تفاهمنامه جمهوری اسلامی و دولت آمریکا و تشدید جدال جناحهای حکومتی در ایران
سه شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵
در حالی که سحرگاه روز دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ ترامپ و شهباز شریف از امضای سند تفاهم مشترک با جمهوری اسلامی خبر دادند، شورای عالی امنیت جمهوری اسلامی نیز دستیابی به “یادداشت تفاهم برای پایان جنگ با آمریکا” را تائید کرد. نخست وزیر پاکستان بهعنوان طرف میانجی اعلام کرد که امضای رسمی توافق روز جمعه ۲۹ خرداد انجام خواهد شد. با این حال دولت اسرائیل و در داخل ایران نیز جناح پایداری و اصولگرایان افراطی با امضای چنین تفاهمی مخالف بوده و در تلاشند تا مانع انجام هر توافقی میان طرفین گردند. این یادداشت تفاهم در شرایطی اعلام میشود که ارتش اسرائیل جنوب لبنان را تا عمق ۳۰ کیلومتری به اشغال خود در آورده است و وزیر دفاع دولت نتانیاهو اعلام کرد که از مناطق اِشغال کرده در لبنان و سوریه و غزه عقب نشینی نخواهد کرد.
دولت اسرائیل بارها نشان داده که از هر بهانهای در منطقه جهت حملات نظامی علیه حزبالله در لبنان استفاده خواهد کرد. حزبالله نیز در جریان جنگ چهل روزه مانند بازوی مهم رژیم جمهوری اسلامی برای پیشبرد استراتژی منطقهای کردن جنگ عمل کرده است. از این نظر جمهوری اسلامی بدنبال ضربات سنگینی که حزبالله در جنگ با اسرائیل متحمل شده بود، در راستای تداوم سیاست منطقهای خود تلاش کرده تا توان نظامی این گروه اسلامی را بازسازی نماید. ارتش اسرائیل در ادامه سیاست اشغالگرانه خود روز یکشنبه ۲۴ خرداد و در حالی که ترامپ از امضای تفاهم نامه با جمهوری اسلامی ظرف چند ساعت خبر می داد، اعلام کرد که در ۲۴ ساعت گذشته بیش از ۷۰ موضع این حزب در لبنان را مورد حمله قرار داده و زیرساخت و مرکز فرماندهی حزبالله در منطقه «ضاحیه» در جنوب بیروت را بمباران و یکی از فرماندهان ارشد این گروه را کشته است. علاوه بر آن برای مردم بی دفاع ۱۶ روستای جنوب لبنان نید هشدار تخلیه منازل خودشان را صادر کرد. به گفته حزبالله این حملات وسیع ارتش اِشغالگر اسرائیل، در واکنش به پرتاب دو پهباد این گروه در روز شنبه بطرف نیروهای اسرائیل بوده است. واقعیت این است دولت اسرائیل توافق دولت آمریکا و رژیم جمهوری اسلامی بر سر متن تفاهم نامه را در راستای اهداف جنگی خود نمی داند. از نظر دولت اسرائیل در این تفاهم نامه مسائل اصلی، از جمله موشکهای بالستیک، شبکه نیروهای موسوم به محور مقاومت در منطقه و سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده، حل نشدهاند. جمهوری اسلامی که در ادامه سیاست منطقهای کردن جنگ، امضای هر توافقی را منوط به آتش بس میان دولت اسرائیل با حزب الله لنبان کرده، انجام عملیات اسرائیل در لبنان را سنگ اندازی در مسیر توافق نام برد.
در ایران نیز اعلام توافق بر سر امضای این تفاهم نامه خشم جبهه پایداری و بخشی از اصولگرایان افراطی در درون ساختار حکومت اسلامی را برانگیخته است. جریان پایداری که سر سازگاری با خامنهای پسر ندارند و از نفوذ خود بر صدا و سیما، قوه قضائیه و ردهای از فرماندهان میانی در سپاه پاسداران برای پیشبرد اهداف خود بهره می برند، برای مختل کردن روند مذاکرات جمهوری اسلامی و دولت آمریکا با میانجیگری پاکستان از هیچ تلاشی کوتاهی نکردند. این جناح مخالف هرگونه آتش بسی با آمریکا و اسرائیل و خواهان ادامه جنگ و امنیتی کردن هر چه بیشتر فضای جامعه است. جناح پایداری در این دوره با بسیج هواداران و حزباللهیهای طرفدار خود در خیابان بارها اهداف قالیباف و عراقچی و دولت پزشکیان در این مذاکرات را به زیر سئوال بردند. جناح پایداری روز یکشنبه با برپایی تجمعهای اعتراضی در تهران و مشهد، امضای هر گونه توافقی با “آمریکای قاتل خامنهای و فرماندهان سپاه و مسئولان بالای حکومت اسلامی” را خیانت و تحقیر دانسته و با توهین و ناسزا قالیباف و عراقچی را مورد حمله قرار داده وخواهان استعفای آنان شدند. به رغم تحرک جناح پایداری به نظر میرسد که کادر رهبری سپاه پاسداران در هماهنگی با مجتبی خامنهای و با همراهی مجلس و دولت استراتژی بقای نظام اسلامی را از مسیر تفاهم و سازش با آمریکا و تشدید سرکوب در داخل پیگیری میکند.
حزبالله لبنان که مهمترین بازوی باصطلاح محور مقاومت رژیم جمهوری اسلامی برای پیشبر استراتژی و سیاستهای منطقهایش بوده است، در چهار دهه گذشته تحت فرماندهی سپاه قدس پاسداران، مردم لبنان را با جنگهای داخلی و جنگ با دولت اسرائیل درگیر کرده و موجب کشتار و ویرانی خسارات فراوانی به مردم ستمدیده لبنان شده است. مقامات دولت لبنان فاش ساختند که حزبالله لبنان، دو روز پس از کشته شدن علی خامنهای تا کنون، با موشک و پهباد پرانی به سوی اسرائیل، لبنان را وارد جنگ دیگری کرده و تمامی کشور را در معرض تهاجم اسرائیل قرار داده است. دولت لبنان اعلام کرد این جنگ تا کنون موجب کشته و زخمی شدن هزاران نفر، تخریب منازل و آواره شدن بیش از یک میلیون نفر گردیده است.
واضح است که در چنین توازن قوایی اقدامات نظامی حزبالله علیه اسرائیل غیر از تحریک دولت اشغالگر اسرائیل به حملات نظامی بیشتر و ببار آوردن تلفات و خسارات به مردم ستمدیده لبنان ثمرهای در بر نداشته است. اما به رغم تلاش جمهوری اسلامی در کمک و دفاع از حزبالله و حفظ این گروه در لبنان بهعنوان اصلی ترین بازوی مسلح خود در منطقه، حکومت جدید لبنان با حمایت و پشتیبانی آمریکا و دیگر قدرتهای اروپایی و متحدان منطقهای، مصمم است حزبالله را خلع سلاح نماید و بخشی از این روند را نیز در جنوب لبنان به انجام رسانده است. با توجه به موقعیت عمومی جمهوری اسلامی، پیامد تشدید تحریمهای اقتصادی و تاثیرات محاصره دریایی بنادر جنوب ایران از جانب آمریکا، جمهوری اسلامی در مذاکرات ۶۰ روزه هم نخواهد توانست از روند خلع سلاح حزبالله جلوگیری کند.
با خلع سلاح حزبالله در لبنان و اقداماتی که در عراق برای خلع سلاح گروههای حشد شعبی انجام گردیده و بخشی از آنان سلاح خود را تحویل دولت دادهاند؛ خودداری حوثیهای یمن از درگیری نظامی جدی در منطقه؛ سقوط رژیم بشار اسد که به نفوذ جمهوری اسلامی در سوریه پایان داد که همگی بخشهایی از نیروی باصطلاح “محور مقاومت رژیم اسلامی” بودند، رژیم اسلامی نخواهد توانست راهبرد جنگ بازدارانده خود در کشورهای منطقه را ادامه می داد. به این ترتیب سیاست و استراتژی جنگ بازدارنده و پر هزینه منطقهای جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته، به پایان خط رسیده است.
سخن روز: تلویزیون حزب کمونیست ایران و کومەله
www.facebook.com/Peshrawcpiran
www.instagram.com/Peshrawcpiran1