سه شنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵

بیست‌وهشتم مرداد ۱۳۵۸ را نمی‌توان از تاریخ انقلاب مردم ایران جدا کرد. جمهوری اسلامی در همان نخستین ماه‌های استقرار خود دریافت که کردستان، با فضای سیاسی باز، حضور گسترده مردم در صحنه و رشد تشکل‌های انقلابی، با نظم استبدادی و مذهبی مورد نظر آن حکومت سازگار نیست. از همین رو، حمله به کردستان بخشی از پروژه سراسری جمهوری اسلامی برای پایان‌دادن به انقلاب و بازگرداندن جامعه به انقیاد سیاسی، طبقاتی و مذهبی بود.

مردم کردستان در برابر حکومت مرکزی، مطالبات روشن و مشخصی داشتند: به‌رسمیت‌شناختن حقوق ملی، تضمین آزادی‌های سیاسی، مشارکت مردم در اداره امور و پایان‌دادن به تبعیض و نابرابری. این خواست‌ها از مسیر گفت‌وگو و مبارزه سیاسی دنبال شد، اما حکومت اسلامی از پذیرش آن‌ها سر باز زد. فرمان جهاد خمینی، آغاز لشکرکشی به شهرها و روستاهای کردستان و به‌کارگیری ارتش، سپاه و نیروهای مسلح حکومتی، نشان داد که جمهوری اسلامی مسئله کردستان را نه به‌عنوان فقط یک مسئله سیاسی، بلکه به‌عنوان موضوعی امنیتی و نظامی می‌بیند.

حمله جمهوری اسلامی، اعدام‌های فوری، محاصره شهرها، حمله به مناطق مسکونی و ایجاد فضای رعب همراه بود. در پاوه، سقز، مریوان، سنندج و روستاهایی چون قارنا، قلاتان و ایندرقاش، مردم با جنایت‌هایی روبه‌رو شدند که هدفشان فقط از میان‌برداشتن افراد مبارز نبود؛ حکومت می‌خواست اراده جمعی مردم را درهم بشکند و به همه نشان دهد که هر شکل مستقل سازمان‌یابی با خشونت پاسخ خواهد گرفت.

اما جامعه کردستان تسلیم نشد. مقاومت مردم در شهرها، اعتصاب‌ها و اعتراض‌های خیابانی، فعالیت سازمان‌های سیاسی و عملیات پیشمرگان، امکان تثبیت سریع سلطه حکومت را از میان برد. جمهوری اسلامی ناچار شد در مقاطعی آتش‌بس را بپذیرد و پای مذاکره بنشیند. این عقب‌نشینی نتیجه لطف یا انعطاف حکومت نبود، بلکه محصول فشار مقاومت سازمان‌یافته مردم بود.

مبارزه مردم کردستان در آن دوره تنها دفاع از خود در برابر حمله نظامی نبود. در فاصله میان دو یورش، مردم کوشیدند امور جامعه را بر پایه ابتکار و مشارکت مستقیم خود اداره کنند. شوراها، نهادهای محلی، تشکل‌های اجتماعی و شکل‌های گوناگون همکاری جمعی پدید آمدند. زنان حضور فعال‌تری در زندگی سیاسی و اجتماعی یافتند، مناسبات سنتی و فئودالی به چالش کشیده شد و زمینه‌هایی برای آموزش پیشرو و مشارکت عمومی فراهم آمد.

این تجربه، هرچند کوتاه و نابرابر و در شرایط جنگی، اهمیت تاریخی داشت. مردم برای نخستین بار در ابعادی گسترده دیدند که اداره جامعه الزاماً نباید در اختیار دولت، ارتش، ملاکان یا نخبگان سیاسی باشد. دفاع بعدی از کردستان، دفاع از امکان آزادی، برابری و دخالت مستقیم مردم در سرنوشت خویش نیز بود.

حکومت اسلامی در بهار ۱۳۵۹ با سازمان‌دهی تهاجمی گسترده‌تر، حمله به کردستان را از سر گرفت. شهر سنندج و بسیاری از مناطق دیگر، هفته‌ها در برابر سلاح‌های سنگین و نیروهای نظامی حکومت مقاومت کردند. رژیم سرانجام با تکیه بر برتری نظامی توانست بخش‌هایی از منطقه را به کنترل خود درآورد، اما این پیروزی نظامی هرگز به معنای پایان جنبش آزادی‌خواهانه کردستان نبود.

مردم کردستان در دهه‌های بعد، مبارزه را در قالب‌های مختلف ادامه دادند: از اعتراض‌های اجتماعی و اعتصاب‌های عمومی تا مقاومت در برابر اعدام، سرکوب، تبعیض ملی و کشتار کولبران. جنبش «زن، زندگی، آزادی» نیز نشان داد که خواست آزادی در کردستان از مبارزه سراسری مردم ایران جدا نیست. شعارها و مبارزات مردم کردستان، بار دیگر پیوند میان آزادی زن، برابری اجتماعی، رفع ستم ملی و مبارزه علیه جمهوری اسلامی را به سطح جامعه آورد.

اکنون در سالگرد ۲۸ مرداد، جامعه ایران با بحران‌هایی درهم‌تنیده روبه‌روست: جنگ، تحریم، فقر، بیکاری، تورم، تخریب محیط زیست، کمبود آب و انرژی و تشدید سرکوب سیاسی. جمهوری اسلامی از فضای جنگی برای امنیتی‌کردن جامعه، خاموش‌کردن اعتراض‌ها و توجیه فشار اقتصادی استفاده می‌کند. در همان حال، دولت آمریکا و دیگر قدرت‌های منطقه‌ای نیز منافع مردم را نمایندگی نمی‌کنند؛ آن‌ها در پی گسترش حوزه نفوذ، تأمین منافع اقتصادی و تحمیل نظم سیاسی مطلوب خود هستند.

پایان جنگ را نباید به تصمیم دولت‌ها، مذاکرات پشت درهای بسته یا معامله میان قدرت‌های نظامی واگذار کرد. مردم ایران و کردستان باید خواهان توقف فوری جنگ، پایان حملات نظامی و کنارگذاشتن سیاست‌هایی باشند که زندگی میلیون‌ها انسان را به میدان رقابت دولت‌ها تبدیل کرده است. مخالفت با جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی به معنای دفاع از جمهوری اسلامی نیست؛ همان‌گونه که مخالفت با جمهوری اسلامی نباید به حمایت از بمباران و دخالت قدرت‌های خارجی منجر شود.

موضع مستقل و طبقاتی مردم، نفی هر دو قطب ارتجاعی این جنگ است: نفی جمهوری اسلامی و نفی مداخله امپریالیستی. راه رهایی جامعه از مسیر مبارزه مستقل کارگران، زنان، جوانان و همه ستمدیدگان می‌گذرد، نه از موشک‌های دولت‌ها و نه از وعده‌های قدرت‌های خارجی.

شرایط کنونی، بیش از هر چیز، ضرورت گسترش تشکل‌های مستقل و پیوندزدن مبارزات پراکنده را برجسته می‌کند. اعتراض کارگران و بازنشستگان، مبارزه زنان، مقاومت دانشجویان، کارزار علیه اعدام، مبارزات دادخواهانه و جنبش آزادی‌خواهانه مردم کردستان، اجزای جدا از هم نیستند. هر یک از این مبارزات بخشی از نبرد عمومی جامعه علیه استثمار، تبعیض و استبداد است.

برای نیروهای چپ و کمونیست، مسئله اصلی آن است که این اعتراض‌ها به نیرویی سازمان‌یافته و پایدار تبدیل شوند. ایجاد مجامع عمومی، شوراهای کارگری، تشکل‌های مستقل زنان، کمیته‌های محلات، نهادهای دانشجویی و شبکه‌های همبستگی در شهرها و روستاها، شرط آن است که مردم از حالت اعتراض‌های پراکنده فراتر روند و در تعیین مسیر مبارزه نقش مستقیم داشته باشند.

در کردستان باید علیه گرانی، بیکاری، بی‌آبی، قطع برق، سرکوب کولبران، اعدام و تبعیض ملی، تبعیض علیه زنان مبارزه کرد. این مطالبات باید به مبارزات کارگران و زحمتکشان در سراسر ایران پیوند بخورد. نیروی تغییر نه در انتظار مداخله خارجی، بلکه در سازمان‌یابی مردم و در اتحاد مبارزاتی آنان نهفته است.

ما حاکمیت شورایی را بدیلی برای دولت‌های استبدادی، مذهبی، سرمایه‌دار و وابسته می‌دانیم. در چنین نظامی، تصمیم‌گیری درباره زندگی سیاسی و اجتماعی از انحصار دولت و احزاب حاکم خارج می‌شود و به نهادهایی سپرده می‌شود که خود مردم در محل کار و زندگی‌شان تشکیل می‌دهند. حل مسئله ملی در کردستان، جدا از مبارزه طبقاتی و مبارزه برای آزادی‌های عمومی نیست. مردم کردستان باید خود درباره آینده سیاسی و اجتماعی‌شان تصمیم بگیرند؛ اما این تصمیم باید بر پایه مشارکت همه مردم، برابری زنان و مردان، منافع کارگران و زحمتکشان و همبستگی با جنبش سراسری مردم ایران شکل گیرد، نه بر پایه رقابت احزاب مسلح یا اتکا به دولت‌های خارجی.

شورای همکاری نیروهای چپ و کمونیست در کردستان، ضمن گرامی‌داشت یاد جان‌باختگان و مبارزان مقاومت مردم کردستان، خود را متعهد می‌داند که در کنار کارگران، زنان، جوانان و همه مردم آزادی‌خواه برای گسترش مبارزه علیه جمهوری اسلامی، مخالفت با جنگ و مداخله خارجی، تقویت تشکل‌های توده‌ای و پیوند مبارزات کردستان با جنبش‌های سراسری تلاش کند.

۲۸ مرداد برای ما فقط یادآوری یک جنایت تاریخی نیست؛ نشانه این حقیقت نیز هست که آزادی را نمی‌توان از بالا هدیه گرفت و نمی‌توان آن را از بیرون وارد کرد. آزادی زمانی پایدار می‌شود که مردم خود سازمان یابند، تصمیم بگیرند و اداره جامعه را به دست گیرند.

مرگ بر جمهوری اسلامی

زنده باد حاکمیت شورایی مردم

زنده باد سوسیالیسم

شورای همکاری نیروهای چپ و کمونیست در کردستان

۲۶ مرداد ۱۴۰۵ ــ ۱۷ اوت ۲۰۲۶