جمعه ۱۴ فروردین ۱۴۰۵

حملات آمریکا و اسرائیل به دو کارخانه بزرگ فولاد ایران احتمالا توان تهران برای
ادامه جنگ را تضعیف می‌کند، اما هم‌زمان می‌تواند اقتصاد ایران را به شکلی
جبران‌ناپذیر فلج کند.
بمباران دوتولیدکنندۀ بزرگ فولاد ایران، یعنی فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان
اهواز، واکنش‌های گسترده‌ای در داخل ایران برانگیخت. بخش عمده این واکنش‌ها بر
این پرسش متمرکز بود که آیا این دو مجموعه صنعتی واقعا اهدافی مشروع از نظر
نظامی بوده‌اند یا نه.
برخی استدلال می‌کنند که این مراکز به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با شبکه‌های
اقتصادی مرتبط بوده‌اند که دولت و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را سرپا نگه
می‌دارند.
در مقابل، گروهی دیگر این حملات را یورش به زیرساخت‌های صنعتی غیرنظامی در
کشوری می‌دانند که پیش‌تر نیز زیر فشار شدید بمباران‌های آمریکا و اسرائیل قرار
داشته است.
با این حال، کمتر کسی ظاهرا به پیامدهای بلندمدت فلج شدن تولید فولاد ایران توجه
کرده است؛ بخشی که یکی از مهم‌ترین ستون‌های صنعتی کشور به شمار می‌رود.
هرچند اقتصاد ایران همچنان به‌شدت به نفت وابسته است، این کشور در سال ۲۰۲۵
در میان تولیدکنندگان بزرگ فولاد خام جهان نیز قرار داشت.
انجمن جهانی فولاد، تولید سالانه فولاد خام ایران را حدود ۳۱/۸ میلیون تن برآورد
کرده است. همچنین، بر اساس گزارش‌های نزدیک به شرکت، فولاد مبارکه به‌تنهایی
بین مارس ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶ حدود ۸۶۰ میلیون دلار درآمد صادراتی داشته
است.
حمله هوایی به کارخانه‌ای با این ابعاد، فقط به توان نظامی ایران آسیب نمی‌زند. این
حمله همچنین ضربه‌ای است به زنجیره‌های تامین، اشتغال صنعتی، صادرات و یکی از
معدود بخش‌های اقتصاد ایران که با وجود تحریم‌ها هنوز وزن واقعی خود را حفظ کرده
است.
ابعاد کامل خسارت هنوز به‌طور مستقل روشن نیست و بخش زیادی از جزئیات از
گزارش‌های رسانه‌های داخلی ایران و رسانه‌های تخصصی حوزه انرژی و کالا به
دست آمده است. با این حال، تصویر کلی کم‌وبیش روشن است.
“آرگوس مدیا” که بازارهای جهانی انرژی و کالا را رصد می‌کند، گزارش داده که
حملات به انبارها و زیرساخت‌های برق در فولاد خوزستان و فولاد مبارکه آسیب زده و
انتظار می‌رود تولید و ظرفیت صادراتی ایران را کاهش دهد.

روزنامه وال‌استریت ژورنال هم گزارش داده است که فولاد خوزستان فعالیت خود را
متوقف کرده، در حالی که فولاد مبارکه با وجود خسارت‌ها همچنان فعال مانده است.
تولید فولاد به تامین پیوسته برق وابستگی بالایی دارد. اگر پست‌های برق،
نیروگاه‌های اختصاصی یا خطوط تولید هدف قرار بگیرند، آثار این حملات معمولا بسیار
فراتر از واحدهای مستقیما آسیب‌دیده گسترش پیدا می‌کند.
یک کارشناس برآورد کرده که زیان مستقیم این حملات ممکن است بین ۵ تا ۶ میلیارد
دلار باشد، اما تاکید کرده است که خسارت گسترده‌تر به اقتصاد ملی می‌تواند بسیار
فراتر از این رقم باشد، زیرا اختلال ایجادشده به بخش ساختمان، تولید صنعتی و طیف
وسیعی از صنایع پایین‌دستی سرایت خواهد کرد.
پیامدهای اجتماعی این حملات نیز می‌تواند چشمگیر باشد. وال‌استریت ژورنال گزارش
داده که فولاد اصفهان 30 هزار و فولاد خوزستان حدود ۱۰ هزار کارگر دارد که
بسیاری از آن‌ها پیمانی کارند و از امنیت شغلی اندکی برخوردارند.
توقف طولانی‌مدت تولید نه‌تنها بر کارگران کارخانه، بلکه بر پیمانکاران و صنایع
وابسته نیز اثر خواهد گذاشت.
روابط عمومی شرکت فولاد مبارکه اصفهان از پرسنل خود خواسته تا اطلاع بعدی به
مجتمع مراجعه نکنند.
این حملات فقط متوجه کارخانه‌های فولاد نبودند؛ آن‌ها بخشی را هدف گرفتند که ستون
نگه‌دارنده بخش بزرگی از اقتصاد صنعتی کشور است.
و اگر این بخش بیش از این تضعیف شود، بعید است پیامدهای آن پشت درهای
کارخانه‌ها باقی بماند.