پنجشنبه ۱۳ فروردین ۱۴۰۵

در حالی که تنگه هرمز به یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های بحران جهانی تبدیل شده، دولت
بریتانیا از برگزاری نشست بین‌المللی با حضور حدود ۳۵ کشور خبر داده است. نشستی
که هدف آن یافتن راهی برای بازگشایی این مسیر حیاتی و بازگرداندن جریان عادی
انتقال انرژی در جهان عنوان شده است.
کی‌یر استارمر اعلام کرد که این نشست در روزهای پیش رو در لندن برگزار خواهد شد
و تمرکز آن بر بررسی راهکارهای عملی برای ازسرگیری عبور و مرور در تنگه هرمز
است. مسیری که با ادامه جنگ در خاورمیانه عملا مختل شده و پیامدهای آن به‌سرعت
در بازارهای جهانی نمایان شده است.
بر اساس این برنامه، مدیریت گفت‌وگوها بر عهده ایوت کوپر خواهد بود. به گفته
مقام‌های بریتانیایی این نشست قرار است همه گزینه‌های ممکن، از مسیرهای
دیپلماتیک تا اقدامات سیاسی را برای بازگرداندن آزادی کشتیرانی، تامین امنیت
کشتی‌ها و خدمه گرفتار در منطقه، و از سرگیری انتقال کالاهای حیاتی بررسی کند.
نخست‌وزیر بریتانیا تاکید کرده که این ابتکار تنها به گفت‌وگوهای سیاسی محدود
نمی‌ماند. به گفته او پس از این نشست، برنامه‌ریزان نظامی هم گرد هم خواهند آمد تا
بررسی کنند چگونه می‌توان پس از توقف درگیری‌ها، تنگه هرمز را دوباره ایمن و
قابل استفاده کرد. این بخش از سخنان او نشان می‌دهد که لندن در حال بررسی
سناریوهایی فراتر از دیپلماسی صرف است و احتمال استفاده از ابزارهای عملیاتی نیز
منتفی نیست.
کشورهای شرکت‌کننده در این نشست عمدتا همان‌هایی هستند که پیش‌تر در بیانیه‌ای
مشترک اعلام کرده بودند آماده‌اند برای تضمین عبور امن از تنگه هرمز همکاری کنند.
از جمله این کشورها می‌توان به بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن و هلند اشاره
کرد، مجموعه‌ای از اقتصادهای بزرگ که هر یک به‌نوعی از اختلال در این مسیر
حیاتی آسیب دیده‌اند.
با این حال، استارمر در سخنان خود به دشواری این ماموریت اشاره کرد و گفت
بازگشایی تنگه کار آسانی نخواهد بود؛ عبارتی که نشان می‌دهد حتی در میان متحدان
غربی هم درک روشنی از پیچیدگی‌های این بحران وجود دارد.
در همین حال، تحرکات دیپلماتیک در شرق آسیا نیز هم‌زمان با این ابتکار شدت گرفته
است. سانائه تاکایچی اعلام کرده که کشورش در هماهنگی نزدیک با فرانسه برای پایان

دادن به جنگ جمهوری اسلامی و بازگشایی تنگه هرمز تلاش خواهد کرد. او پس از
دیدار با امانوئل مکرون در توکیو گفت شرایط کنونی ایجاب می‌کند همکاری‌های میان
کشورها، به‌ویژه در حوزه امنیت و اقتصاد، بیش از پیش تقویت شود. مکرون هم در
این دیدار بر ضرورت بازگرداندن آزادی کشتیرانی در این مسیر تاکید کرده و موضعی
همسو با ژاپن اتخاذ کرده است.
در چنین شرایطی، ابتکار بریتانیا را می‌توان تلاشی برای مهار بحرانی دانست که از
سطح یک درگیری نظامی فراتر رفته و به مسئله جهانی تبدیل شده است. با این حال
آنچه همچنان نامشخص باقی مانده این است که آیا این تلاش‌ها می‌تواند پیش از
عمیق‌تر شدن بحران به نتیجه‌ عملی برسد یا نه. و شاید مسئله دقیقا همین باشد:
بازگشایی تنگه هرمز، دیگر فقط یک هدف نظامی یا سیاسی نیست، بلکه آزمونی برای
توان جهان در مدیریت بحرانی است که اقتصاد، امنیت و سیاست را به‌طور هم‌زمان
درگیر کرده است.