دانشگاههای ایران آماج موج تازه برخوردها؛ پروندهسازی انضباطی، احضار، تعلیق واخراج دانشجویان
شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۵
گزارشهای رسیده از دانشگاههای مختلف ایران نشان میدهد که موج تازهای از
تشکیل پروندههای انضباطی و صدور احکام سنگین برای دانشجویان آغاز شده است.
این روند از اسفند سال آغاز شده بود و در روزهای اخیر شدت بیشتری یافته است.
گزارش رسانهها و نهادهای دانشجویی در چندین دانشگاه از جمله دانشگاههای
صنعتی شریف، تهران، امیرکبیر و علم و صنعت از افزایش فشارهای انضباطی،
بازداشتهای پراکنده و اجرای احکام سنگین قضایی خبر میدهند. همزمان ارعاب و
فشار بر دانشجویان دانشگاههای سراسر ایران ادامه دارد.
روزنامه شرق در گزارشی، ابعاد دیگری از این پروندهها را تشریح کرده است. در این
گزارش آمده است که اسفند ۱۴۰۴ دانشجویان دانشگاههای مختلف با تماسها و
پیامکهایی از طرف دانشگاه مواجه شدند؛ پیامهایی که به آنها از تشکیل پرونده
انضباطی خبر میداد. حالا اما در خرداد ۱۴۰۵، در روزهایی که تعطیلی دانشگاهها به
واسطه جنگ در حال رسیدن به سه ماه است، دانشگاههای مختلف شروع به پیگیری
پروندهها و تشکیل پروندههای انضباطی جدید کردهاند. احکام صادره کمسابقه است؛
در دانشگاه شریف پنج تا هفت دانشجو حکم اخراج گرفتهاند و بیش از ۲۰ دانشجو یک
تا سه ترم از تحصیل تعلیق شدهاند. به نوشته شرق وزارت علوم در اینباره اظهار
نظری نکرده و کسی در وزارتخانه پاسخگوی سوالات این روزنامه نیست.
در دانشگاه صنعتی شریف، بر اساس گزارشهای منتشرشده در دو هفته نخست خرداد
۱۴۰۵، دستکم ۳۰ نفر از دانشجویان توسط کمیته انضباطی محکوم شدهاند. این
احکام در ارتباط با فعالیت در فضای مجازی و پروندههای مربوط به اعتراضات
سراسری سال گذشته صادر شده است. حکم بدوی دستکم ۶ تن از این دانشجویان،
اخراج همراه با پنج سال محرومیت از تحصیل در تمامی دانشگاهها است و برای
سایرین نیز احکام منع موقت از تحصیل به مدت یک یا چند نیمسال (تعلیق یک تا سه
ترم) صادر شده است.
اگرچه اتهاماتی چون برنامهریزی برای ایجاد آشوب در دانشگاه مطرح شده، اما تعداد
قابل توجهی از پروندهها صرفاً در پی فعالیتهای دانشجویان در فضای مجازی از جمله
محتوای پروفایل، پیام در گروههای خصوصی یا بازنشر مطالب در تلگرام و شبکه
ایکس تشکیل شده است. در یک مورد، مصداق حکم صادرشده عکس پروفایل دانشجو
بوده و در مورد دیگر، پیامی در گروه خصوصی دانشکده باعث صدور حکم شده است.
یک دانشجوی دانشگاه شریف به روزنامه شرق گفته اتهامات از موارد کلی مثل
رعایتنکردن شئونات دانشجویی شروع میشود و به موارد سنگینی چون حمایت از
مکاتب الحادی و برهمزدن نظم دانشگاه میرسد. اما بخش عجیب داستان، برخورد با
فعالیتهای فضای مجازی است؛ در حالی که پیش از این ادعا شده بود تجسس در
فضای مجازی متوقف شده، حالا شاهدیم که سه نفر فقط بهخاطر فعالیت در تلگرام و
توییتر حکم اخراج گرفتهاند. جالب اینجاست که مصداق حکم یکی از آنها صرفا عکس
پروفایلش بوده و دیگری بهخاطر پیامی در گروه خصوصی دانشکدهای دچار مشکل
شده است. به گفته او، ترکیب کمیته شامل استادانی است که حتی در خارج از دانشگاه
به تندروی شهرت دارند. در جلسات، بهجای بررسی مستندات، به اظهارات افرادی تحت
عنوان مطلع استناد میشود، بدون اینکه فیلم یا عکسی به دانشجو نشان داده شود.
فراتر از آن، جلسات به تفتیش عقاید شبیه است و از بچهها درباره نظرات شخصیشان
سؤال میکنند.
در برخی موارد، جلسه تفهیم اتهام و صدور رأی در یک روز صورت گرفته است.
همچنین وضعیت یک فارغالتحصیل در حال دریافت دانشنامه به “نامشخص” تغییر
یافته تا امکان محکومیت او در کمیته فراهم شود. در واکنش به این روند، ۵۳ تشکل،
نشریه و نهاد دانشجویی دانشگاه صنعتی شریف در نامهای مشترک به رئیس این
دانشگاه، به احکام صادرشده اعتراض کردند و خواستار لغو فوری آنها و توقف روند
جاری رسیدگیها شدند. آنها این اقدامات را نقض ضوابط شکلی و اصول مندرج در
شیوهنامه انضباطی دانستهاند.
در دانشگاه تهران نیز کمابیش همین وضعیت برقرار است. در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۴۰۵،
دستکم ۱۰ دانشجو در ارتباط با تجمعات اسفند ۱۴۰۴ (که پس از اعتراضات دیماه
برگزار شده بود)، به صورت تلفنی به کمیته انضباطی احضار شدند. عناوین اتهامی این
دانشجویان “ایجاد بلوا و آشوب” و “عنصر اصلی تجمع غیرقانونی” عنوان شده است.
کمیته انضباطی دانشگاه تهران از دانشجویان خواسته است که پیشدفاعیه خود را به
صورت ایمیل ارائه دهند و تشکیل جلسه را به زمان حضوریشدن دانشگاهها موکول
کرده است. این در حالی است که بر اساس شیوهنامه انضباطی ۱۴۰۳، تفهیم اتهام باید
همراه با ارائه مستندات در جلسه حضوری انجام شود و اخذ پیشدفاعیه ایمیلی بدون
ارائه مستندات خلاف رویه قانونی است.
بر اساس گزارشهای دانشجویی منعکسشده در خبرنامه امیرکبیر، فضای حاکم بر این
جلسات سرکوبگرانه توصیف شده است. اعضای کمیته با برخوردهایی خارج از اصول
حرفهای، دانشجویان را متهم به سهیم بودن در کشتهشدن هموطنان خود در جنگ
کرده و آنها را تحت فشار، تهدید به پیگیری از نهادهای بیرون دانشگاه و تجسس در
نظرات شخصی قرار دادهاند.