جراید فرانسه: خاورمیانهای ناپایدار و رژیمی بیاعتبار؛ پایان توهم بازدارندگی جمهوری اسلامی
پنجشنبه ۵ تیر ۱۴۰۴
جراید فرانسه در آخرین شمارههای خود متفقاً نوشتند که در پایان این دوازده روز جنگ، تصویر جمهوری اسلامی ایران نهتنها تصویر کشوری شکستخورده در میدان نظامی، که رژیمی منزوی، آسیبپذیر و فرو رفته در تردید است. آنچه به نام آتشبس به حکومت ایران تحمیل شد، بیش از آنکه نوید صلح باشد، گواهی است بر پایان یک توهم: توهم بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران.
شکست در میدان، خاموشی در کلام: خامنهای و سکوتی که فریاد میکشد
با پایان جنگی دوازدهروزه میان ایران و اسرائیل، چیزی که بیشتر از هر چیز در چشم ناظران جهانی خیرهکننده بود، نه انفجارها که سکوت رهبر جمهوری اسلامی بود. لوموند در گزارشی از تلآویو نوشت: ایران شکست تحقیرآمیزی را از دشمن تاریخی خود متحمل شد. حتی رئیسجمهوری جدید، مسعود پزشکیان، ناچار شد به جای رهبر اعلام کند که جمهوری اسلامی آماده بازگشت به میز مذاکرات است — اعترافی بیسابقه به ضعف.
رام یاونه، ژنرال بازنشسته ارتش اسرائیل، تأکید میکند که این جنگ توانسته هم برنامه هستهای ایران را به عقب بیندازد، هم صنایع نظامی آن را فلج کند، و هم ظرفیت پرتاب موشکهایش را تقلیل دهد. سکوت حزبالله نیز، که حتی یک موشک به سمت اسرائیل شلیک نکرد، پیام روشنی به تهران فرستاد: شما دیگر تنها هستید.
آتشبسی از جنس توییت: دونالد ترامپ و شعبده صلح
سرمقالهنویس فیگارو نیز می نویسد که صلح در خاورمیانه دیگر با رمانهای تولستوی سنخیتی ندارد؛ اکنون در قالب توییتهای تماماً حروف بزرگ نوشته میشود. در یک چرخش سریع، دونالد ترامپ اعلام کرد که جنگ به پایان رسیده است. به گفته فیگارو، او با «کلاه قرمز مگا»ی خود (Make America Great Again) صلحی بدون سند و بیضمانت را تحمیل کرد. ترامپ، که در آغاز در برابر پاسخ به حمله ایران مردد بود، نهایتاً دستور حمله به سه سایت حساس از جمله تأسیسات فردو را صادر کرد و سپس، تنها چند ساعت بعد، دستور توقف کامل عملیات را داد. در روایتی دیگر در لیبراسیون، ترامپ همانند کلانترِ قدیمی فیلمهای وسترن معرفی میشود که با فریاد «تمامش کنید یا همهتان را زندانی میکنم!» میدان را خلوت میسازد. اما این «معجزه» واقعاً تا کی دوام خواهد آورد؟ اسرائیل میگوید که فقط کمی توانسته برنامه هستهای ایران را عقب بیندازد، بی آنکه آن را تماماً نابود کند.
فروپاشی بازدارندگی: آمار موشکها، عددِ ضعف است نه قدرت
بین ۱۳ تا ۲۳ ژوئن، ایران ۵۹۱ موشک شلیک کرد که حدود ۹۰ درصد آنها توسط سامانههای دفاعی رهگیری شدند. شدت و تعداد حملات روز به روز کاهش یافت. در آخرین روز نبرد، با وجود هفت بار اعلام وضعیت هشدار در اسرائیل، تنها سیزده موشک از ایران شلیک شد. لوموند این عدد را «نشانهای از ناتوانی» ایران توصیف کرد. تامیر مورگ، خبرنگار شبکه ۱۴ اسرائیل، در شبکۀ “ایکس” نوشت: «اینکه حزبالله حتی یک موشک هم شلیک نکرد، یک موفقیت غیرقابل تصور برای اسرائیل بود». این سکوت، آشکارترین گواه بر تضعیف محور مقاومت به رهبری ایران است.
قمار بازنده: آیا جمهوری اسلامی جسارت بازسازی دارد؟
یکی از سؤالات جدی مطرحشده در لوموند این است: آیا ایران میتواند یا خواهد توانست برنامههای تخریبشده خود را بازسازی کند؟ یوناتان فریمن، استاد روابط بینالملل در دانشگاه عبری اورشلیم، هشدار میدهد که باید سازوکاری برای «نظارت دائمی» بر فعالیتهای پنهانی ایران ایجاد کرد. مایکل اورن، سفیر سابق اسرائیل در آمریکا، در همین زمینه به لوموند گفته است: اگر ایران آتشبس را نقض کند، ما باید بین پاسخ نظامی و خطر تنش با آمریکا یکی را انتخاب کنیم. از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو صراحتاً هشدار داده که در صورت هرگونه تلاش برای احیای برنامه هستهای، با همان قاطعیت و قدرت عمل خواهد شد.
بازگشت اسرائیل به جایگاه بازدارنده؟
از نگاه مقامات اسرائیلی، جنگ اخیر فرصتی بود برای بازیابی هیبت ازدسترفته اسرائیل پس از فاجعه ۷ اکتبر. نتانیاهو در بیانیهای گفت: در تاریخ اسرائیل، ما بدترین فاجعه را تجربه کردیم، اما برخاستیم و پاسخ دادیم. این جنگ نهتنها بهزعم وی باعث بازسازی بازدارندگی اسرائیل شد، بلکه زمینهای فراهم کرد تا مشروعیت بینالمللی تلآویو نیز بازسازی شود — البته در سایه تصاویری از ۵۶ هزار کشته در غزه.
پیام برای حماس
پس از جنگ با ایران، موضوع گروگانهای اسرائیلی در غزه دوباره به موضوع اول رسانهها بدل شد. رئیسجمهور اسرائیل، اسحاق هرتزوگ، خطاب به دولت گفت: «در لحظهای بحرانی هستیم. باید با خلاقیت و تمام قوا وارد عمل شویم». به گفته فریمن، شکست ایران میتواند حماس را نیز به تسلیم وادارد: اگر حماس ببیند که تهران چه سرنوشتی پیدا کرده، شاید آماده توافق شود.
خاورمیانهای ناپایدار با رژیمی بیاعتبار
در پایان این دوازده روز، تصویر ایران نهتنها تصویر کشوری شکستخورده در میدان نظامی، که رژیمی منزوی، آسیبپذیر و فرو رفته در تردید است. آنچه به نام آتشبس برقرار شد، بیش از آنکه نوید صلح باشد، گواهی است بر پایان یک توهم: توهم بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران.