سه شنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۵

ایران اعلام کرده است مذاکرات با عمان برای تعیین مسیرهای جدید کشتیرانی در تنگه هرمز به «مراحل نهایی» رسیده، اما تأکید کرده این توافق به‌تنهایی به بازگشایی آبراه منجر نخواهد شد و واشنگتن باید پیش از آن مجموعه‌ای از شروط تهران را بپذیرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز یکشنبه ۱۸ مرداد گفت توافق در دست تهیه با عمان، مسیرهایی را مشخص می‌کند که کشتی‌ها پس از بازگشایی تنگه باید از آن‌ها عبور کنند. به گفته او، اجرای این توافق به انجام تعهدات آمریکا وابسته است و تهران تا زمانی که واشنگتن توافق موقت خردادماه را نقض می‌کند، وارد مذاکره مستقیم نخواهد شد. با این حال، پیام‌ها از طریق میانجی‌ها ردوبدل می‌شوند.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی، پایان تهدیدهای نظامی علیه ایران، توقف حملات به ایران و متحدان منطقه‌ای آن، لغو محاصره دریایی بنادر ایران، برداشتن تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران را از شروط تهران اعلام کرده است. عراقچی همچنین گفته آمریکا باید خسارت‌های ناشی از حملات خود به ایران را جبران کند.
در مقابل، یک مقام آمریکایی گفته است واشنگتن پس از اعلام توافقی که عبور آزاد و بدون مانع کشتی‌های تجاری را تضمین کند، محاصره بنادر ایران را لغو خواهد کرد. با این حال، اجرای اقدامات آمریکا به انجام تعهدات ایران وابسته خواهد بود. این اختلاف نشان می‌دهد دو طرف همچنان بر سر ترتیب اجرای تعهدات با یکدیگر فاصله دارند: تهران ابتدا خواهان امتیازهای آمریکا است و واشنگتن بازگشایی آبراه را شرط آغاز اقدامات خود می‌داند.
دونالد ترامپ نیز در گفت‌وگو با اکسیوس گفت آمریکا در برابر ایران رویکردی کم‌سروصدا در پیش گرفته و تنها «نیمه‌مذاکره‌ای» در جریان است. او مدعی شد واشنگتن در حال مشاهده تأثیر تورم و فشارهای اقتصادی بر ایران است. این سخنان نشان می‌دهد دولت آمریکا، دست‌کم در مقطع کنونی، فشار اقتصادی را بر تشدید فوری عملیات نظامی ترجیح می‌دهد.
یکی دیگر از اختلاف‌های حل‌نشده به مدیریت مسیرهای عبور کشتی‌ها مربوط است. گزارش‌های پیشین حاکی از آن بود که طرح مورد مذاکره ممکن است کنترل مسیر ورود کشتی‌ها به خلیج فارس را به ایران واگذار کند؛ موضوعی که واشنگتن و شماری از شرکت‌های کشتیرانی با آن مخالفت کرده‌اند. عمان نیز در مواضع رسمی خود بر آزادی کشتیرانی مطابق حقوق بین‌الملل و عبور بدون دریافت عوارض تأکید کرده است.
هم‌زمان، حملات دریایی ادامه دارد. امارات متحده عربی روز شنبه اعلام کرد یک کشتی مرتبط با شرکت دولتی ادنوک در تنگه هرمز هدف موشک قرار گرفته است. ایران درباره این حمله اظهار نظر نکرده است. حوثی‌های یمن نیز روز یکشنبه مسئولیت حمله پهپادی به پالایشگاه آرامکو در جیزان عربستان را پذیرفتند؛ حمله‌ای که به آتش‌سوزی در این تأسیسات منجر شد، اما به گفته مقام‌های سعودی تلفات انسانی نداشت.
ابهام درباره سرنوشت مذاکرات، بازار نفت را نیز تحت تأثیر قرار داده است. بهای نفت برنت روز دوشنبه ۱۹ مرداد حدود یک درصد افزایش یافت و به ۸٤ دلار و ۳۹ سنت در هر بشکه رسید؛ در حالی که طی هفته گذشته، امید به توافق سریع برای بازگشایی تنگه موجب کاهش بیش از هفت درصدی قیمت‌ها شده بود.
به این ترتیب، اگرچه تهران و مسقط از نزدیک‌شدن به توافق سخن می‌گویند، هنوز نشانه‌ای از بازگشایی فوری تنگه هرمز دیده نمی‌شود. اختلاف بر سر کنترل مسیرها، دریافت عوارض، لغو محاصره و تحریم‌ها، پرداخت غرامت و ترتیب اجرای تعهدات همچنان پابرجاست و هر حمله تازه به کشتی‌ها یا تأسیسات انرژی می‌تواند روند دیپلماتیک را بار دیگر متوقف کند.