تفاهمنامۀ اسلامآباد؛ تعهدات واشنگتن و تهران و انتقاد از امتیازهای گسترده به ایران
جمعه ۲۹ خرداد ۱۴۰۵
تفاهمنامه اسلام آباد بین ایران و آمریکا با تحلیلها و واکنشهای زیادی از سوی
رسانهها و چهرههای سیاسی مواجه شده است که بسیاری از آنها بر واگذاری
امتیازات زیاد به ایران تأکید کردهاند.
شبکۀ سی.ان.ان در این باره نوشته است در عمل، جوهرۀ این تفاهمنامه آن است که
ایران در ازای متوقف کردن حملات به کشتیها در تنگۀ هرمز، امتیازات گستردهای از
جمله دهها میلیارد دلار دریافت میکند.
این رسانه همچنین با اشاره به این که آمریکا بلافاصله پس از امضای توافق باید
معافیتهایی برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها و
همچنین تمامی خدمات مرتبط شامل بانکداری، بیمه، حملونقل و موارد مشابه صادر
کند، مینویسد برخی کارشناسان انرژی تخمین زدهاند که تنها همین نکته سالانه ۶۰ تا
۷۰ میلیارد دلار درآمد مستقیم برای ایران ایجاد خواهد کرد. نویسندۀ سی.ان.ان سپس
نتیجه گرفته است که: به عبارت دیگر، ایران سالانه ۶۰ تا ۷۰ میلیارد دلار دریافت
میکند، بیآنکه کاری فراتر از بازگشایی تنگۀ هرمز انجام دهد؛ تنگهای که پیش از
آغاز جنگ نیز باز بود.
این شبکه با اشاره به مانور تبلیغاتی ترامپ روی بند هشتم این تفاهمنامه در مورد این
که ایران بار دیگر تأکید میکند که سلاح هستهای تولید یا تهیه نخواهد کرد، به متن
توافقنامۀ برجام استناد کرده است که ایران «بار دیگر تأکید میکند که تحت هیچ
شرایطی هرگز به دنبال سلاح هستهای نخواهد رفت، آن را توسعه نخواهد داد و به
دست نخواهد آورد» و در ادامه نوشته بر این اساس، این عبارت جدید نیست و
تفاهمنامۀ فعلی بهای بسیار سنگینی را صرفاً برای یک «تأکید مجدد» پرداخت میکند.
در مطلب دیگری که روزنامۀ لوموند منتشر کرده است آمده: با وجود اقتصادی
ازهمگسیخته و تواناییهای نظامی بهشدت آسیبدیده، ایران در این توافق دست بالا
را دارد و از مواضع خود عقب ننشسته؛ در مقابل، واشنگتن با وجود برتری قاطع
نظامی خود، چارهای جز پذیرش سرگردانی راهبردیاش ندارد.
این رسانه با ذکر این جملۀ دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، که چند روز پس از
شروع جنگ گفته بود هیچ توافقی با ایران وجود نخواهد داشت مگر تسلیم بیقید و
شرط، به صورتی دوپهلو نوشته است: اما مشخص نکرده بود که منظورش تسلیم کدام
کشور است.
روزنامۀ لوموند همچنین از قول جیمز اکتون، مدیر مشترک برنامۀ سیاست هستهای در
بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، نوشته است: در این متن، دربارۀ موضوع هستهای
تقریباً هیچ چیز تازهای وجود ندارد؛ جز تکرار تعهد دیرینۀ ایران مبنی بر نساختن بمب
اتم و وعدۀ ادامۀ مذاکرات. به نظر من، احتمال این که اصلاً توافق نهاییای حاصل شود
بسیار اندک است، چه رسد به اینکه این اتفاق ظرف ۶۰ روز رخ دهد. جنگ، تلاشها
برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را با شکست بزرگی روبهرو کرده
است. این تفاهمنامه بازتاب بنبستی است که ایالات متحده اکنون خود را در آن گرفتار
کرده است.
لوموند همچنین از قول بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه، این تفاهمنامه را بدترین
شکست سیاست خارجی آمریکا طی چند دهۀ اخیر خوانده است و از او نقل کرده: رونالد
ریگان در قبر خود میلرزد. جاهطلبیهای هستهای ایران مهار نشدهاند. ایران
آموخته که تهدید به بستن تنگۀ هرمز مؤثر است و در آینده نیز از این اهرم استفاده
خواهد کرد.
تد کروز، دیگر سناتور جمهوریخواه، نیز گفته است: تاریخ به ما آموخته که دادن
میلیاردها دلار به تئوکراتهای دیوانهای که میخواهند ما را بکشند، ایدۀ خوبی نیست.
فکر میکنم رئیسجمهور در مورد این توافق مشاورۀ بسیار بدی دریافت کرده است.
این در حالی است که آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا در دولت جو بایدن، نیز در
واکنش به این رویداد در شبکۀ اجتماعی ایکس نوشته است: همۀ ما باید خوشحال باشیم
که جنگ فعلاً پایان یافته است. بدون تردید ترامپ اعتبار پایان دادن به آن را به نام خود
ثبت خواهد کرد. اما این مانند آن است که یک آتشافروز به خاموش کردن آتشی افتخار
کند که خودش آن را روشن کرده، آن هم زمانی که نیمی از خانه قبلاً سوخته است.