پنجشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۲

در حالی که ایران از ابتدای تابستان پارسال با کسری بنزین مواجه شده، آمارهای رسمی وزارت نفت نشان می‌دهد ذخایر بنزین این کشور طی چند ماه گذشته به شدت افزایش یافته است.
یادداشتی از دالغا خاتین‌اوغلو، کارشناس نفت و انرژی.
آمارهای وزارت نفت نشان می‌دهد اسفند پارسال ذخایر بنزین کشور به شدت کاهش یافته و تنها کفاف پنج روز مصرف داخلی را می‌داد اما ذخایر بنزین ایران در بهار امسال نسبت به روزهای پایانی زمستان پارسال سه برابر شده و نزدیک به یک و نیم میلیارد لیتر اوج گرفته است.
نکته اینجاست که در بهار امسال تولید بنزین کشور تنها یک درصد رشد داشته و مصرف بنزین بیش از ۱۲ درصد جهش کرده است.
از طرفی مصرف روزانه بنزین کشور در بهار امسال به بالای ۱۰۳ میلیون لیتر رسیده که شش میلیون لیتر بیشتر از تولید بنزین پایه کشور بوده است.
به رغم ناترازی چشمگیر یاد شده، ذخایر بنزین ایران به شدت افزایش یافته است.
مواد افزودنی غیراستاندارد

آمارهای وزارت نفت ایران نشان می‌دهد در بهار امسال روزانه بیش از ۹ میلیون لیتر مواد افزودنی با بنزین پایه تولیدی پالایشگاه‌های کشور مخلوط شده که بخش اعظم آن شامل مواد آروماتیک و پتروشیمی است.
این مواد خصوصا ام‌تی‌بی‌ای، برای سلامت انسان و محیط زیست به شدت مضر هستند و مخلوط کردن ماده سرطان‌زای ام‌تی‌بی‌ای به بنزین از دو دهه پیش در کشورهای غربی ممنوع شده است.
پالایشگاه آبادان، بزرگترین پالایشگاه نفتی کشور با قدمتی بیش از یک قرن، بیشترین بنزین مخلوط شده با این مواد را تولید کرده و وضعیت پالایشگاه بندر عباس نیز دست کمی از آن ندارد.
بدین ترتیب، پالایشگاه‌های ایران با افزودن حجم عظیمی از مواد آروماتیک و شیمیایی، نه تنها کسری بنزین کشور را جبران کرده‌اند بلکه روزانه سه میلیون لیتر بنزین مازاد در کشور تولید و انبار شده است.
آمارهای وزارت نفت همچنین نشان می‌دهد تنها یک پنجم بنزین تولیدی پالایشگاه‌های کشور استاندارد یورو ۴ و یورو ۵ را داشته و بقیه بنزین معمولی است.
حتی پالایشگاه ستاره خلیج فارس که مقامات ایران همواره ادعای تولید بنزین یورو ۴ و یورو ۵ در آنجا را داشته‌اند فقط بنزین معمولی تولید کرده است.
غیراستاندارد بودن بنزین ایران موضوع جدیدی نیست و آلودگی شدید هوای کلانشهرها آشکارا این موضوع را تایید می‌کند. از طرفی تاکنون گزارش‌های زیادی از پس فرستادن محموله‌های صادراتی ایران به افغانستان به خاطر عدم تطبیق آن با استانداردهای مورد نیاز در رسانه‌ها بازتاب یافته است.
آمارهای وزارت نفت همچنین نشان می‌دهد پالایشگاه‌های نفتی کشور (به جز پالایشگاه ستاره خلیج فارس که خوراک آن بجای نفت خام، میعانات گازی یا همان نفت فوق سبک است) یک سوم نفت خام دریافتی را به مازوت تبدیل می‌کنند که آلاینده‌ترین سوخت فسیلی جهان است و ارزش آن نیز به مراتب کمتر از نفت خام است.
پالایشگاه آبادان ۴۴ درصد از نفت دریافتی را به مازوت و قیر تبدیل می‌کند که عملا به معنی زیان خالص فعال بودن آن است. اما جمهوری اسلامی به خاطر کسری بنزین این پالایشگاه زیان‌ده را فعال نگه داشته و به خاطر تحریم‌ها و عدم همکاری شرکت‌های بین‌المللی نتوانسته آن را مدرن‌سازی کند.
برای مقایسه پالایشگاه‌های مدرن امارات متحده عربی تنها ۴ درصد نفت دریافتی را با مازوت تبدیل می‌کنند و بقیه محصولات خروجی شامل سوخت‌های گران‌قیمت مانند بنزین و گازوئیل است.
از طرفی مازوت تولیدی پالایشگاه‌های ایران در بهترین حالت حدود ۳.۵ درصد گوگرد دارد که هفت برابر استانداردهای بین‌المللی است و استفاده از آن حتی به عنوان سوخت کشتی‌ها در آب‌های آزاد نیز ممنوع است.
پالایشگاه‌های ایران پارسال روزانه ۶۸ میلیون لیتر مازوت تولید کرده‌اند که ۳۵ درصد آن در صنایع و نیروگاه‌های برقی کشور مصرف شده است. این موضوع نیز به آلودگی شدید هوای کلان‌شهرهای کشور منجر شد.