پنجشنبه ۲۴ فروردین ۱۴۰۲

مرکز آمار ایران مدعی شده است نرخ بیکاری کشور در زمستان سال گذشته ۹.۷ درصد بوده است. این در حالی است که نرخ بیکاری سال ۱۳۸۸ با ۱.۳ میلیون نفر افراد شاغل بیشتر ۱۱.۹ درصد گزارش شده بود.

بر اساس جزئیات گزارش مرکز آمار ایران، زمستان سال گذشته شمار شاغلان کشور ۲۳ میلیون و ۴۳۶ هزار نفر بوده و شمار بیکاران کشور نیز کمی بیش از ۲.۵ میلیون نفر ذکر شده است.

نکته اینجاست که در محاسبه نرخ بیکاری، نسبت شمار بیکاران به افراد فعال کشور محاسبه می‌شود. به عبارتی در زمستان پارسال افراد فعال کشور (کسانی که یا شغل دارند و یا دنبال شغل می‌گردند) ۲۵ میلیون و ۹۶۲ هزار نفر بوده است که ۹۰.۳ درصد آنها شاغل و ۹.۷ درصد آنها بیکار بوده‌اند.

اما وقتی به آرشیو گزارش‌های مرکز آمار ایران مراجعه می‌کنیم، شمار افراد فعال کشور طی چند سال گذشته کاهش چشمگیری داشته است؛ به عبارتی ساده، بسیاری از بیکاران از جستجوی شغل ناامید شده و به افراد غیرفعال جامعه تبدیل شده‌اند. به همین خاطر، در حالی که شمار شاغلان کشور از ۲۴ میلیون و ۷۵۰ هزار نفر در سال ۱۳۸۸ به ۲۳ میلیون و ۴۳۶ هزار نفر در زمستان پارسال کاهش یافته، نرخ بیکاری کشور به جای جهش، کاهش نشان می‌دهد.

پیش‌تر مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در سال ۱۴۰۰ با اشاره به ناامید شدن جوانان از جستجوی شغل و غیرفعال شدن آنها اشاره کرده و گفته بود، اگر این جوانان غیرفعال شده را هم در آمارها لحاظ کنیم، نرخ واقعی بیکاری کشور ۲۵ درصد است.

وضعیت شاغلان

در محاسبات مرکز آمار، هر کسی که هفته‌ای یک ساعت کار کند، شاغل به حساب می‌آید. سربازان، کارآموزان، محصلان دارای کار پاره‌وقت و کارکنان فامیلی هم شاغل حساب می‌شوند. همچنین کسانی که بنا به دلایلی به‌طور موقت کارشان را تعطیل کرده باشند نیز شاغل به حساب می‌آیند.

به غیر از اینها، ۲.۲۳ میلیون نفر از جمعیت شاغل کشور نیز اشتغال ناقص دارند. این افراد عمدتا کسانی هستند که شغل‌های فصلی یا پاره‌وقت دارند. اما در محاسبات مرکز آمار، آنها نیز شاغل حساب می‌شوند.

در کل، جزئیات آمارهای این نهاد حکومتی نشان می‌دهد، بیش از ۴۰ درصد کسانی که در رده شاغلان کشور قرار گرفته‌اند، هفته‌ای کمتر از ۴۴ ساعت کار می‌کنند.

حتی با وجود این نوع محاسبات که نتیجه آن نرخ بیکاری ۹.۷ درصدی در کشور شده، جزئیات آمارهای این نهاد رسمی نشان می‌دهد، نرخ بیکاری در میان افراد با مدارک تحصیلات عالی ۱۲.۸ درصد است که از متوسط بیکاری کشوری بیشتر است. در مجموع، بیش از یک سوم بیکاران کشور کسانی هستند که مدارک تحصیلی عالی دارند.

همچنین در زمستان پارسال ۱۷.۴ درصد از افراد فعال ۱۸ تا ۳۵ سال کشور بیکار بوده‌اند. به عبارتی، بخش اعظم نیروی بیکار و در جستجوی شغل کشور جوانانی هستند که در بهترین سنین کاری قرار دارند.

نکته دیگر در گزارش جدید مرکز آمار بالا بودن بیکاری در استان‌های محروم‌تر و فقیر کشور است. برای نمونه نرخ بیکاری در استان کردستان بیش از دو برابر متوسط کشوری است. داده‌های رسمی نشان می‌دهد، وضعیت بیکاری در این استان‌ها، خصوصا سیستان و بلوچستان، کردستان و چهارمحال و بختیاری بدتر شده است.