پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵

وب‌سایت خبری آوش که با مشارکت گروهی از روزنامه‌نگاران مستقل در داخل ایران
فعالیت دارد، در گزارشی از وضعیت اشتغال در شرایط جنگی نوشت که زنان نخستین
قربانیان تعدیل نیرو و بی‌ثباتی شغلی در این مدت بوده‌اند.
در این گزارش آمده است که این پدیده نه تنها دستاوردهای ناچیز دهه‌های گذشته در
حوزه اشتغال زنان را تهدید می‌کند، بلکه الگویی از جابه‌جایی جنسیتی را به نمایش
گذاشته که در آن، مردان به سرعت در حال اشتغال موقعیت‌هایی هستند که پیش‌تر در
اختیار زنان بود.
بررسی داده‌های منتشر شده توسط تحریریه آوش، نشان می‌دهد که نوسانات ارزی،
تحریم‌ها و سایه جنگ، امنیت شغلی زنان را بیش از هر گروه دیگری هدف قرار داده
است.

در بسیاری از بخش‌های خدماتی و حتی مشاغل فعال در بستر اینترنت که پیش از این
به عنوان پناهگاه اصلی اشتغال زنان شناخته می‌شد، روند نگران کننده‌ای از تعدیل
نیرو آغاز شده است.
نکته حائز اهمیت در این میان، نه تنها حذف فیزیکی زنان از لیست بیمه و حقوق، بلکه
جایگزینی هدفمند آن‌ها با نیروی کار مرد است.
بسیاری از کارفرمایان در شرایط ناپایداری اقتصادی، با تکیه بر کلیشه‌های سنتی،
ترجیح می‌دهند نیروی کار مرد را که به زعم آن‌ها از تعهدات خانوادگی کمتری
برخوردار است یا در شرایط بحرانی انعطاف بیشتری دارد، جایگزین زنان کنند.
از سوی دیگر برخی از کارفرمایان ترجیح می‌دهند زنان را حفظ کنند اما حقوق کمتری
نسبت به مردان پرداخت کنند.
در این گزارش به نقل از روزنامه دنیای اقتصاد، آمده است که نرخ بیکاری زنان فارغ
التحصیل دانشگاهی در ایران بیش از دو برابر مردان در وضعیت مشابه است.
گزارش‌ها تأیید می‌کنند که در موج تعدیل نیروهای ناشی از بی‌ثباتی اقتصادی، نرخ
خروج زنان از بازار کار بسیار سریع‌تر از مردان بوده و موقعیت‌های شغلی تخلیه
شده، به سرعت توسط جویندگان کار مرد اشغال شده است.
از سوی دیگر، نرخ اشتغال پایدار برای زنان در مقایسه با مردان بسیار پایین‌تر است؛
به این معنا که حتی در صورت یافتن شغل، احتمال اخراج یا تغییر شرایط کاری برای
زنان در هر تکانه اقتصادی بسیار بالاتر از همتایان مردشان است.
بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی تحریریه آوش، نرخ مشارکت زنان ایرانی در
اقتصادی ۱۳.۵ است، اما این عدد در کشور عربستان ۳۴.۴ درصد در سال ۲۰۲۴
بوده است.
در بخش دیگری از این گزارش با اشاره به پدیده‌ای به نام “سقف شیشه‌ای” آمده
است: این اصطلاح به موانع نامرئی اشاره دارد که مانع از رسیدن زنان به پست‌های
مدیریتی ارشد و موقعیت‌های تصمیم ساز می‌شود. حتی در سازمان‌هایی که بدنه اصلی
آن را زنان تشکیل می‌دهند، در لایه‌های مدیریتی توازن به نفع مردان تغییر می‌کند.
این تبعیض سیستماتیک باعث شده تا دستمزد زنان در موقعیت‌های مشابه همواره کمتر
از مردان باشد.
طبق داده‌های آماری، شکاف جنسیتی دستمزد در ایران در مشاغل غیررسمی به شدت
به چشم می‌خورد؛ جایی که زنان برای انجام کار مشابه، گاهی تا ۴۰ درصد حقوق
کمتری دریافت می‌کنند.