چهارشنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵

امارات متحده عربی روز سه‌شنبه اعلام کرد از سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک، خارج می‌شود؛ تصمیمی که در بحبوحه بحران بی‌سابقه انرژی ناشی از جنگ با ایران، ضربه‌ای مهم به این سازمان و نشانه‌ای تازه از شکاف میان کشورهای خلیج فارس ارزیابی می‌شود.
به گزارش رویترز از دوبی، سهیل محمد المزروعی، وزیر انرژی امارات، گفت این تصمیم پس از بررسی دقیق راهبردهای انرژی این کشور اتخاذ شده است. او در پاسخ به این پرسش که آیا امارات پیش از اعلام تصمیم خود با عربستان سعودی، رهبر عملی اوپک، مشورت کرده است یا نه، گفت ابوظبی این موضوع را با هیچ کشور دیگری در میان نگذاشته است. به گفته او، این یک «تصمیم سیاسی» است که پس از بررسی سیاست‌های کنونی و آینده مربوط به سطح تولید نفت گرفته شده است.
خروج امارات، که سال‌ها از اعضای مهم اوپک بوده، می‌تواند انسجام این سازمان را تضعیف کند. اوپک معمولاً، با وجود اختلافات داخلی بر سر مسائل ژئوپولیتیک و سهمیه‌های تولید، تلاش کرده است چهره‌ای متحد از خود نشان دهد. اما بحران کنونی انرژی و فشار ناشی از جنگ با ایران، اختلافات پنهان میان کشورهای تولیدکننده نفت در خلیج فارس را آشکارتر کرده است.
کشورهای تولیدکننده نفت در خلیج فارس در هفته‌های اخیر با دشواری جدی در صدور نفت از مسیر تنگه هرمز روبه‌رو بوده‌اند؛ گذرگاهی میان ایران و عمان که در شرایط عادی حدود یک‌پنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند. تهدیدها و حملات ایران علیه کشتی‌ها، عبور نفتکش‌ها را مختل کرده و بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازه‌ای روبه‌رو ساخته است. وزیر انرژی امارات گفت خروج این کشور از اوپک و همچنین از چارچوب گسترده‌تر اوپک‌پلاس، به دلیل وضعیت موجود در تنگه هرمز، تأثیر بزرگی بر بازار نخواهد داشت.
این تصمیم از نگاه ناظران، یک موفقیت سیاسی برای دونالد ترامپ نیز به شمار می‌رود. رئیس‌جمهور آمریکا پیش‌تر بارها اوپک را به بالا بردن مصنوعی قیمت نفت متهم کرده و در سخنرانی سال ۲۰۱۸ خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفته بود این سازمان «بقیه جهان را غارت می‌کند». او همچنین حمایت نظامی آمریکا از کشورهای خلیج فارس را به قیمت نفت پیوند زده و گفته بود آمریکا از اعضای اوپک دفاع می‌کند، اما آنان با تحمیل قیمت‌های بالا از این حمایت سوءاستفاده می‌کنند.
تصمیم امارات پس از آن اعلام شد که این کشور، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین متحدان واشنگتن و یکی از مراکز اقتصادی و مالی منطقه، از واکنش کشورهای عربی به حملات ایران در جریان جنگ انتقاد کرده بود. انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس‌جمهور امارات، روز دوشنبه در نشستی در «مجمع تأثیرگذاران خلیج فارس» گفت کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از نظر لجستیکی از یکدیگر حمایت کردند، اما از نظر سیاسی و نظامی، موضع آنان به گفته او «از نظر تاریخی ضعیف‌ترین» موضع بوده است. او افزود از اتحادیه عرب چنین موضع ضعیفی را انتظار داشته و از آن شگفت‌زده نشده، اما انتظار نداشته است شورای همکاری خلیج فارس نیز چنین ضعیف عمل کند.
وزیر انرژی امارات تأکید کرد کشورش مدت طولانی عضو اوپک و اوپک‌پلاس بوده، اما جهان در آینده به انرژی بیشتری نیاز خواهد داشت و اقدام امارات می‌تواند به پاسخ‌گویی به این تقاضا کمک کند. خروج امارات در شرایطی صورت می‌گیرد که ظرفیت مازاد تولید نفت در جهان در سطحی بسیار پایین قرار دارد و بازار نفت بیش از پیش فشرده شده است. فعالیت خارج از چارچوب اوپک به امارات امکان می‌دهد از موقعیت خود به‌عنوان تولیدکننده نفت کم‌هزینه و با کربن پایین‌تر بهره بیشتری ببرد.
از نگاه ابوظبی، خروج از اوپک می‌تواند در نهایت به سود مصرف‌کنندگان و اقتصاد جهانی باشد، زیرا به گفته مقام‌های اماراتی، عرضه انرژی را انعطاف‌پذیرتر و قابل اتکاتر می‌کند. با این حال، این تصمیم در میانه جنگ و بحران تنگه هرمز، بیش از آن‌که فقط یک تغییر در سیاست انرژی باشد، نشانه‌ای از دگرگونی در موازنه سیاسی و اقتصادی خلیج فارس است؛ جایی که همبستگی سنتی میان متحدان نفتی، زیر فشار جنگ، امنیت کشتیرانی و رقابت‌های منطقه‌ای، بیش از هر زمان دیگر شکننده شده است.