پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵

چند روز پیش علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش از هدف‌گذاری این نهاد برای
حذف رانت مدارس خاص خبر داده و گفته بود: این امر مشمول سایر مدارس نیز
می‌شود از نمونه گرفته تا شاهد. او همچنین تاکید کرده بود که قطعاً مدارس شاهد
تقویت می‌شوند و خدمات بیشتری به فرزندان شاهد و ایثارگران ارائه خواهیم داد. 
با این حال جایگاه و وابستگی‌های مالکان مدارس رانتی به میزانی است که اما و
اگرهایی را در رابطه با عملی شدن وعده کاظمی ایجاد می‌کند. 
محمد داوری سخنگوی سازمان معلمان ایران است که اولین روز اردیبهشت ماه سال
جاری از سمت خود استعفا داده است. او درباره این وعده وزیر آموزش وپرورش به
خبرنگار ایلنا گفت: بعد از انقلاب ما با تنوع و تکثر مدارس مواجه شدیم البته این
موضوع پیش از انقلاب هم وجود داشت، اما نه به اندازه سال‌های بعد از انقلاب. در
حال حاضر به روایتی ۱۸ نوع مدرسه و در روایتی دیگر ۲۵ نوع مدرسه در کشور
وجود دارد. 
او به معنای فلسفه آموزش عمومی در جهان و در کشور ما اشاره می‌کند: آموزش
عمومی به این معنا است که عموم افرادی که در سن آموزش و پرورش قرار دارند باید
به صورت رایگان جذب مدارس شوند و آموزش‌های عمومی را بگذرانند تا از این
مسیر سطح توانمندی کودکان و نوجوانان برای زیست فردی و اجتماعی افزایش یابد.
مخدوش شدن
این کارشناس آموزش تاکید می‌کند که تنوع و تکثر در مدارس باعث مخدوش شدن
عدالت آموزشی شد در حالی که عدالت آموزش یکی از شاخص‌های اصلی فلسفه
آموزش عمومی است: از سال‌های بعد از جنگ تا امروز به تدریج تنوع و تکثر در
مدارس افزایش یافت تا جایی که ابتدا مدارس به دو دسته مدارس عمومی دولتی و
غیردولتی تقسیم شدند و امروز هم شاهدیم که بسیاری از نهادهای مختلف برای خود
مدرسه تاسیس کرده‌اند. 

به گفته او تنوع و تکثیر در مدارس زمینه‌ساز تبعیض آموزشی و رانت شده‌اند به این
معنا که در حال حاضر رانت و تبعیض به صورت سیستماتیک در نظام آموزشی کشور
وجود دارد. 
داوری ادامه داد: اینکه وزیر آموزش و پرورش گفته است که رانت مدارس را از بین
می‌بریم اما ارائه خدمات ادامه دارد عجیب است، زیرا رانت به معنای خدمات ویژه
است. موضوع این است که در سه ضلع استخدام، آموزش و رفاه با خدمات ویژه به
برخی مواجه هستیم. اما حق نداریم در حوزه استخدام و آموزش استثنایی قائل شویم. 
این فعال حوزه آموزش این را هم گفت که یک فرد برای آموزش باید با سایرین رقابت
کند در نتیجه اگر برای افرادی در این حوزه قائل به امتیاز شویم اقدامی برخلاف عدالت
کرده‌ایم و اگر عدالت را یک فضیلت جهان‌شمول و مورد ادعای مسئولان در نظر
بگیریم آن‌ها باید این خلاف عدالت بودن را در نظر بگیرند. در حوزه استخدام هم این
امتیازها تبعیض‌آمیز است و برای استخدام افراد باید خدمات به مردم ارائه دهند.
درنتیجه باید مراقب بود که حتما افراد کارآمد و متخصص بعد از اثبات دانش و تخصص
خود استخدام شوند و امور به دست افراد ناکارآمدی که صرفا از امتیازات ویژه استفاده
کرده‌اند، نیفتد. 
او تاکید کرد که هر گونه امتیاز در آموزش و استخدام بر خلاف عدالت و کارآمدی است:
سیستم در کشور ما به این دلیل دچار ناکارآمدی شده است که برخی مسئولیت‌ها
براساس امتیازها داده شده است نه دانش، مهارت و کارآمدی. کشور ما در حوزه‌های
مختلف از ناکارآمدی رنج می‌برد یعنی مجموعه‌ای از دستگاه‌ها، ساختارها و
رویکردهای ناکارآمد. 
داوری اضافه کرد: اگر هدف از اظهارات وزیر آموزش و پرورش درباره حذف رانت
مدارس، این بوده است که تنوع و تکثر مدارس کاهش یابد اقدامی کاملا کارشناسی و
درست است، زیرا سال‌ها است که همه منتقدین و کارشناسان حوزه آموزش از این
میزان تنوع انتقاد کرده‌اند. در این راستا ضروری است مدارسی که از رانت سیاسی و
ایدئولوژیک و به تبع آن از رانت اقتصادی برخوردارند را حذف کند. 
به گفته او رانت موضوعی صرفا اقتصادی نیست در یک نگاه دیگر دانش‌آموزانی که
در مدارس دارای رانت ایدئولوژیک و سیاسی درس می‌خوانند دارای آینده شغلی
تضمین شده هستند یعنی می‌توان گفت سیستم آموزشی به آن‌ها به صورت مادرزادی
امتیاز می‌دهد. این امتیازها باعث افزایش نارضایتی و افت کیفیت در حوزه آموزش شده
است، به بیان دیگر رانت مدارس دقیقا برخلاف شاخص‌های توسعه و پیشرفت کشور
است.