداز آمریکا از «چند حمله» ایران جان سالم به در برده‌اند و هیچ نظامی آمریکایی آسیب ندیده است. در مقابل، نیروهای آمریکایی نفتکش «داونی» را در نزدیکی جزیره خارک و نفتکش «استارک ۱» را در نزدیکی جاسک از کار انداختند و نفتکش خالی «کایلو» که با نام «نوکسن» نیز شناخته می‌شود، در دریای عمان به طور کامل منهدم شد. به گفته ارتش آمریکا، پیش از حمله به نفتکش سوم به خدمه دستور داده شد کشتی را ترک کنند.
رسانه‌های ایران گفته‌اند چهار موشک آمریکایی یکی از نفتکش‌ها را در حدود ده کیلومتری جزیره خارک هدف قرار داده‌اند. گزارش‌های اولیه از تلفات انسانی حکایت ندارد و خدمه نفتکش‌ها تخلیه شده‌اند. تاکنون گزارشی مبنی بر حمله مستقیم آمریکا به تأسیسات نفتی جزیره خارک منتشر نشده و حمله تأییدشده در این منطقه متوجه یک نفتکش در نزدیکی جزیره بوده است. این تمایز از آن رو اهمیت دارد که خارک پیش از جنگ محل صدور حدود ۹۰ درصد نفت خام ایران بود.
دریادار برد کوپر، فرمانده سنتکام، در واکنش به حملات موشکی ایران گفت واشنگتن در برابر هر حمله به کشتی‌های جنگی خود «هزینه اقتصادی بیشتری» به تهران تحمیل خواهد کرد. او حتی تهدید کرد آمریکا در صورت لزوم می‌تواند «ناوگان نفتی محدود و آسیب‌پذیر ایران» را نابود کند؛ تهدیدی که نشان می‌دهد واشنگتن اکنون علاوه بر اهداف نظامی، حمل‌ونقل نفت ایران را نیز مستقیماً وارد میدان جنگ کرده است. آمریکا مدعی است سه نفتکش هدف‌گرفته‌شده بخشی از شبکه‌ای هستند که درآمد آن در اختیار سپاه پاسداران و نیروهای هم‌پیمان ایران در منطقه قرار می‌گیرد.
سپاه پاسداران در مقابل هشدار داده است حملات به شناورهای نظامی آمریکا در صورت ادامه مداخله واشنگتن در کشتیرانی ایران شدت خواهد گرفت. نیروی دریایی سپاه همچنین به کشتی‌هایی که قصد عبور از مسیرهایی را دارند که تهران «غیرمجاز» می‌داند هشدار داده است که ممکن است هدف قرار گیرند. تلویزیون دولتی ایران گفته است در پاسخ به حملات آمریکا، سه نفتکش و سه شناور مرتبط با آمریکا هدف قرار گرفته‌اند؛ اما تا بامداد یکشنبه هیچ منبع مستقل یا آمریکایی خسارت به این شناورها را تأیید نکرده است.
این درگیری پس از یک هفته تشدید سریع حملات رخ داده است. پس از حدود یک ماه آرامش نسبی، آمریکا در پایان اوت بار دیگر اهدافی در جنوب ایران و اطراف تنگه هرمز را بمباران کرد و ایران نیز با موشک و پهپاد به مواضع و کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی در منطقه، از جمله اردن، بحرین و کویت، حمله کرد. در یکی از حملات آمریکا در جنوب ایران در هفته گذشته، محل برگزاری یک مراسم عروسی در منطقه کوهستک نیز آسیب دید و دست‌کم پنج نفر کشته و ده‌ها نفر زخمی شدند.
کانون این مرحله از جنگ بیش از هر زمان دیگری به تنگه هرمز و صادرات نفت منتقل شده است. داده‌های شرکت کپلر نشان می‌دهد روز پنج‌شنبه تنها چهار کشتی حامل کالا از تنگه عبور کرده‌اند، در حالی که متوسط ده‌روزه حدود ۱۵ کشتی بوده است. پیش از آغاز جنگ، حدود ۱۲۵ کشتی تجاری در روز از این آبراه عبور می‌کردند. آمریکا تلاش کرده است با اسکورت کشتی‌ها مسیر صادرات نفت کشورهای خلیج فارس را باز نگه دارد، در حالی که ایران همچنان مدعی کنترل عبور و مرور در تنگه است.
بازار نفت نیز به این تشدید تنش واکنش نشان داده است. نفت برنت روز جمعه در ۹٦ دلار و ۲۸ سنت بسته شد و در طول هفته حدود ٦/٧ درصد افزایش یافت؛ بالاترین قیمت آن از اواخر ژوئیه. نگرانی اصلی بازار این است که ادامه حمله به نفتکش‌ها یا گسترش جنگ به تأسیسات نفتی خارک، جریان نفت خلیج فارس را بار دیگر به‌شدت مختل کند.
در همین حال تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش بیشتر جنگ ادامه دارد. وزیر خارجه مصر روز شنبه ١٤ شهریور،  در تماس جداگانه با همتایان خود در عمان و بحرین خواستار بازگشت ایران و آمریکا به مذاکرات، کاهش تنش و تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز شد. اما مواضع دو طرف در ساعات اخیر بیشتر نشانه آمادگی برای دور تازه‌ای از مقابله نظامی داشته است تا بازگشت فوری به میز مذاکره.
تا بامداد یکشنبه ٦ سپتامبر(٠١٥ شهریور)، خبر موثقی از حمله مستقیم به تأسیسات نفتی جزیره خارک یا تلفات انسانی در سه نفتکش ایرانی منتشر نشده است. مهم‌ترین تحول تازه، تأیید رسمی نام و محل سه نفتکش هدف‌گرفته‌شده از سوی سنتکام و تهدید صریح فرمانده ارتش آمریکا به گسترش حملات علیه ناوگان نفتی ایران است. هم‌زمان، ادعای ایران درباره حمله به شش شناور در انتظار تأیید مستقل باقی مانده و تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین نقطه خطر برای مرحله بعدی جنگ است.