چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵

حسین راغفر، اقتصاددان، با هشدار درباره پیامدهای سقوط ارزش پول ملی و گسترش نابرابری، از رشد پدیده «مادون‌طبقه» در ایران خبر داد؛ گروهی که به دلیل ازدست‌دادن فرصت‌های شغلی و ناتوانی در بازیابی جایگاه خود، عملاً از چرخه اقتصادی خارج شده‌اند. او این وضعیت را تهدیدی برای انسجام اجتماعی و ثبات کشور دانست و تأکید کرد مقابله با آن، بیش از هر چیز نیازمند اراده سیاسی است.

راغفر در گفت‌وگو با اقتصاد۲۴، کاهش ارزش پول ملی در ماه‌ها و سال‌های اخیر را بی‌سابقه توصیف کرد و گفت پیامد آن، کاهش ارزش پس‌اندازهای مردم و قدرت خرید دستمزدبگیران، هم‌زمان با تورم شدید و رکود اقتصادی است. به گفته او، حاصل این روند «تحقیر طبقه متوسط و له‌شدن طبقه پایین جامعه» بوده است. در این گفت‌وگو، با استناد به گزارش مرکز آمار ایران، تورم نقطه‌به‌نقطه مهر ۱۴۰۵ معادل ۸۸٫۷ درصد و تورم سالانه ۷۶٫۸ درصد اعلام شده است.

این اقتصاددان توضیح داد افرادی که در وضعیت «مادون‌طبقه» قرار می‌گیرند، معمولاً با بیکاری مزمن، کارتن‌خوابی و آسیب‌های مشابه روبه‌رو می‌شوند. از نظر او، مسئله فقط کاهش درآمد نیست؛ بخشی از جامعه امکان بازگشت به اشتغال و دستیابی به فرصت‌های زندگی را از دست می‌دهد و از مشارکت اقتصادی کنار گذاشته می‌شود.

راغفر گفت این وضعیت، زمینه‌های خطرناک نارضایتی ساختاری را در خود دارد و به تهدیدی برای امنیت ملی تبدیل شده است. او با اشاره به مشکلات گسترده معیشتی و آسیب‌دیدن ظرفیت سرمایه‌گذاری، به‌ویژه در تولید، تأکید کرد که بحران در لایه‌های مختلف جامعه و نابرابری‌های شدید اقتصادی و اجتماعی، از جدی‌ترین تهدیدهای پیش روی کشور است.

راغفر یکی از پیامدهای این روند را تهدید هویت ملی نسل جوان دانست و گفت جوانان امید خود را به فرصت دستیابی به یک زندگی انسانی از دست داده‌اند. او با بیان اینکه قیمت مسکن در چند ماه اخیر بیش از دو برابر شده، افزود بسیاری از جوانان دیگر حتی به تأمین یک خانه اجاره‌ای نیز امید ندارند.

به گفته او، نبود چشم‌اندازی روشن برای آینده، ناامیدی را گسترش می‌دهد و پیامدهای نابرابری را پیچیده‌تر می‌کند. راغفر هشدار داد ادامه این وضعیت، علاوه بر آثار معیشتی، ثبات اجتماعی و سیاسی کشور را نیز تهدید می‌کند و به همین دلیل رسیدگی به مسکن و کاهش شکاف‌های اقتصادی باید با اقداماتی جدی همراه شود.

این اقتصاددان واگذاری زمین برای ساخت مسکن جوانان را یکی از اقداماتی دانست که در اختیار حاکمیت قرار دارد. او تأکید کرد اجرای چنین سیاستی امکان‌پذیر است، اما به عزم سیاسی و اراده دولت نیاز دارد.

راغفر همچنین بخشی از رشد نابرابری را ناشی از نحوه توزیع دارایی‌های عمومی دانست؛ دارایی‌هایی که به گفته او، به‌جای برخورداری همه مردم، به گروه‌هایی درون ساختار قدرت اختصاص می‌یابد. او گفت این شیوه توزیع، بخش قابل‌توجهی از جامعه را از دسترسی به منابع و فرصت‌های زندگی انسانی محروم می‌کند و آثار روانی و هویتی سنگینی بر جای می‌گذارد.

راغفر درباره وضعیت طبقه متوسط نیز گفت شوک‌های ارزی و سرکوب دستمزدها، امنیت و بسیاری از نقش‌های این طبقه را تضعیف کرده و شمار زیادی از اعضای آن را به زیر خط فقر رانده است. به گفته او، هنگامی که تأمین نیازهای اولیه زندگی به دغدغه اصلی تبدیل می‌شود، امکان مشارکت اجتماعی و کمک به حل مسائل جامعه نیز کاهش می‌یابد.

او مهاجرت بخشی از این نیروها را آسیبی بزرگ به سرمایه انسانی کشور توصیف کرد و خواستار تقویت جایگاه طبقه متوسط شد. راغفر تأکید کرد کاهش نابرابری و افزایش قدرت خرید می‌تواند به بازگشت امید کمک کند؛ زیرا شکاف‌های اقتصادی موجود، منشأ بسیاری از آسیب‌های روانی و هویتی در جامعه شده‌اند.