چهارشنبه ۸ مهر ۱۴۰۵

تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ ایران و آمریکا وارد مرحله تازه‌ای شده است. مقام‌های ایرانی و آمریکایی روز دوشنبه ۷ مهر به‌طور جداگانه با میانجی‌ها گفت‌وگو کردند و مذاکرات بر نسخه اصلاح‌شده طرح هفت‌روزه ایران متمرکز بوده است. همزمان، نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا در آستانه خروج از آخرین پایگاه‌های خود در عراق تا روز چهارشنبه قرار دارند؛ تحولی که پس از بیش از دو دهه حضور نظامی آمریکا، موازنه سیاسی و امنیتی عراق و منطقه را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

در تازه‌ترین تحول، دونالد ترامپ گزارش‌هایی را که بر اساس آنها واشنگتن آماده کاهش تحریم‌های ایران و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده در برابر امتیازهای هسته‌ای تهران است، رد کرد. او در شبکه تروث سوشال نوشت: «این درست نیست. من هیچ چیز به آنها پیشنهاد نکردم.» گزارش‌های اکسیوس و سی‌ان‌ان پیش‌تر به نقل از مقام‌های ناشناس آمریکایی نوشته بودند ترامپ در صورت «پیشرفت ملموس» ایران در پرونده هسته‌ای، آماده ارائه تسهیلات اقتصادی است.

با وجود تکذیب ترامپ، گفت‌وگوهای غیرمستقیم متوقف نشده است. رویترز به نقل از مقام‌های دو کشور گزارش داده مقام‌های ایران و آمریکا روز دوشنبه جداگانه با میانجی‌ها گفت‌وگو کرده‌اند. عباس عراقچی نیز با میانجی‌های قطری در نیویورک دیدار کرده و گفته است درباره راه‌های تأمین شروط ایران و نحوه اجرای آنها تبادل نظر شده و قطر این دیدگاه‌ها را به طرف آمریکایی منتقل خواهد کرد. عراقچی پس از این دیدار نیویورک را به مقصد تهران ترک کرد و گفت میانجی‌ها راه انتقال پاسخ واشنگتن را می‌دانند.

محور مذاکرات همچنان طرح هفت‌روزه‌ای است که تهران هفته گذشته ارائه کرد. بر اساس این طرح، جنگ در ایران و لبنان متوقف می‌شود، آمریکا محاصره بنادر ایران را پایان می‌دهد، تحریم‌های نفتی را برمی‌دارد و میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران آزاد می‌شود؛ سپس تنگه هرمز در یک جدول زمانی هفت‌روزه بازگشایی و مذاکرات درباره توافق نهایی، از جمله برنامه هسته‌ای ایران، آغاز خواهد شد. روزنامه «اعتماد» نیز با عنوان «فرمول ۷ روزه ایران برای مهندسی دیپلماسی» جزئیات این پیشنهاد و تبادل پیام از طریق میانجی‌ها را بازتاب داده است.

عراقچی تأکید کرده است بازگشایی تنگه هرمز به تحقق شروط ایران بستگی دارد و «تنها یک راه‌حل مذاکره‌شده» می‌تواند بن‌بست کنونی را پایان دهد. مسعود پزشکیان نیز در گفت‌وگو با برنامه «Face the Nation» شبکه سی‌بی‌اس گفته است تهران آماده مذاکره درباره برنامه هسته‌ای و سایر مسائل است، اما «زورگویی و اجبار» را نمی‌پذیرد. به گفته او، ایران به دنبال جنگ نیست و پذیرفته است که به سوی تولید سلاح هسته‌ای نرود.

اختلاف اصلی همچنان بر سر ترتیب اجرای تعهدات است. یک مقام آمریکایی گفته است گفت‌وگوها «مثبت و سازنده» بوده، اما بدون رسیدگی به پرونده هسته‌ای توافقی در کار نخواهد بود. بر اساس گزارش‌ها، واشنگتن خواهان اقدامات مشخص ایران در زمینه هسته‌ای پیش از ارائه امتیازات اقتصادی است، در حالی که تهران اجرای شروط خود، از جمله رفع تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌ها و پایان محاصره دریایی را مقدمه بازگشایی هرمز قرار داده است.