تأمین هزینههای اولیه مدرسه به یکی از فشارهای جدی بودجه خانوار تبدیل شده است
سه شنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵
برآوردهای بازار نشان میدهد تهیه یک سبد متوسط شامل دفتر، مداد، خودکار، مدادرنگی، جامدادی، کیف و دیگر وسایل ضروری مدرسه میتواند حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان هزینه داشته باشد. این رقم رسمی و ثابت نیست و بر اساس کیفیت کالا، پایه تحصیلی و انتخاب خانواده تغییر میکند، اما گزارشهای بازار هزینه آمادهسازی یک دانشآموز را در همین محدوده برآورد کردهاند. این مبلغ هنوز هزینههایی مانند لباس، کفش، سرویس مدرسه، کتابهای کمکآموزشی و شهریه برخی مدارس را شامل نمیشود.
محسن گلستانی، رئیس اتحادیه فروشندگان لوازمالتحریر، میگوید قیمت نوشتافزار در فاصله شهریور سال گذشته تا امسال بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یافته است. بیشترین افزایش به دفتر، کاغذ و دیگر کالاهای سلولزی مربوط میشود. فعالان این صنف افزایش نرخ ارز، گرانی مواد اولیه، محدودیت واردات و هزینههای حملونقل را از دلایل اصلی افزایش قیمتها عنوان میکنند. به گفته گلستانی، مسئله اصلی بازار امسال کمبود کالا نیست، بلکه کاهش قدرت خرید مردم و افت تقاضاست.
مقایسه هزینه لوازم مدرسه با دستمزدها ابعاد فشار بر خانوادههای کمدرآمد را روشنتر میکند. حداقل مزد پایه ماهانه کارگران در سال ۱٤۰۵ حدود ۱٦ میلیون و ٦۲۵ هزار تومان تعیین شده است؛ بنابراین یک سبد ۱۵ میلیون تومانی لوازم مدرسه میتواند تقریباً معادل یک ماه حداقل مزد پایه یک کارگر باشد. برای خانوادهای با دو یا سه دانشآموز، این هزینه پیش از آنکه کرایه خانه، خوراک، درمان و دیگر مخارج ماهانه پرداخت شود، چند برابر میشود.
گرانی لوازم مدرسه بخشی از موج بزرگتر افزایش قیمتها در اقتصاد ایران است. مرکز آمار ایران اعلام کرده در مردادماه تورم نقطهبهنقطه به ۸۹ درصد و تورم سالانه به ٦۹.۹ درصد رسیده است؛ به این معنا که خانوارها برای خرید مجموعهای مشابه از کالاها و خدمات بهطور متوسط ۸۹ درصد بیشتر از مرداد سال گذشته پرداخت کردهاند. فشار تورمی در دهکهای پایین درآمدی نیز شدیدتر بوده و همین مسئله هزینههای آغاز سال تحصیلی را برای خانوادههای کمدرآمد سنگینتر کرده است.
هزینه رفتوآمد دانشآموزان نیز افزایش یافته است. نرخ سرویس مدارس در تهران برای سال تحصیلی جدید حدود ۵۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و در دیگر شهرها نیز نرخها بسته به مسیر، نوع خودرو و مصوبات محلی بالا رفته است. در نتیجه، آنچه خانواده در آغاز مهر برای دفتر و کیف میپردازد تنها نخستین بخش از هزینهای است که طی ماههای بعد باید برای ادامه تحصیل فرزند خود تأمین کند.
رئیس اتحادیه لوازمالتحریر گفته این صنف از دولت و مجلس خواسته است کالاهای پرمصرف دانشآموزی از مالیات بر ارزش افزوده معاف شوند تا دستکم حدود ۱۰ درصد از قیمت نهایی کاسته شود. همزمان تولیدکنندگان و خیرین بستههای نوشتافزار برای دانشآموزان نیازمند تهیه کردهاند، اما مسئولان صنفی نیز اذعان دارند ابعاد نیاز بسیار بزرگتر از ظرفیت چنین کمکهایی است.
سال تحصیلی تازه بنابراین در شرایطی آغاز میشود که فاصله میان مراسم رسمی بازگشایی مدارس و زندگی روزمره بخش بزرگی از خانوادهها بیش از گذشته به چشم میآید. برای میلیونها کودک، اول مهر همچنان روز بازگشت به کلاس و دیدار دوباره دوستان است؛ اما برای خانوادههایی که درآمدشان از افزایش قیمتها عقب مانده، زنگ مدرسه امسال با محاسبه هزینه دفتر، کیف، کفش، سرویس و دیگر مخارجی به صدا درمیآید که تأمین آنها بهتدریج به بخشی از بحران معیشت خانوارهای ایرانی تبدیل شده است.